ترکیه یکی از شرکای اقتصادی و سیاسی مهم ایران است. این کشور در سال‌های اخیر برای تقویت اتحاد کشورهای حاشیه خلیج فارس تلاش زیادی کرده است. حال سؤال این است که دلیل این تلاش بی‌وقفه چیست؟
مونا مشهدی‌رجبی/آینده نگر
رابطه ترکیه با قطر در سال‌های آینده عمیق‌تر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود زیرا این دو کشور دارای منافع سیاسی و امنیتی مشابه و دوستان خارجی یکسان هستند. البته دولت اردوغان تمایل دارد که علاوه بر قطر با دیگر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس هم رابطه اقتصادی و سیاسی نزدیکی داشته باشد تا از این طریق بتواند صادرات خود را به کشورهای عربی افزایش دهد و اثرگذاری خود را بیشتر کند. ترکیه بر این باور است که روابط نزدیک‌تر بین این کشور و کشورهای حاشیه خلیج فارس می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تواند باعث افزایش ثبات و امنیت در منطقه شود که برای تمامی کشورهای حاشیه خلیج فارس مطلوب است.بنابراین انتظار می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌رود در سال‌های آتی رابطه ترکیه و قطر بیشتر و بهتر شود و سیاست‌های خارجی و سیاست‌های اقتصادی همسو با یکدیگر را در پیش بگیرند. هم‌زمان ترکیه تلاش می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند تا رابطه خود را با دیگر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به خصوص عربستان سعودی بهبود بخشد تا از این طریق تاثیرگذاری خود را در منطقه افزایش دهد و به تقویت ثبات اقتصادی و سیاسی کمک کند.
رابطه قطر و ترکیه قوی‌تر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود
بحران ایجادشده بین کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در سال ۲۰۱۷ فشار زیادی روی اقتصاد ترکیه وارد آورد و باعث شد تا این کشور برای انتخاب هم‌پیمانان خود در عرصه سیاسی و اقتصادی دقت بیشتری کند. از همان زمان قطر هم‌پیمان اصلی و مهم ترکیه معرفی شد. اولین و اصلی‌ترین منفعت حاصل از این جهت‌گیری را می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌توان در جذب سرمایه‌های خارجی در ترکیه دید و در دومین قدم بازاریابی موفق برای صادرات محصولات تولیدشده در ترکیه برای مصرف در بازارهای کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس بود. مطالعات نشان می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دهد از سال ۲۰۱۳ تاکنون کشور قطر در میان بزرگ‌ترین سرمایه‌گذار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ان خارجی در ترکیه قرار دارد. البته میزان سرمایه‌گذار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی این کشور در ترکیه در مقایسه با دیگر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس اعلام شده است.در سال ۲۰۱۳ قطر ۵۰۰ میلیون دلار در اقتصاد ترکیه سرمایه‌گذار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی کرد ولی شرایط اقتصادی این کشور سبب شد تا میزان سرمایه‌گذار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی‌اش در سال ۲۰۱۴ کاهش چشم‌گیری پیدا کند. این کشور آسیایی در سال ۲۰۱۵، ۳۸۰ میلیون دلار در ترکیه سرمایه‌گذار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی کرد و در سال ۲۰۱۶ میزان سرمایه‌گذار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی قطر در ترکیه به ۴۲۰ میلیون دلار افزایش یافت. در همین فاصله زمانی سرمایه‌گذار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی عربستان و کویت در ترکیه تنزل یافته است. تحلیل‌گران بر این باورند که این تنزل به دلیل افت سطح روابط سیاسی ترکیه با عربستان و کویت است.
سرمایه‌گذار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی در ترکیه و واردات کالاهای تولید این کشور
در فاصله چهار سال یعنی از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۱6، سرمایه‌گذار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در ترکیه نصف شد و بیشترین میزان سرمایه‌گذار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی در سال‌های پایانی این دوره توسط قطر انجام شد. در دو سال آخر این دوره سهم قطر به کل سرمایه‌گذار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی انجام‌شده توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس در ترکیه به بیش از ۷۰ درصد رسید در حالی که عربستان در سال ۲۰۱۲ بیشترین میزان سرمایه‌گذار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی را در ترکیه انجام داد. بنابراین منطقی به نظر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌رسد که ترکیه برای تقویت روابط سیاسی و اقتصادی خود با قطر تلاش کند و از این طریق جذب سرمایه‌های قطری را افزایش دهد.
دیگر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس هم برای ترکیه اهمیت زیادی دارند زیرا این کشورها سهم زیادی از کالاهای صادراتی ترکیه را جذب می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنند. آمارها نشان می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دهد در فاصله سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۶ ارزش صادرات ترکیه به امارات متحده عربی بالغ بر ۴۹۰۴ میلیون دلار امریکا در هر سال بود در حالی که ارزش صادرات این کشور به عربستان به مرز ۲۷۰۰ میلیون دلار در هر سال می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌رسید. قطر از نظر درآمدی که در نتیجه واردات کالاهای ترکیه‌ای نصیب اقتصاد ترکیه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند جایگاه سوم را دارد. ارزش صادرات ترکیه به این کشور در ده سال گذشته به طور متوسط ۳۸۷ میلیون دلار در هر سال بود و کویت و عمان و بحرین از این نظر در جایگاه چهارم تا ششم قرار داشتند.
در ده سال گذشته بیش از نیمی از درآمد صادراتی ترکیه از اعضای شورای همکاری خلیج فارس از امارات تامین شده است در حالی که عربستان ۳۰.۸ درصد از سهم کل صادرات این کشور و قطر ۴.۴ درصد از کل درآمد صادراتی این کشور را به خود اختصاص دادند. این‌سه کشور هریک از جهتی برای اقتصاد ترکیه اهمیت دارند و به همین دلیل انتظار می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌رود در سال‌های آتی روابط سیاسی ترکیه با این کشورها گرم‌تر شود. در پایان باید در نظر داشت که وجود ثبات سیاسی در این منطقه و امنیت به نفع ترکیه است و به همین دلیل است که ترکیه برای از بین بردن تنش‌ها بین کشورهای حاشیه خلیج فارس نقش بسیار فعالی ایفا خواهد کرد.
