ایتالیا در فاصله سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۳ با کاهش ۲۵ درصدی بازده صنعتی روبه‌رو بوده و چاره‌ای جز آنکه برای مقابله با فقر دست به برنامه‌های آزمایشی بزند ندارد
آینده نگر/منبع: بیزینس ویک
بندر لیوورنو در توسکان ایتالیا جایی است شبیه بندرهای ایتالیایی دیگر. در مرکز شهر لیوورنو که زمانی به نام «ونیز جدید» هم شناخته می‌شد، آثار تاریخی و طبیعی زیادی دیده می‌شود. اما کسی دیگر در این بندر نمی‌تواند کار پیدا کند.
تا سال ۲۰۰۲ یک کارگاه کشتی‌سازی در لیوورنو وجود داشت که عده زیادی در آن کار می‌کردند اما حالا دیگر همه فقط باید دنبال کارهایی بگردند که به صورت موقتی ممکن است پیدا شود.
وضعیت ناامیدی اقتصادی که در لیوورنو حاکم است در نقاط بسیار زیاد دیگری در این کشور هم دیده می‌شود. در حال حاضر نرخ بیکاری در ایتالیا ۱۱ درصد است و تعداد افرادی که زیر خط فقر زندگی می‌کنند از سال ۲۰۰۶ تاکنون تقریبا 3 برابر شده و به 7.4 میلیون نفر رسیده است. این یعنی 8 درصد از جمعیت ایتالیا در فقر زندگی می‌کنند.
این وضعیت باعث شده در جایی مثل لیوورنو که حزب کمونیست ایتالیا در سال ۱۹۲۱ تشکیل شده، عقاید این حزب همواره در زمان انتخابات مورد توجه قرار بگیرد. اما حالا رقبای دیگری هم هستند که روی موضوع فقر متمرکز شده‌اند. جورجو فردی استادیار علوم سیاسی در دانشگاه بولونیای ایتالیا در این خصوص می‌گوید: «فقر تمرکز اصلی کمپین‌های انتخابات سال آینده ایتالیا خواهد بود. جنبش پنج ستاره هم این موضوع را وارد عرصه سیاسی ملی کرده و بنابراین هیچ‌یک از احزاب جریان غالب چاره‌ای جز توجه به آن در کمپین‌های خود ندارند.»
جنبش پنج ستاره یک گروه رو به گسترش است که براثر خشم مردم نسبت به طبقه سیاسی قدیمی ایتالیا شکل گرفته است. سه سال پیش، این جنبش مسئله دغدغه‌های اقتصادی را در لیوورنو به میدان کشید و توانست هفتاد سال حاکمیت حزب کمونیست و احزاب چپ‌گرا در این بندر را به اتمام برساند. رهبران این گروه وعده داده بودند که اگر به قدرت برسند، به سرعت برنامه‌های ضدفقر را اجرا خواهند کرد. بپه گریلو که پیش‌تر کمدین تلویزیون ایتالیا بود و حالا جزو موسسان جنبش پنج ستاره است می‌گوید دولت باید با ارائه درآمد پایه به همه مردم، وارد عمل شود و میلیون‌ها خانواده ایتالیایی را از فقر بیرون بیاورد.
برنامه ارائه درآمد پایه ماهانه به مردم، برنامه‌ای است که در سال‌های خیر در برخی کشورها مورد توجه قرار گرفته است. مثلا فنلاند برنامه آزمایشی ارائه درآمد پایه ۵۶۰ یورویی به ۲۰۰۰ بیکار در این کشور را به اجرا درآورد و حالا نسخه‌ای که جنبش پنج ستاره می‌خواهد برای ایتالیا بپیچد، ارائه ماهانه ۷۸۰ یورو به ایتالیایی‌هایی است که زیر خط فقر زندگی می‌کنند. دریافت‌کنندگان این پول باید ماهانه کارهایی را در عرصه خدمات اجتماعی انجام بدهند و هم‌زمان به دنبال کار هم بگردند. اگر آنها سه پیشنهاد شغلی را رد کنند، این پول هم برایشان قطع خواهد شد. جنبش پنج ستاره می‌گوید این برنامه سالانه ۱۷ میلیارد یورو هزینه برمی‌دارد. بخشی از این هزینه قرار است با کاهش بودجه دولتی و در عین حال با افزایش مالیات بانک‌ها، موسسات بیمه و مکان‌های شرط‌بندی صورت بگیرد.
نتایج نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که جنبش پنج ستاره در عرصه انتخابات رقابت نزدیکی با حزب دموکراتیک به رهبری ماتیو رنزی نخست‌وزیر سابق ایتالیا و نیز اتحاد احزاب راست‌گرا از جمله فورزا ایتالیا (حزب سیلویو برلوسکونی نخست‌وزیر سابق ایتالیا) دارد. پائولو گنتیلونی نخست‌وزیر کنونی ایتالیا که متحد رنزی است، تلاش کرده جنبش پنج ستاره را از عرصه مباحث اصلی سیاسی دور نگه دارد، اما یک برنامه مشابه نیز برای مقابله با فقر در ایتالیا ارائه داده است. بر این اساس، ۱.۷ میلیون نفر که در ایتالیا در فقر زندگی می‌کنند ماهانه ۴۸۵ یورو دریافت خواهند کرد اما باید فعالانه دنبال کار هم بگردند. هزینه این برنامه برای دولت سالانه 2 میلیارد یورو خواهد بود.
جوزپه دی تارانتو استاد تاریخ اقتصادی در دانشگاه لوئیس رم معتقد است که ایتالیا در فاصله سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۳ با کاهش ۲۵ درصدی بازده صنعتی روبه‌رو بوده و این بدترین رکود در دوران پس از جنگ جهانی برای ایتالیا بوده است. در چنین شرایطی که فقر و بیکاری به شدت افزایش یافته، ایتالیا چاره‌ای جز آنکه برای مقابله با فقر دست به برنامه‌های آزمایشی بزند ندارد.
در این میان، احزاب مخالف در شهری مثل لیوورنو به شدت این‌جور برنامه‌ها را مسخره می‌کنند. الیسا آماتو از حزب فورزا ایتالیا این برنامه را پروپاگاندای محض خوانده است. حزب دموکراتیک نیز می‌گوید این شبه‌درآمدها نمی‌توانند دردی از مردم دوا کنند. اما طراحان برنامه جنبش پنج ستاره برای ارائه درآمد پایه که بخشی از آن را در لیوورنو به اجرا درآورده‌اند می‌گویند این راهی برای یافتن افرادی است که از رادار خدمات اجتماعی دور بوده‌اند و حالا می‌توانند اندکی از فقر فاصله بگیرند.