کارخانه پارس سارایه از سه خط اصلی تولید تشکیل شده است که سومی شلوغترین خط محسوب میشود، نقطهای که در واقع پایان تولید در آن رقم میخورد. در خطوط اول و دوم این مجموعه مقدمات کار از برشها تا تراشکاریها، تولید قطعات کوچک، خمکاریها، سوراخکاریها و... انجام میشود و در خط سوم قطعات به هم متصل میشود. یکی از ویژگیهای مهم این کارخانه استفاده از مهندسان و تکنیسینهای کارکشته است...
ولی خلیلی/ منبع:آینده نگر
کارگر جوشکار عینک پلاستیکی را که روی کلاه جوشکاریاش جا گرفته با دست جلوی صورتش میآورد و از نردبانی که کنار پاتیل چندینتنی در حال ساخت و حمل مواد مذاب قرار گرفته، بالا میرود و لحظاتی بعد در نقطه اتصال دو قطعه بزرگ جا میگیرد و با در دست گرفتن الکترود کارش را با ضربه زدن به نقطهای که قرار است جوش بدهد شروع میکند و ثانیهای نمیگذرد که برق ضربههای الکترود بر پاتیل به اطراف پرتاب میشود و اطراف را با نور آبی و زردرنگ تیزش روشن میکند. کارگر جوشکار با دقت بالا محو انجام کارش است که مدیر تولید کارخانه توضیح میدهد در مجموعه آنها ضریب خطا برای تولید تجهیزات در حد میکرون است. بعد انگشت شست خود را روی نوکِ نوک انگشت اشاره میگذارد و میگوید: یک میکرون یعنی یک میلیمتر را به صد قسمت تقسیم کنیم و این ضریب خطا در کارگاه ماست، اینجا هر خطایی میتواند به معنی بروز یک فاجعه در کارخانه و زمان بهرهبرداری باشد و به همین خاطر همهچیز بسیار دقیق و با روش روز صورت میگیرد و از سوی واحد کنترل کیفیت چندین بار آزمایش میشود تا با بالاترین استاندارد از کارخانه خارج شود.
اینجا کارخانه تولید تجهیزات «پارس سارایه» در شهرک صنعتی شمسآباد تهران است، واحدی با 9 هزار متر زیربنا و سه سوله درهمتنیده که در گوشهگوشه آن کارگرانی را میتوان دید که مشغول کار هستند. یکی با دستگاه سیانسی قطعات را میبرد، دیگری با جوش قطعات را به هم متصل میکند، یکی در حال خمکاری ورقهای با ضخامت بالاست و... .
مهندس فلاح مدیر پروژهها و بازرگانی شرکت که یکی از قدیمیترین نیروهای مجموعه است میگوید: «پارس سارایه یکی از زیرمجموعههای هلدینگ کاوه پارس محسوب میشود و از سال 1390 زمزمههای تاسیس آن با مشارکت 49درصدی شرکت سارایه اسپانیا و 51درصدی هلدینگ کاوه پارس شنیده میشد و سال 1391 کار کلید خورد. شرکت گسترش صنایع معدنی کاوه پارس از زیرمجموعههای بنیاد مستضعفان است که سال 85 فعالیتش را شروع کرده و در حوزه صنایع معدنی، فلزات و کانی فعالیت میکند و شامل هفت کارخانه سیمان، سه کارخانه فولاد، یک پروژه گندالهسازی و... میشود. از آنجایی که هلدینگ کاوه پارس در ساخت تجهیزات، نصب آنها و راهاندازی کارخانه نیاز بالایی داشت، مدیران ارشد مجموعه به فکر راهاندازی این کارخانه و پر کردن این خلأ افتادند تا به صورت تخصصی تجهیزات مورد نیاز واحدهای فولادسازی، سیمانسازی و... را تولید و نصب کنند اما باتوجه به تکنولوژی بسیار بالا در طراحیها و تولید به فکر جذب و مشارکت با یک شریک خارجی افتادند و در نهایت با شرکت سارایه اسپانیا قرارداد 49 درصد سهم آنها و 51 درصد سهم شرکت کاوه پارس را منعقد کردند و شرکت جدیدی با عنوان پارس سارایه راهاندازی شد.»
شرکت اسپانیایی سارایه یکی از شرکتهای مهم ساخت و تولید تجهیزات در حوزه کارخانههای فولاد در اروپا و جهان محسوب میشود که در کشورهای مختلف مانند هند پروژه و دفتر دارد. یکی از مدیران شرکت پارس سارایه با اشاره به اینکه «کار ما ساخت تجهیزات و آهنگری تخصصی است» توضیح میدهد که انتقال تکنولوژی و رسوب دانش از شرکت سارایه اسپانیا با توجه به فعالیتهای گسترده این شرکت در حوزه راهاندازی کارخانههای فولاد یکی از اهداف مهم همکاری بود و در همین راستا نیز همزمان با راهاندازی کارخانه تعدادی از مهندسان این شرکت برای یک سال و نیم در مجموعه حضور داشتند و همکاریهای بسیار خوبی با مهندسان و تکنیسینهای ایرانی صورت گرفت تا اینکه مهندسان خارجی شرکت سارایه، ایران را ترک کردند. البته در حال حاضر دو نفر از اعضای هیئت مدیره و رئیس هیئت مدیره شرکت پارس سارایه از شرکت سارایه هستند و برای قراردادها یا جلسات مهم به ایران سفر میکنند و همچنین در طراحیها و نقشهکشیهای پروژههای خاص با دفتر اسپانیای شرکت سارایه همکاریهایی صورت میگیرد.
