چندی پیش برخی از کشورهای عربی از جمله عربستان سعودی و امارات متحده عربی، قطر را تحریم کردند. حالا چند ماهی از این ماجرا میگذرد و انتظار میرود این دعوا تا سالها ادامه پیدا کند، اما برندهها و بازندههای ماجرا چه کشورهایی هستند؟
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر/ منبع اصلی:اکونومیست
بزرگترین بیمهگر قطر حالا باید خودش سیاستهایش را مشخص کند. سال گذشته بیمه قطر حدود 110میلیون ریالِ قطر (30میلیون دلار) بابت بیمه از دفتر ابوظبی دریافت کرد. اما در ماه سپتامبر اعلام کرد به خاطر مشکلات دیپلماتیکی که ایجاد شده، امارات متحده عربی گواهی تجاریاش را تجدید نخواهد کرد و در نتیجه این شرکت بیمه ناچار است شعبههای خود را در پایتخت امارات تعطیل کند. ارزش سهام این شرکت از ابتدای تابستان تاکنون ریزشِ 30درصدی را تجربه کردهاست.
تنها چهار ماه میگذرد از زمانی که عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین و مصر مرزهای خود را به روی قطر بستند و روابط دیپلماتیکشان را با این کشور قطع کردند. این چهار کشور از جزیره کوچکی که بزرگترین ثروتش گاز است درخواست کردهاند از بسیاری از گروهها حمایت نکند و همچنین شبکه الجزیره را تعطیل کند. بزرگترین حمایتگرِ این شبکه تلویزیونی، قطر است. الجزیره محبوبترین شبکه عربی در سرتاسر دنیاست. حالا این دعوا کاملاً شخصی شدهاست. همین چند وقت پیش بود که دیپلماتها در قاهره به سمت یکدیگر توهین و بد و بیراه پرتاب میکردند. مقامات رسمی در دوحه که پایتخت قطر است انتظار دارند این دعوا سالها ادامه پیدا کند.
قطر میتواند شرایط را تا حدودی متعادل کند اما برایش هزینههایی به همراه خواهد داشت. بر اساس برآوردهای موسسه مودی که آژانس رتبهبندی بزرگی در دنیا به شمار میآید، دولت قطر حدود 39میلیارد دلار پول به اقتصاد این کشور تزریق کرده که تقریباً همه این پول از ذخایر 340میلیارد دلاریِ آن تأمین شدهاست. سال گذشته نیمی از توریستهای قطر را افرادی از سایر کشورهای حوزه خلیج فارس تشکیل میدادند. اما از ماه ژوئن تاکنون تعداد آنها 70 درصد کاهش یافتهاست. نرخ اِشغالِ هتلها در این تابستان 50 درصد بودهاست. این میزان حدود 10 درصد کمتر از سال گذشته است. معاملات سقوط کردهاند.
همه ضرر کردند
البته این بایکوت به دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس نیز آسیبهایی وارد کردهاست، از جمله کشورهایی که جرقه آن را روشن کردند و این مشکل را به وجود آوردند. دوبی در این میان بازندهای ویژه است چرا که مرکز خدمات در این منطقه به شمار میآید. شرکتهای قطری که کسبوکار خود را در امارات متحده عربی انجام میدادند همه از شرکای محلی بهره میگرفتند و حالا آنها دچار آسیبهای جدی شدهاند. یکی از مدیرهای روابط عمومیِ یکی از شرکتها خبر داده که بعد از قطع رابطه با قطر ناچار شدهاند بخشی از نیروهای خود را تعدیل و اخراج کنند. آژانسهای املاک نیز برآورد کردهاند که این بحران بیشترین تأثیر را روی بازار مِلک در دوبی بگذارد: قطریها تنها در سال گذشته زمینهایی با ارزش حدودیِ 500میلیون دلار در دوبی خریداری کردهبودند.
در جنوب دوبی آسمانخراشهایی وجود دارند که میدرخشند؛ آنها در جبل علی به عنوان پر رفتوآمدترین اسکله این منطقه قرار دارند. بیش از یکسومِ بارها و محمولههای خلیج فارس در این منطقه رد و بدل میشوند. تا پیش از بایکوتِ قطر، 85 درصدِ آنها متعلق به قطر بود. بارها و بارها همسایهها برای به دست آوردن این بازار تلاش کردهبودند. حالا این بازار برای همسایهها باز شدهاست. قطر در این بخش زیانی نکرد. همه زیان برای امارات متحده عربی بود.
بحرانهایی که برای کشورهای حوزه خلیج فارس در خلال این نزاع قطری به وجود آمد، بسیار زیاد است. در این بین برخی از کشورهای غیر عربی از ماجرا نفع میبرند. آنها بازارهای رقیب خود را کسب کردهاند و به راحتی فعالیتهای اقتصادی خود را پیش میبرند. ایران نیز از جمله برندههای این ماجرا بود. حال باید دید ماجرای دعوای عربی به کجا میرسد.