بانکها و موسسههایی مانند بانک جهانی از پروژههای توسعهای حمایت میکنند اما آنها وظیفه دارند از پروژههایی حمایت کنند که به محیطزیست آسیبی وارد نمیکند. این روزها فعالان محیطزیستی بانک جهانی را به عدم حمایت از محیطزیست متهم کردهاند.
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر/ منبع اصلی:اکونومیست
بانک جهانی به توپ بسته میشود. کشورهای در حال توسعه حسابی سروصدا به پا کردهاند و میخواهند نقش پررنگتری در مدیریت آن داشتهباشند. دونالد ترامپ رئیسجمهوریِ امریکا از جانب دولت خودش در این کشور، بانک جهانی را حسابی مورد نقد قرار دادهاست. حرفِ حسابش هم این است که بانک جهانی بیش از اندازه به چین وام میدهد. کارکنان این سازمان نیز تقریباً همگی علیه جیم یونگ کیم رئیس بانک جهانی هستند. هر لحظه امکان دارد علیه او شورش کنند. اما حالا دسته جدیدی به منتقدان بزرگِ این سازمان اضافه شدهاست: طرفداران محیط زیست. در واقع موج جدیدی علیه بانکهایی راه افتاده که کشورها را برای توسعه ملی به لحاظ مالی تأمین میکنند. اکنون بانک جهانی و بسیاری از دیگر موسسههای مشابه در مظان اتهام قرار دارند و دلیل اصلی هم ردپای کربنیِ آنها است.
این واقعاً سخت و دردناک است. جالب اینجاست که موسسهها و بانکهایی که برای توسعه تأمین مالی میکنند جزو طلایهداران دوستدارانِ محیطزیست هستند و سعی دارند ابتدا موسسههایی را تأمین مالی کنند که قدمی برای کاهش تغییرات آبوهوایی برمیدارند. ده سال پیش بانک سرمایهگذاریِ اروپایی نخستین اوراق سبز جهان را منتشر کرد تا طرحهای حوزه انرژیهای تجدیدپذیر را تقویت کند. بانک جهانی از سال 2010 تاکنون از هیچ تأسیساتِ زغالسنگی حمایت نکردهاست. در فاصله سالهای 2011 تا 2016، بانک جهانی و پنج وامدهنده منطقهایِ دیگر در امریکا، آسیا، افریقا و اروپا 158میلیارد دلار به کشورهای در حال توسعه دادند تا مقابل تغییرات آبوهوایی بایستند و تأثیرات آن را به حداقل برسانند. آنها میزان انتشار کربن خود را به صورت روزانه منتشر میکنند؛ از تأمین نور دفترهای کاریشان گرفته تا هرآنچه که منجر به انتشار اندکی کربن در سرتاسر جهان میشود. اما اخیراً فعالان محیطزیست ادعا کردهاند که این بانکها و موسسهها بدون نگرانی از توسعههایی که آلودهکننده هوا هستند، حمایت کردهاند.
*اعداد دردسرساز
اویل چینج اینترنشنال یک گروه مدافع محیطزیست است که برآورد کرده بانک جهانی به جز سرمایهگذاری بر روی پروژههای کمکربن اما ویرانگر، برای هر دلاری که در سه سال گذشته برای انرژی سبز مانند انرژی خورشیدی و بادی سرمایهگذاری کرده، دستکم 99سنت روانه سوختهای فسیلی و آنها را تقویت کردهاست. هلنا رایت یکی از کارشناسان در لندن معتقد است در فاصله سالهای 2013 تا 2015، حدود 1.5میلیارد دلار بر روی انرژیهای سبز سرمایهگذاری شدهاست. مثلاً بانک اروپایی بازسازی و توسعه، سهم 9درصدی در این بخش داشتهاست.
یافتههای کارشناسان محیطزیستی به محل بحث بانکها تبدیل میشود. وامهایی هستند که به وامهای قهوهای موسوم شدهاند. این وامها نیز محل بحثاند. به هر حال بانکها باید بین پروژههایی که به سوختهای فسیلی اولویت میدهند و پروژههای پرهزینه انرژیهای تجدیدپذیر، یکی را انتخاب کنند. اکثر اوقات آنها چیزی را انتخاب میکنند که سادهتر و کمهزینهتر است. به همین خاطر این بحثها به میان میآید.
در میان تمامی موسسهها و بانکهایی که در این زمینه فعالیت میکنند، در حال حاضر بانک جهانی بیش از بقیه مورد بحث قرار گرفتهاست. رئیس بانک جهانی اخیراً گزارشهایی در زمینه مجموع دیاکسیدِ کربنِ تولیدی منتشر کرده اما باز هم به پروژههایی که این بانک بودجه آنها را تأمین کرده هیچ اشارهای نکردهاست. به همین خاطر است که فعالان محیطزیست میگویند باید چهارچوبی مشخص شود و فعالیتهای موسسهها و بانکها از طریق آن رصد شود. در واقع آنها به دنبال شفافیت هستند. با این کار میتوانند بفهمند هر سازمانی از چه پروژههایی حمایت کرده و تا چه میزان در تولید کربن نقش داشتهاست. جنبشی که در زمینه بانک جهانی به راه افتاد به همه دنیا سرایت کردهاست.
بانکهای چینی به تازگی وارد عرصهای شدهاند که بانک جهانی سالها پیش به آن قدم گذاشته و چون میخواهند پیروز میدان باشند، این قضیه را در مورد بانک جهانی پیگیری میکنند. آنها همزمان از پروژههایی میگویند که تمرکزش را روی زیرساختهای پایدار گذاشتهاست. در حقیقت چشمبادامیها سعی دارند در این زمینه با بانکهای غربی رقابت کنند و با شعارهایی که میدهند به نظر میرسد در این زمینه موفق نیز باشند.
