آرامکو به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های تولیدکننده نفت از اهمیت بسیار زیادی در دنیا برخوردار است. مقامات سعودی به تازگی تصمیم گرفته‌اند بخشی از سهام این شرکت را به فروش برسانند اما آیا آینده این شرکت مانند گذشته‌اش درخشان خواهد بود؟
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر/ منبع اصلی:اکونومیست
آرامکوی سعودی در حقیقت دولتی درون دولت عربستان سعودی است. برنامه عرضه نفت نیز عمیق‌ترین برنامه در این دولت به شمار می‌آید. اما ناگهان فضا در این شرکت نفت به کلی تغییر می‌کند. انگلیسی‌ها وارد میدان می‌شوند. زبان انگلیسی نیز میان کارگران آرامکو به زبان رایج تبدیل می‌شود. کارگران زن قدم به شرکت نفت سعودی‌ها می‌گذارند و صورت‌های خود را نمی‌پوشانند. آنها حتی جلسه‌هایی برای همکاران مرد خود می‌گذارند. حالا فضا به کلی تغییر کرده‌است.
مدیرهایی که به تازگی قدم به آرامکو گذاشته‌اند آن را کانون شرکت‌های نفتی جهان می‌دانند. بیش از 100هزار سنسور در چاه‌های نفتی به کار رفته و تأسیسات به گونه‌ای راه‌اندازی شده که حتی یک قطره نفت یا یک فوت مکعب گاز به هدر نرود. مدیرها از روی اسکرین‌های بزرگ و غول‌پیکر وضعیت میدان‌ها را به کلی رصد می‌کنند. مدیرهای اجراییِ چاه‌ها به طور مرتب بر همه‌چیز نظارت می‌کنند.
تمامی فعالیت‌های بالادستیِ حوزه نفت و گاز مربوط به شرکت آرامکو درون یک کشور یعنی عربستان سعودی انجام می‌شود. به همین خاطر سعودی‌ها ادعا می‌کنند می‌توان سرمایه‌گذاری‌های کلان را توجیه کرد چرا که هزینه‌ها قابل کنترل و مدیریت هستند. یکی از این مدیرهای سعودی می‌گوید: «شرکت اکسون‌موبیل در بیش از 40 کشور فعالیت‌های بالادستیِ حوزه نفت و گاز را انجام می‌دهد و به همین خاطر نمی‌تواند به راحتی هزینه‌ها را کنترل کند یا آنها را کاهش بدهد.»
این مباحث در حالی مطرح می‌شود که آرامکو درهای خود را به روی خارجی‌ها گشوده‌است. تا همین چند وقت پیش، تنها پادشاهی عربستان سعودی می‌توانست بر فعالیت‌های این شرکت نظارت کند. به همین خاطر آرامکو به جای اینکه شهرت خوبی داشته‌باشد، بیشتر به عنوان شرکتی مرموز شناخته می‌شد. چندی پیش در اواخر ماه سپتامبر، اهالی آرامکو از خبرنگاران اکونومیست دعوت کردند سری به این شرکت بزنند و از نزدیک از آن دیدار کنند. اما این شرکت تنها بخشی از نقاب خود را کنار زد. هنوز وضعیت مالی و بودجه‌ای این شرکت برملا نشده‌است. تنها برخی از سهام‌داران و دولت سعودی از وضعیت مالیِ آن به صورت کامل آگاه هستند. این مسئله، مقایسه این شرکت را با سایر شرکت‌ها کمی دشوار می‌کند.
راز پیشرفت آرامکو
علی‌رغم این وضعیت، آرامکو قصه جالبی دارد. هرچند رقبای این شرکت به خاطر کاهش قیمت نفت، دچار مشکل شده‌اند اما آرامکو همچنان برنامه‌های درازمدت برای آینده خود طراحی می‌کند؛ روی تکنولوژی‌های جدید سرمایه‌گذاری می‌کند و به آینده نفت امیدوار است. رویکرد درازمدتِ این شرکت می‌تواند یکی از اسرار مهم آن را فاش کند. ذخایر نفتیِ عربستان سعودی تا چندین دهه صنعت این کشور را محدود کرده‌بود؛ این شرکت از سال 1989 تاکنون ادعا می‌کند حدود 260میلیارد بشکه نفت خام دارد. آرامکو می‌گوید پادشاهی سعودی 400میلیارد بشکه دیگر دارد که می‌تواند جزو ذخایر آن به شمار بیاید.
به این ترتیب آرامکوی سعودی می‌تواند فعلا ذخایر نفتی‌اش را مدیریت کند. نرخ بازیافت نیز به گفته مسئولان این شرکت، 50 درصد است اما قرار است به 70 درصد برسد. این در حالی است که متوسط جهانی در این زمینه حدود 33 درصد است. این شرکت موفق شده با تزریق گاز، نرخ بازیافت را افزایش بدهد. یکی از مدیرهای شرکتی معتقد است اگر نرخ بازیافت به 70 درصد برسد، 80 میلیارد بشکه دیگر به ذخایر نفتی سعودی اضافه می‌شود. این رقم در برابر غول‌های نفتی به قدری زیاد است که آنها را از گردونه رقابت خارج می‌کند.
آرامکو موفق شده علی‌رغم کاهش شدید قیمت نفت از سال 2014 تاکنون، همچنان سرمایه‌گذاری‌های نفتی را افزایش بدهد. اما اکنون تمرکز اصلیِ این شرکت بر تولید گاز است هرچند تولید نفت در برخی از نواحی افزایش پیدا کرده‌است. اما قصه حالا مربوط به قراردادی است که به زودی به امضا می‌رسد. این قرارداد بیش از آنکه جان آرامکو را نجات بدهد، به فکر منافع پادشاهی سعودی است. احتمالاً سرمایه‌گذارانی با افق‌های کوتاه‌مدت به سراغ آرامکو می‌آیند و در آینده شاید این شرکت آن‌قدر هم جای حسرت‌برانگیزی برای سایر شرکت‌ها و کشورها نباشد.
