نام خطوط هوایی قطر جزو نامهای آشناست. البته نام رقبای آن مانند اتحاد و امارات نیز به گوش همه آشناست. خط هوایی قطر در عرض دو دهه از استارتآپی کوچک به غولی بزرگ تبدیل شده و اکنون برای جهانی شدن قدم برمیدارد؛ این مسیر چگونه پیش میرود؟
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر/ منبع اصلی:اکونومیست
رؤسای خطوط هوایی (ایرلاینها) اغلب اسمهای شناختهشدهای هستند دلیلش هم نوع رفتار آنهاست که توجه همه را به خود جلب میکند. حالا مایکل اولری از رایانایر باشد یا ریچارد برنسون از ویرجین آتلانتیک، فرقی نمیکند. به هر حال توجه عموم به سوی آنها جلب میشود. اما در این صنعت شخصی وجود دارد که با فاصله از بقیه ایستادهاست: اکبر الباکر؛ او مدیرعامل شرکت هواپیمایی قطر ایرلاین است. همه او را به خاطر رفتارهای نامنتظرهاش در نشستهای مطبوعاتی میشناسند. علاوه بر آن، این شخصیت معمولاً حملههای جذابی به شرکتهای رقیب خود میکند که باعث شده توجه بیشتری را به خود جلب کند. او از واژه «آشغال» برای ایرباس و بوئینگ استفاده کرده و گفتهاست: «نیازی نیست با این آشغالهای امریکایی سفر کنید.»
باکر به تازگی رفقای جدیدی پیدا کردهاست. ژوئن امسال بود که عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین و مصر با توافقی جمعی، قطر را تحریم کردند. آنها عبور هرگونه هواپیمای قطری را از آسمانشان ممنوع اعلام کردند. این اقدام منجر به لغو و تعطیلیِ بیش از 50 پروازِ روزانه به این کشورها شد و در نهایت هزینهای معادلِ یکدهمِ کسبوکار برای این خط هوایی به همراه داشت. بهعلاوه سود سالیانه 500میلیون دلار نیز از دست رفت.
چنین شوک بزرگی در این مقیاس وسیع میتوانست هر خط هواییای را که در بخش خصوصی فعالیت میکند به کلی از پای دربیاورد. اما خطوط هوایی قطر از سال 2013 تاکنون به صورت کامل در اختیار دولتها بودهاست. تحلیلگران بر این باورند که این صنعت در قطر کاملاً زیانبار است و خودش را با انحصار هتلها و به کمک برخی گروهها روی پا نگه داشتهاست. همه اینها دست به دست هم داد تا مسئولان در مورد خط هوایی قطر به چیزهای تازه فکر کنند. اکنون آنها میخواهند این پادشاهیِ کوچک را به نمایش عمومی در سرتاسر جهان بگذارند.
*وقتی خط هواییِ قطر یک استارتآپ کوچک بود
سال 1996 بود که امیر قطر شیخ حامدبن خلیفه الثانی، آقای باکر را به عنوان مسئول خطوط هوایی قطر انتخاب کرد. در آن زمان خط هواییِ قطر یک استارتآپِ تازهکار بود که باید به یک خط هواییِ جهانی تبدیل میشد. باکر پیشتر در خطوط هواییِ قطری فعالیت میکرد و با امور آن به صورت مختصر آشنایی داشت. هرچند این خط هوایی با تجربهای اندک کارش را آغاز کرد اما خیلی زود اعتماد مسافران را به خود جلب کرد. تعداد مسافران این خط هوایی در سال 2016 به بیش از 32میلیون نفر رسید.
رقبای این خط هوایی همیشه میگفتند حمایتهای دولتی این شرکت را به یک خط هواییِ ویژه و خاص تبدیل کردهاست. سه غول بزرگِ امریکایی که در این زمینه فعالیت میکنند نیز بارها این شرکت را به خاطر یارانههای دولتی که دریافت میکند نقد کردهاند. آنها معتقدند که برنامه درازمدتِ خط هوایی قطر این است که به کمک یارانهها تمامیِ رقبای خود را در این صنعت از گردونه رقابت خارج کند. مسئولان این خط هوایی در ماه ژوئن اعلام کردند قرار است 10 درصد از سهام خطوط هواییِ امریکایی را خریداری کنند. اما این جریان با بحثها و تنشهای بسیاری همراه شد.
جالب اینجاست که این خط هوایی در خلیج فارس هم هیچ دوستی ندارد. رقبای محلیِ آن خطوط هواییِ امارات و اتحاد هستند. آنها از انحصار فعلیِ قطر میتوانند سود ببرند. بسیاری از تحلیلگران معتقدند خطوط هوایی قطری و اتحاد بیش از آنکه با امریکاییها رقابت کنند با یکدیگر در رقابت هستند. اتفاقی که در جریان انحصار قطر رخ داد میتواند به نفع خطوطِ هواییِ رقیب تمام شود.
حالا که دشمنان در خاورمیانه دورتادور باکر را گرفتهاند او چارهای ندارد جز اینکه سرمایهگذاریهای جدیدی داشتهباشد. برخی میگویند او قصد دارد ابتدا سری به سایر نقاط دنیا بزند و بعد پادشاهیِ خطوطِ هوایی در خلیج فارس را به دست بیاورد. یعنی بهجای اینکه خطوط هوایی در همین منطقه را خریداری کند قدمهای بلندتری برداشته و به سراغ خطوط هواییِ دیگری رفتهاست. البته برخی میگویند باکر مهارتهای دیپلماتیک کافی برای پیش بردنِ اهدافش ندارد. کسانی که با او کار میکنند از سختگیریهایش در محیط کار میگویند اما باز هم بقیه خارج از محیط کار او را دستکم میگیرند. به هر حال او چندین سال پیش موفق شد استارتآپی کوچک را به غولی بزرگ در خاورمیانه تبدیل کند. اکنون نیز بعید نیست بتواند این غول خاورمیانهای را به اژدهایی هفتسر در جهان تبدیل کند. او حتی دعوتهایی از سوی کشورهایی نظیر هند دریافت کرده که میتواند آیندهاش را دگرگون کند. هرچند او در خلیجفارس ضربه خورده اما احتمالاً در سایر نقاط جهان به زودی خواهد درخشید.
