برقدار کردن چاه های کشاورزی مصرف بی رویه آب یا افزایش تولید

کشاورزی چقدر برق مصرف می کند؟

 کشاورزی برای هر کشوری نقشی استراتژیک ایفا می کند. اینکه کشورها بتوانند محصولات اساسی شان را تولید کنند، احتمالا جایگاه بهتری در دنیا خواهند داشت. به این ترتیب برای امنیت پایدار این بخش باید اقدام های توسعه متناسب صورت بگیرد. موسسه پژوهش هاي برنامه ريزي، اقتصاد كشاورزي و توسعه روستايي در پژوهشی به بررسی این موضوع پرداخته است. طبق این گزارش، بخش کشاورزی مصرف کننده عمده آب و برق (سهم 16 درصدی از کل مصرف برق در کشور) دارد.

مهمترین عامل در تولید محصولات کشاورزی آب است و آب های زیرزمینی هم مهمترین تامین کننده منابع آب در بخش کشاورزی هستند. در گذشته برای انتقال آب از اعماق زمین به سطح از سوخت دیزل استفاده می شد، در این بین میزان قابل توجهی از منابع حیاتی و استراتژیک به علت استفاده از روش های سنتی و فرسوده هدر می رفت. اما امروز برای جلوگیری از هدر رفت آب، از موتورهای پمپ برقی به جای دیزلی ها استفاده می شود. سود استفاده از موتورهای پمپ برقی تنها به اینجا ختم نمی شود. با برقدار کردن تمامی چاه های بخش کشاورزی، میزان مصرف سوخت های فسیلی کاهش می یابد که باعث کاهش آلودگی زیست محیطی و بهینه سازی مصرف انرژی می شود. همین اقدامات از طرف دیگر می تواند به افزایش تولیدات بخش کشاورزی، تسریع نرخ رشد اقتصادی و افزایش صادرات غیرنفتی کشور کمک کند.

البته دولت ها طی سال های مختلف برای برقی کردن چاه های آب، قوانین زیادی به تصویب رسانده اند. براساس قانون بودجه سال 93، وزارت نیرو و شرکت های توزیع برق استانی موظف بودند برق چاه های آب کشاورزی را تامین و شرکت ملی نفت ایران هم باید مبلغی را جهت حمایت از کشاورزان متقاضی برقدار کردن چاه های آب کشاورزی و ایستگاه های پمپاژ، جهت اعطای تسهیلات در اختیار بانک کشاورزی قرار دهد. همچنین براساس قراردادی که بین وزارت نفت و وزارت نیرو منعقد شده است، وزارت نفت همه ساله باید مبلغ ناشی از صرفه جویی سوخت (نفت گاز) را برای تامین بودجه برقی کردن چاه های آب اختصاص دهد.

با همین اقدامات، در سال های اخیر، تقاضای برق در بخش کشاورزی ایران با محوریت مصرف آن در چاه های کشاورزی (سهم 70 درصدی مصرف برق در چاه های کشاورزی از کل مصرف برق بخش کشاورزی) رشد چشم گیری داشته است.

طبق گزارش موسسه پژوهش هاي برنامه ريزي، اقتصاد كشاورزي و توسعه روستايي، روند مصرف برق در بخش کشاورزی تابعی از روند برقدار کردن چاه های کشاورزی است.

در این گزارش یافته هایی متنوع و فراوانی به دست آمده است. میزان مصرف برق در بخش کشاورزی در سال های اخیر از رشد قابل ملاحظه ای برخودار بوده، به طوری که این بخش در سال 1393 با مصرف 24530 گیگاووات ساعت، حدود 16 درصد از کل فروش برق وزارت نیرو را به خود اختصاص داده است که نسبت به سال های گذشته از رشد قابل توجهی برخوردار بوده است.

براساس آمار موجود تا سال منتهی به 1393، 230903 حلقه چاه کشاورزی به پمپ های برق مجهز شده که متوسط مصرف آنها 35 کیلووات است. در این سال به منظور احداث و تقویت شبکه برق چاه های کشاورزی، 194 میلیارد ریال اعتبار صرف شده است.

در سال مورد بررسی، مشترکین بخش کشاورزی 174 هزار مشترک بوده است که نسبت به سال  قبل آن 15 درصد رشد داشته است. همچنین متوسط مصرف هر مشترک در این بخش معادل 122002 کیلووات ساعت و رشد آن نسبت به سال قبل آن 4 درصد بوده است.

براساس یافته های تحقیق، استان مازندران، فارس و اصفهان در سال منتهی به 1393 به ترتیب با دارا بودن سهم 15، 15 و 11 درصد، بیشترین سهم را در برق دار کردن چاه های کشاورزی به خود اختصاص داده اند. به عبارتی این سه استان، 41 درصد چاه های برق دار شده را به خود اختصاص داده اند که می تواند زنگ خطر برداشت بی رویه از سفره آب زیرزمینی و پیامدهای آن را در این سه استان بیشتر به صدا درآورد.