استارت آپ ها مفاهیم جدیدی را به سبک زندگی و فضای کسب وکار کشور اضافه کردند. آن ها هم چنین در پاسخ به خواسته هایی شکل گرفتند که خیلی زود به نیاز ضروری مردم تبدیل شده است. علاوه بر این استارت آپ ها تلاش می کنند به خواسته های مصرف کننده مدرن و تکثرخواه پاسخ بدهند. این ها اصلی ترین دلایلی است که با وجود چالش های گوناگون به کمک استارت آپ ها می آید و حذف آن ها را غیرممکن می کند.
علی اصغر سعیدی
استارت آپ ها حذف شدنیاند؟
چالشهای اسنپ در ایران و اوبر در دیگر کشورها شروع یک توقف است؟
کسبوکارهای اینترنتی و نوپا مفاهیم جدیدی را به بازار اضافه کردهاند. Marketplace یا محل- بازارهای جدید مشابه آنچه آمازون ایجاد کرده یکی از این مفاهیم است. محل- بازار فضایی است که مصرفکننده میتواند در آن با استفاده از ابزارهایی مثل تلفن هوشمند یا هر وسیله مرتبط با اینترنت خدمات دریافت کند، این مفهوم جدید در کنار دیگر مفاهیم ناشی از فعالیت استارت آپ ها در بین مردم آنچنان پذیرفتهشده که حذف آن بهآسانی ممکن نیست. این مسئله یکی از دلایل اثبات طول عمر کسبوکارهای اینترنتی مثل اوبر در خارج و اسنپ در ایران است. دلیل دیگر این است در جامعه مصرف با افرادی بهعنوان مصرفکننده روبهرو هستیم که خواستههای متفاوتی دارند اما این خواستهها بهسرعت به نیازی ضروری تبدیل میشود. درگذشته نهچندان دور در ایران استفاده از اتومبیلهای کرایهای یا آژانس یک خواسته لوکس بود اما حالا این خواسته تبدیل به نیاز شده است و هرکس در فضای عرضه خدمات بتواند بهخوبی به آن پاسخ دهد، بازار را در اختیار میگیرد و از سوی دیگر جامعه اطلاعاتی هم به کمک آن میآید. اسنپ در ایران و اوبر در دیگر کشورها علاوه بر پاسخ به این نیاز خدمات دیگری را هم عرضه میکند که مصرفکننده مدرن به دنبال آن است. ازجمله این خدمات احترام بهحق مسافر در انتخاب خودرو و مدیریت فضای داخل خودرو هنگام سفر است. تمام شهروندان ایرانی تجربه شنیدن موسیقی به انتخاب راننده تاکسی یا برخوردهای نا محترمانه را دارند. بنابراین این تنها قیمت ارزان استفاده از اسنپ نیست که به استقبال از آن یا طول عمر این کسبوکار منجر میشود بلکه این عرضه خدمات به مصرفکننده تنوعطلب و تکثر خواه است که نقش اساسی را ایفا میکند و ازنظر من این نکته بر قیمت ارزان ارجحیت دارد.
اسنپ باوجود بیاعتمادی همیشگی مردم به استفاده از خودروهای شخصی خیلی زود اعتماد عمومی را جلب کرد. مردم ایران همیشه به استفاده از خودروهای شخصی بهجای تاکسی بدگمان بودند و بهعنوان یک زمینه حادثهخیز از پاسخ به نیازشان با کمک خودروهای شخصی اجتناب میکردند اما خیلی زود به اسنپ اعتماد کردند. اسنپ بهواسطه همین اعتماد بهسرعت به پیشتاز بازار عرضه خدمات حملونقل شهری تبدیل شد و به همین دلیل هر نوع حادثهای برای آن بسیار بزرگ است. پیشتازی اسنپ همچنین زمینه حسادت به آن را برمیانگیزد. هرچند چالشی که اسنپ امروز با آن روبهرو شده است را نمیتوان لزوماً توطئهای علیه آن در نظر گرفت اما سهم قابلتوجه اسنپ از بازار رشکبرانگیز است و همین هر اشتباه این کسبوکار نوپا را بزرگ میکند.
بااینوجود مشکلاتی که امروز ازنظر برخی حیات اسنپ را تهدید میکند، ازنظر من به تنوع خدمات این شرکت خواهد انجامید چراکه اسنپ تلاش میکند با ایجاد خدمات بهتر و بیشتر جایگاهش در بازار را حفظ کند. ورود دولت به نفع خدمات کم کیفیت در این چالش اشتباهی بزرگ است. دولت بهجای ایستادن مقابل اسنپ باید این شرکت را مجبور به عرضه خدمات بهتر با مخاطره کمتر کند. دولتها همیشه میخواهند به مردم پاسخ دهند. اصلیترین بهانه آنها برای دخالت تنظیم قیمت است اما در مورد اسنپ این بهانه وجود ندارد و این شرکت میتواند با تعهد بیشتر احتمال وقوع حوادث دیگر را کاهش دهد.
تنها خطری که امروز اسنپ را تهدید میکند رقبای دیگر است. رقبایی که تلاش میکنند با ابداع شیوههای بهتر از اسنپ خطای رانندگان را کمتر کنند. غیر از رقبا هیچ نشانهای دیگری دال بر حذف اسنپ یا هیچ استدلال دیگری موافق مقابله با آن وجود ندارد. حتی در مورد اوبر، عدم تمدید گواهی کار اوبر در لندن هنوز موردبحث است و نظامات حقوقی در انگلستان در تلاشاند تا اوبر حقوق بیشتری برای رانندگان در نظر بگیرد. با توجه به تمام زوایای داستان، به نظر نمیرسد پایان حکایت اسنپ در ایران فرارسیده باشد.