اما شراکت 5ساله با شرکت اسپانیایی سارایه و راهاندازی شرکت پارس سارایه در این سالها چه دستاوردهایی برای مدیران و کارگران و مهندسان ایرانی این شرکت داشته است؟ و اصلا همکاری و شراکت با شرکتهای خارجی بینالمللی چه اثراتی میتواند داشته باشد؟ سؤالاتی که در پاسخ به آنها مدیر پروژهها و بازرگانی شرکت که ارتباط تنگاتنگی با مدیران خارجی شرکت دارد، اینگونه میگوید: «بودن یک شریک خارجی در کنار یک مجموعه صنعتی هم محاسنی دارد و هم چالشهایی؛ مهمترین حسن این اتفاق انتقال تکنولوژی، کنترل کیفیت و رعایت استانداردهای جهانی در تولید است. حضور مهندسان و کارشناسان خارجی که یک سال و نیم در کارخانه ما به نمایندگی از مجموعه سارایه بهعنوان مدیر کنترل کیفیت یا مدیر تولید حضور داشتند، باعث شد تمام تیم بر مبنای استانداردها و آن کیفیتی که مدنظر شرکت سارایه است، آموزش ببینند و تولیدات را انجام دهند؛ اتفاقی که دقت را در مجموعه ما بسیار بالاتر از دیگر رقبای خودمان برده است؛ اگرچه که هزینههای سرباری کارخانه ما را هم افزایش داده، ولی خب پیمانکارانی که به ما سفارش کار میدهند میدانند که دقت تولیدات ما تفاوت بسیاری با شرکتهای دیگر دارد. البته در کنار این حسنها مشکل بزرگی که شما در همکاری با یک شرکت خارجی دارید عدم اطلاع درست آنها از قوانین داخلی ماست. یک مدیر خارجی قوانین بیمه و بانک، مالیات، شرکتداری و... کشور ما را اصلا نمیداند و درک هم نمیکند؛ اتفاقی که هنگام کار چالشهایی را میتواند به همراه داشته باشد؛ البته تولید محصولات باکیفیت و پیشرفت نیروها در کنار شریک خارجی و استفاده از تجربه بینالمللی آنها نکات مهمی است که سختیها را برطرف میکند.»
همچنین مدیر تولید این کارخانه که از نزدیک با مهندسان خارجی در این مجموعه کار کرده است درباره آن تجربه میگوید: «نکته بسیار مهم و کلیدیای که به نظرم این مهندسان به کارگران، مهندسان و تکنیسینهای مجموعه ما یاد دادند دقت و نظم بسیار بالا در کار بود. مهندسان خارجیای که ما در مجموعه داشتیم به جزئیات توجه بسیار زیادی داشتند و به سادگی از کنار هیچچیز نمیگذشتند و دقت را قربانی زمان در کار و تولید نمیکردند. برای آنها مهم بود که در هر صورت کارخانه تولیدات با کیفیت بالا داشته باشد و این خط قرمز آنها بود.» او همچنین درباره اینکه آنها چقدر حاضر به آموزش نیروهای ایرانی بودند، میگوید: «در یاد دادن خست داشتند و اینگونه نبود که از ابتدا تا انتهای همهچیز را آموزش دهند، ولی خب هنگام کار هرجایی که لازم بود همهچیز را دقیق بیان میکردند و اگر به آنها مراجعه میکردید، توضیح میدادند.»
شرکت پارس سارایه تاکنون 1200 تن پروژه اجرا کرده است. البته در حال حاضر در زمینه تولید تجهیزات لازم کارخانههای فولاد و صنایع مشابه این شرکت تنها نیست و به گفته مسئولان شرکت پارس سارایه 5 تا 6 شرکت مشابه دیگر هم در این حوزه ها فعالیت میکنند ولی آنچه باعث تمایز این شرکت با دیگران میشود در درجه اول کنترل کیفیت است. یکی از موفقترین پروژههایی که تاکنون شرکت پارس سارایه ساخت بخشی از تجهیزات و نصب آن را برعهده داشته، فاز یک شرکت فولاد کاوه جنوب کیش با ظرفیت یک میلیون و 200 هزار تن است که بهمن سال 1395 بهرهبرداری از آن شروع شده. همچنین در این 5 سال این مجموعه تولید قطعات و تجهیزات مورد نیاز خطوط ذوب و ریختهگری کارخانههایی مانند ذوبآهن اصفهان، فولاد مبارکه اصفهان، فولاد اسفراین، فولاد شرق و نیشابور را هم انجام و تحویل پیمانکاران داده است.
