آیا سیاستگذاران می توانند یار تولید باشند یا آن ها با دامن زدن به رانت جویی صرفا بدل به بار خاطر تولیدکنندگان تلاشگر شده و بهترین کار برای آن ها اصطلاحا این است که صرفا از سرراه بازار کنار بروند؟
«رانت» یکی از مهم ترین چالش های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و... در سال های گذشته بوده است؛ موضوعی که از مسئولان عالی کشور تا مردم عادی همیشه بر ریشه یابی و از بین بردن آن تاکید دارند ولی همچنان به صورت قوی در سطوح مختلف خدمات دهی و مدیریت اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و... دیده می شود. اتفاقی که مرکز پژوهش های مجلس به صورت مشخص و در گزارشی با عنوان « الگوی راهبردی حمایت از تولید، الزامات حمایت موثر» به آن پرداخته است.
در چکیده و مقدمه این تحقیق نوشته شده:« حمایت از تولید اصطلاح پر کاربردی در ادبیات سیاستگزاران، موضوع ارائه طرح ها و لوایح متعددی از سوی نمایندگان مجلس یا دولت و هرساله مبنای قاعده گذاری های متعددی در اقتصاد ایران است؛ حمایت هایی که اعطای انواع کمک های مالی، از یارانه سود گرفته تا مشوق های صادراتی، معافیت های مالیاتی، دسترسی به ارز ترجیحی و نیر اعطای انواع حمایت های حقوقی مانند حمایت تعرفه ای، عدم شمول در قانون کار و... را در بر می گیرد. اما آیا اصلا تولید نیازمند این گونه حمایت هاست؟ آیا زمینه سازی برای سود بردن بیشتر برخی فعالیت ها و به تعبیر دیگر توزیع رانت در آن ها به به مدد مقرراتگذاری یا تخصیص بودجه عمومی موجب تخریب عملکرد بازار و مانع ارتقاع بهره وری نیست؟ آیا چنین مداخلاتی با تغییر انگیره عاملان اقتصادی و امیدوار شدن آن ها به کسب سود از ظریق هزینه کرد برای جلب نظر سیاستگزارن( رانت جویی) در نهایت به نارکارآمدی و گیر افتادن در تله عقب ماندگی منجر نخواهد شد؟ در یک کلام آیا سیاستگذاران می توانند یار تولید باشند یا آن ها با دامن زدن به رانت جویی صرفا بدل به بار خاطر تولیدکنندگان تلاشگر شده و بهترین کار برای آن ها اصطلاحا این است که صرفا از سرراه بازار کنار بروند؟»
در ادامه این گزارش با اشاره به نقش دولت در تحول صنعتی و تولید و معرفی این موضوع به عنوان « ایجاد هماهنگی به نفع توسعه» به اهمیت تولید محصولات دارای ارزش افزوده بالا و توجه به پیش نیازهای آن و خلق مزیت به جای کشف آن؛ تاکید شده است. علاوه براین بخش دیگر این گزارش به صورت ویژه به موضوع رانت اختصاص دارد:« رانت و توسعه: رانت های ارزش افزا در برابر رانت های ارزش زدا». « نقش آفرینی دولت در توسعه صنعتی با توزیع رانت همراه است، اما این رانت ها تاثیر یکسانی بر فرآیند رشد ندارند.» در ادامه همچنین به رانت خوب و بد ( مولد و نامولد) اشاره شده و به معرفی انواع رانت و تاثیر آن به صورت مفصل پرداخته شده است.« رانت ها را در تحلیلی مرسوم اقتصادی حاصل شرایط غیر رقابتی یا محدودیت گذاری بر عملکرد آزادانه بازارها عنوان کرده اند و براین اساس می توان انواع رانت را از سه منظر عامل ایجاد و دخالت یا عدم دخالت دولت به رانت بازاری یا رانت غیر بازاری تقسیم کرد.» در این گزارش به صورت ویژه در جدول هایی به انواع رانت، تاثیرات آن ها پرداخته شده است.
همچنین در بخش نتیجه گیری این تحقیق نوشته شده:« حمایت از تولید» نه یک سره سودمند و نه یک سره خسارت بار است. حمایت از تولید ضروت هایی دارد که دولت ها را به اتحاد سیاست های حمایتی وا می دارد. اگر دستیابی به اهداف رفاهی توسعه به ویژه اشتغال زایی و جلوگیری از آسیب پذیری اقتصادی مورد توجه است این هدف بدون رونق گرفتن تولید مدرن و خدمات پشتیبان آن امکان پذیر نیست.»
برای دیدن اصل گزارش کلیک کنید.