باربارا رز برگمن از معدود اقتصاددانهایی است که به شکلی کاربردی به مطالعه پدیده تبعیض نژادی و تبعیض جنسیتی در محیط کار پرداخته و دستاوردهای بسیاری در این زمینه داشتهاست. به لطف مطالعات او، اصطلاح اقتصاددانهای فمینیست نیز بر سر زبانها افتادهاست.
نسیم بنایی/منبع: آینده نگر
«تبعیض در محل کار»؛ مسئلهای که همه افراد شاغل به نوعی آن را تجربه کردهاند اما تبعیض جنسی در محل کار نوع متفاوتی است که در برخی موارد شکلی طبیعی به خود گرفته و به همین خاطر کسی متوجه عمق آزاردهنده بودنِ آن نمیشود. باربارا رز برگمن اقتصاددان فمینیستی است که بیشترین تمرکز را روی این مسئله قرار داده و به چالش تبعیض جنسیتی در محل کار پرداختهاست. البته او به صورت کلی به مفهوم تبعیض توجه داشت چرا که به دنبال برابریِ انسانها بود اما در نهایت تمرکز خود را روی مسئله تبعیض جنسیتی و برابریِ زن و مرد در دنیای کاری قرار داد.
برگمن در سال 1959 مدک دکترای خود را از دانشگاه هاروارد دریافت کرد و از همانجا به این فکر افتاد که باید کارهایی فراتر از نظریهپردازی در دنیای اقتصاد انجام داد. او به دنبال پژوهش و تجربه بود تا بتواند با ایدهها و نظریات جدید به بهبود سیاستهای دولتی کمک کند. در ابتدا تمرکز خود را روی تبعیض نژادی قرار داد. به مرور به سمت تبعیض جنسیتی متمایل شد و در این زمینه پژوهش کرد. او باور دارد که برابریِ جنسیتی در طول تمدن بشری غایب بوده و همیشه در زمینه اقتصادی و اجتماعی در طول تاریخ، زنان نسبت به مردان تحت فشار بیشتری بودهاند. نکته جالب توجه اینجاست که از نظر او هنوز هم این شرایط در دنیا حاکم است. او ممکنترین و بهترین راه برای برابری را «افزایش تسهیلات» میداند تا مثلاً زنها بتوانند برای نگهداری از کودکان خود یا برای انجام امور خانه، برونسپاری کنند. اما افزایش تسهیلات به چه صورتی باید انجام شود؟
*افزایش تسهیلات یعنی چه؟
دولت در کانون ماجرا قرار دارد. در واقع در شرایطی رفاه و تسهیلات افزایش پیدا میکند که دولت یارانههایی را مثلاً برای نگهداری از فرزندان در نظر بگیرد. البته این به تنهایی نمیتواند برابری را برای زن و مرد به ارمغان بیاورد. برای مثال او زنان را به افزایش روحیه رقابتی در محیط کار تشویق میکند و معتقد است آنها با تغییر روحیه خود میتوانند به تبعیض علیه خودشان خاتمه بدهند. در واقع او زنان را به نوعی تغییر رفتار کاری تشویق میکند. در کنار آن نیز دولتها باید توجه ویژهای به خانوادههای دارای فرزند داشتهباشند. البته بحث برگمن با وجود تمرکزی که روی زنان قرار داده، محدود به معضل زنان در محیط کار نیست.
باربارا برگمن در محیط امریکایی بزرگ شده و شاهد تبعیض نژادیِ بسیاری در محیطهای کاری بودهاست. در این کشور عموماً دستمزد و حقوق سفیدپوستها با افرادی که سفیدپوست نیستند مثلاً سیاهپوستها اختلاف زیادی دارد. یکی از مباحث مورد توجه برگمن، اختلاف درآمدِ غیرسفیدها با سفیدها در محیط کاری بودهاست. او به دلایل مختلفی برای این تبعیضها اشاره میکند برای مثال کارفرماها ممکن است صرفاً مشکل شخصی با غیرسفیدها داشتهباشند یا ممکن است به بهرهوریِ آنها باور نداشتهباشند. دلیل آن هرچه که باشد، غیرسفیدها هم به کار و درآمد نیاز دارند و به همین خاطر ناچار به رقابت میشوند. مشکل بزرگی که به وجود میآید این است که در نهایت غیرسفیدها از برخی شغلها محروم یا ناچار میشوند در شغلهایی که علاقهای به آن ندارند به کار بپردازند. این جریان میتواند به صورت کلی اثرات مخربی بر جامعه و اقتصاد داشتهباشد.
تبعیض مسئلهای است که همه به آن باور دارند و میدانند در محیط کار حاضر است اما کمتر کسی به صورت جدی به آن پرداختهاست. برگمن در دورهای که کسی این مسائل حتی به ذهنش هم خطور نمیکرد موفق شد نام خودش را به عنوان اقتصاددان فمینیست بر سر زبانها بیندازد و در برابر برخی فرضیههای غلط سنتی بایستد. به لطف فعالیتها و مطالعات او، امروز نگاه واقعبینانهتری به مسئله تبعیض در محیط کار وجود دارد.
باربارا برگمن
متولد 20 جولای 1927 است. باربارا رز برگمن یکی از برجستهترین اقتصاددانهای فمینیست به شمار میآید. او مسائل مختلفی را مورد مطالعه و بررسی قرار داده؛ از مراقبت از کودکان گرفته تا مسئله جنسیت، زنان و امنیت اجتماعی. او همچنین انجمن بینالمللی برای اقتصاددانهای فمینیست را تشکیل دادهاست. پدر و مادر او در سال 1914 از اروپا به امریکا مهاجرت کردند و اینطور شد که باربارا در امریکا بزرگ شد. از همان کودکی اندیشههای فمینیستیاش را نشان میداد و حتی در خردسالی به فکر برابریِ مردها و زنها بود. او جزو اقتصاددانهایی بود که دوره رکود بزرگ اقتصادی را به چشم دید و توانست پی به ریشههای آن ببرد. برگمن در پنجم آوریل 2015 از دنیا رفت.