
سرمایهگذاری تأثیرگذار مدتی است که مورد توجه عموم سرمایهگذاران بهویژه در کشورهای غربی قرار گرفتهاست. در این نوع از سرمایهگذاری، فرد به دنبال بازگشتِ سرمایه مالیِ اندک اما با اثرگذاریِ بالای اجتماعی است. طرح صلیبسرخ جهشی بزرگ در این زمینه است
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر/ منبع اصلی:اکونومیست
سرمایهگذاران بخشی از سرمایههای خود را به برخی از کشورهای جنگزده افریقایی اختصاص دادهاند. در بهترین حالت، نرخ سالانه بازگشت سرمایه آنها 7 درصد است؛ در بدترین حالت نیز 40 درصد از سرمایهای که صرف کردهاند، تلف میشود. با وجود این، تعدادی از سرمایهگذارانِ اجتماعی مبلغی درحدود 27میلیون دلار به عنوان بسته بشردوستانه تهیه کردهاند. این طرح از سوی صلیبسرخ انجام شدهاست. این بسته قرار است صرف ساخت سه مرکز توانبخشی در کشورهای جمهوری کنگو، مالی و نیجریه بشود.
بستهای که صلیبسرخ در افریقا راهاندازی کرده نمونه کامل سرمایهگذاری تأثیرگذار است. سرمایهگذاران بخش خصوصی در این طرحها هم به دنبال بازگشت سرمایه مالی و هم اجتماعی هستند. نمونههای مختلفی از این قبیل سرمایهگذاریها در حال انجام است. یکی از بستهها به کمک بانک جهانی سعی دارد محیط را برای تحصیل دختران فراهم کند. نکته مهم درباره طرحهای صلیبسرخ این است که از این پولها در مناطق جنگزده استفاده میکند.
بر اساس برآوردهای صلیبسرخ، از میان 90میلیون فرد ناتوانی که در دنیا زندگی میکنند و نیاز به کمکهای بشردوستانه دارند، تنها 10 درصد به امکانات مورد نیاز برای توانبخشی دسترسی دارند. به همین خاطر، مراکزی که ویلچر و عصای زیربغل میسازند و به افراد شیوه استفاده از آنها را آموزش میدهند، اثرگذارتر خواهند بود. صلیبسرخ به دنبال ساخت و راهاندازیِ چنین مراکزی در سرتاسر دنیاست. اما بودجهها به صورت سالانه تأمین میشود و به همین خاطر برنامهریزیِ درازمدت برای آنها کمی دشوار است. در این شرایط بازار اوراق میتواند موثر باشد.
*پروژههایی برای توانبخشی
مراکزی که برای توانبخشی در مناطق جنگزده راهاندازی میشوند تا سه سال آینده به هزینه ساخت و تأمین نیرو نیاز دارند اما از سال چهارم به بعد، وارد مرحله عمل خواهند شد. از سال پنجم نیز سوددهیِ آنها آغاز میشود. سهام این مراکز از طریق اوراق به فروش میرسد، اگر در آینده به سود دست پیدا کنند، افرادِ سهیم نیز در سود شریک میشوند. اما اگر این مراکز سوددهی نداشتهباشند، همه ضرر خواهند کرد. اما اقدامی که صلیبسرخ انجام داده این است که خودش نیز در این برنامهها شریک شدهاست. این نخستین بار است که سازمان، خودش را نیز در برنامه به صورت مستقیم درگیر میکند؛ آن هم در برنامهای که باید در زیان آن نیز شریک باشد.
در حال حاضر تمرکز برای این سرمایهگذاریها، روی مراکز توانبخشی قرار گرفتهاست. دلیل اصلی هم این بوده که میتوان نتایج را به صورت واضح مشاهده کرد و آنها را از قالب کیفی به قالب کمی درآورد. کسانی که در این زمینه سرمایهگذاری کردهاند میتوانند به راحتی کارایی و تأثیرگذاریِ سرمایهگذاری خود را اندازهگیری کنند. میتوان گزارشهایی از وضعیت پیشرفت و توسعه در این زمینه تهیه کرد و در نتیجه همهچیز قابل بررسی است.
فعالانی که در این زمینه کار میکنند امید دارند با راهاندازی پروژههای جدید بتوان سرمایهها را در جهت کمکرسانی به افراد نیازمند به کار گرفت. برای مثال طرحهایی برای دسترسی به آب آشامیدنیِ سالم و همچنین راهاندازی سیستم آبوفاضلاب در سوریه و یمن در حال اجراست. یکی از مهمترین وظایف سازمان صلیبسرخ در این جریان، کسب دادهها و اطلاعاتِ قابل اعتماد است.
البته درسهایی که از تاریخ گرفته شده نشان میدهد انجام چنین طرحهایی بسیار دشوار است. اما طرحهایی که تاکنون انجام شده در برابر برنامهها و پروژههای کلانِ صلیبسرخ، قدری کوچک هستند و در نتیجه سختیِ این پروژهها بسیار بیشتر است. با وجود این، فرهنگ جدیدی در میان سرمایهگذاران راه افتاده که تلاش میکنند بهغیر از بازگشت سرمایه مالی به تغییرات و اثرگذاریهای اجتماعی نیز توجه داشتهباشند. شکلگیری همین فرهنگ باعث شده آنها به چنین طرحهایی روی بیاورند.