سه خط تولید و پاتیلهای در حال ساخت
کارخانه پارس سارایه از سه خط اصلی تولید تشکیل شده است که سومی شلوغترین خط محسوب میشود، نقطهای که در واقع پایان تولید در آن رقم میخورد. در خطوط اول و دوم این مجموعه مقدمات کار از برشها تا تراشکاریها، تولید قطعات کوچک، خمکاریها، سوراخکاریها و... انجام میشود و در خط سوم قطعات به هم متصل میشود. یکی از ویژگیهای مهم این کارخانه استفاده از مهندسان و تکنیسینهای کارکشته است، افرادی که سالها در حرفههای مختلفی همچون مکانیک، متالورژی، صنایع، تراش و به خصوص انواع جوشکاریها تجربه دارند. این کارخانه در بخش دفتری نیز از متخصصانی در نقشهکشی، برنامهریزی، بازرگانی و... استفاده میکند. در واقع آنچه در این کارخانه رقم میخورد درست کردن یک پازل به مفهوم واقعی آن از ابتدای ابتداست.
بعد از اینکه هر قرارداد ساخت تجهیزات از سوی مسئولان شرکت منعقد و نقشههای ابتدایی آن از سوی صاحبکار و سفارشدهنده ارائه شد، واحد نقشهکشی این مجموعه با طراحی نقشههای دقیق و مشخص کردن تمام جزئیات و قطعات، کار را کلید میزند؛ مثلا برای طراحی یک پاتیل ذوب برای کارخانه فولاد طراحیهای کلی صورت میگیرد و برای تمام اجزای تشکیلدهنده نیز یک به یک نقشههایی طراحی میشود تا در کارگاه امکان ساخت آنها وجود داشته باشد. در واقع این قطعات دانههای پازلی را تشکیل میدهند که بعد از اینکه در کنار هم قرار میگیرند شکل کلی پازل را میدهند. در واحد طراحی و نقشهکشی اتفاق مهم دیگری که میافتد، تهیه جدولی از مواد لازم برای تولید هرکدام از قطعات و نقشه تولید آنهاست به صورتی که با کمترین میزان دورریز، قطعات بریده و تولید شوند. بعد از اینکه کار طراحی به پایان رسید و همهچیز چک شد، نوبت آن است که به واحد بازرگانی سفارشهای لازم برای خرید مواد اولیه داده شود. البته واحد بازرگانی گرفتن پروژهها و سفارشها را هم برعهده دارد. با خرید مواد اولیه و البته برنامهریزی تولید از سوی واحد برنامهریزی، رسما نقشهها به مدیر تولید کارخانه ارائه میشود تا کار را در بخش تولید شروع کند. از اینجای کار به بعد نسبت به قطعات مختلفی که باید تولید شود، مدیر تولید کارخانه کار را به بخشهای مختلف برش سیانسی، تراش، خمکاری، سوارخکاری و... میسپارد تا قطعات مورد نیاز را تولید کنند یا در روند کار یک قطعه را در بخشهای مختلف کامل کنند تا در نهایت کار به خط سوم تولید کارخانه که واحد مونتاژ است برسد. دو خطی که در ابتدا و انتهای آن جرثقیلهای بزرگ برای جابهجایی قطعات چندینتنی جای گرفته و روی زمین نیز سه پاتیل بزرگ گرد در حال ساخت برای یکی از کارخانههای فولاد خصوصی در غرب کشور، خودنمایی میکنند. روی خط، کارگران مشغول اتصال و جوشکاری بخشهای مختلف تجهیزات هستند. برای مثال چندین قطعه بزرگ فولادی منحنیشکل وسط خط سوم در کنار هم روی زمین چیده شدهاند و یکی از کارگران با دستگاه فرز مشغول صیقل دادن تمام گوشهها و زوایای آنهاست؛ این کارگر هربار که دستگاه فرز را روی فلز سُر میدهد و یک لایه نازک را برمیدارد، درست شبیه آتشبازی چهارشنبهسوری، برق برادههای فلزی روشن برای چند ثانیه شعاع حدودا یکمتریاش را مثل یک نیمدایره روشن میکند. یکی از مهندسان تولید میگوید وقتی این سطوح صیقل بخورند و از هرگونه زنگزدگی و... پاک شوند، در زمان جوشکاری کار با دقت بسیار بالاتری انجام میشود. او میگوید: «ما کارگرانمان را در هر بخشی دستچین کردهایم و افرادی را بعد از چندین و چند بار آزمایش به کار گرفتهایم که هرکدام در کار خود نخبه هستند و پیشنهاد کارهای بسیاری حتی از خارج کشور دارند.»