ریچارد تیلر از معدود اقتصاددانهایی است که به اقتصاد رفتاری پرداخته و به خاطر توجه به این بخش از اقتصاد، جایزه نوبل اقتصاد را دریافت کردهاست. او در حقیقت به خاطر پلی که میان روانشناسی و علم اقتصاد زده، این جایزه پرافتخارِ اقتصاددانها را دریافت کردهاست.
نسیم بنایی/منبع: آینده نگر
صورتحساب کارت اعتباری از راه میرسد. شما در یک حساب پسانداز آنقدری پول دارید که آن را پرداخت کنید – کاری که انجام دادنِ آن به نظر معقول و منطقی میآید. با یک حساب سرانگشتی هم میتوان فهمید که نرخ بهره از تراز کارت اعتباری بیشتر از درآمدِ حاصل از پسانداز است. با وجود این شما باز هم پسانداز را دستنزده میگذارید و تا جایی صورتحساب را میپردازید که تراز حسابِ فعلیتان اجازه میدهد. کاری که از نظر اکثر اقتصاددانها یک انتخاب احمقانه است در نظر ریچارد تیلر که در روز نهم اکتبر جایزه نوبل اقتصاد را به خاطر فعالیتهایش در زمینه اقتصاد رفتاری دریافت کرد، امری کاملاً معقول و منطقی است. آقای تیلر به خوبی نشان داد که چطور منطق انسانها متفاوت از منطق انسانهای مقتصدِ داخلِ مدلهای اقتصادی است. جهان و بهویژه دنیای اقتصاد به خاطر این همکاریِ او جای بهتری است.
اقتصاددانها اغلب به این تشخیص میرسند که مردمِ عادی در تصمیمگیریهای روزانه خود با کمبود منطق مواجه میشوند. اما مدلسازیِ اقتصادی به سادهسازی نیاز دارد و اقتصاددانها عموماً فرض را بر این میگذارند که نظریههای بر پایه انسانهای آگاه و منطقی نتیجه اقتصادی بهتری به همراه خواهد داشت. البته اندیشمندان فهرستی از موقعیتهایی را تهیه کردهاند که در آن انسانها مطابق با مدلها و الگوها رفتار نمیکنند. اقتصاددانهایی مانند هرب سایمون (که نوبل سال 1978 را دریافت کرد)، دانیل کانمن و روبرت شیلر به خاطر تلاشی که در این زمینه داشتهاند مورد تشویق دیگران قرار گرفتهاند. اما شاید بزرگترین تلاش را تیلر کردهباشد. او با مطرح کردنِ اقتصاد رفتاری، درسهایی بسیاری برای یاد دادن دارد.
تیلر در سال 1945 در نیوجرسی به دنیا آمده و اغلب زندگی شغلی و حرفهایِ خودش را در دانشگاه کورنل سپری کردهاست. در سال 1995 به دانشگاه شیکاگو رفته و آنجا ماندگار شدهاست. ایدهها و کیفیت نوشتههای او باعث شهرتش به عنوان یک اقتصاددان شد. کتاب او با عنوان «سقلمه» جزو معروفترین و تأثیرگذارترین آثارش است که با همکاری ساس سانشتاین نوشته شدهاست.
پژوهشهای تیلر در کتابش در این زمینه بود که چرا مردم کمبودها و چیزهایی را که از دست میدهند بیشتر از آن چیزهایی که به دست میآورند، احساس میکنند. او آزمایشی ساده ترتیب داد؛ در این آزمایش تعدادی لیوان به گروهی از افراد داد و سپس به آنها گفت اگر بخواهند میتوانند آن لیوانها را به کسانی که لیوان ندارند بفروشند. لیوانهای خیلی کمی جابهجا شد و کسانی که صاحب لیوان بودند ترجیح میدادند آن را حفظ کنند. این آزمایش در قالبها و شرایط مختلفی انجام شد و نشان داد تصمیم اقتصادیِ افراد وابسته به شرایط است. حتی دخالت دولت و شرکت هم میتواند این تصمیم را تغییر بدهد.
در کارزارِ تصمیمگیری
برای آقای تیلر، تصمیمگیریِ اقتصادی مانند یک میدان جنگ است که در آن دو نیروی متضاد مقابل یکدیگر قرار گرفتهاند. بخش «انجامدهنده» مغز تمام تمرکز خودش را روی پاداشهای آنی قرار میدهد و بخش «برنامهریزِ» مغز روی نتایجِ درازمدت تمرکز میکند. این جنگِ درونی تقریباً ابدی و همیشگی است. به این ترتیب اولویتهای انسانی نمیتوانند در گذرِ زمان ثابت باشند. همیشه رفتارها و تصمیمها بستگی به شرایط دارد. نکته قابل تأمل این است که در «معماریِ تصمیمگیری» اغلب افراد سعی دارند بخش برنامهریزِ مغزشان بر بخش انجامدهنده پیروز شود چرا که نتایج درازمدت بهتری به همراه خواهد داشت.
بخش دیگری از کارهای تیلر در ارتباط با عدالت در رفتارهای اقتصادیِ روزمره انسانها بودهاست. دیدگاههای او در مورد اینکه مردم به عدالت اهمیت میدهند یا سعی میکنند در شرایط دشوار روی رفتارشان کنترل داشتهباشند و حتی اینکه تلاش میکنند چیزهایی را که دارند حفظ کنند و از دست ندهند، همگی بدیهی و پیشِ پاافتاده به نظر میآیند. اما واقعیت این است که همین دیدگاههای ساده و ابتدایی، بسیاری از نظریههای اساسی را زیر سؤال میبرند. به همین خاطر است که بسیاری از اقتصاددانهای امروزی تمرکز خود را روی اقتصاد رفتاری قرار دادهاند. به هر حال اینکه هرکدام از ما چطور حسابوکتابهای روزمره خود را انجام میدهیم بدون تردید برای هرکسی میتواند جذابیت داشتهباشد.
ریچارد تیلر
متولد 12 سپتامبر 1945 است؛ اقتصاددان امریکایی که در حوزه اقتصاد رفتاری شهرت دارد. نظریههای او در زمینه رفتار مالی کاملاً شناختهشده است. او در سال 2017 به خاطر سهم بزرگی که در اقتصاد رفتاری دارد به جایزه نوبل اقتصاد دست پیدا کرد. آکادمی سوئد اعلام کرد که او با نظریه خود پلی میان اقتصاد و روانشناسی زده و نشان میدهد که تصمیمگیریهای اقتصادیِ فرد به چه صورت انجام میشود. تیلر در سال 1974 مدرک دکترای خود را کسب کرد و رسالهاش را به «ارزش پساندازِ یک زندگی: برآورد بازاری» اختصاص داد. «اقتصاد شبهعقلانی» و «نفرین برنده» دو کتاب معروف به قلم تیلر هستند. او در سال 2015 کتابی درباره اقتصاد رفتاری نیز نوشتهاست.