اکنون حتی جمهوریخواههایی که از توافق متنفرند هم به حفظ برجام بیشتر فکر میکنند تا از بین بردن آن.
نویسنده: الی لیک
برای مقامات دولت اوباما، دیپلماتهای اروپایی و طرفداران کنترل اسلحه که این مطلب را میخوانند اخبار اطمینان بخشی دارم. رئیسجمهور ترامپ توافق گرانبهای شما با ایران را از بین نخواهد برد.
بله، انتظار همه این است که ترامپ پایبندی ایران به برجام را در هفته آینده تائید نکند. این اقدام ترامپ به این معنی است که کنگره باید در یک مهلت شصتروزه برای برقراری تحریمها علیه ایران تصمیم بگیرد اما هیچیک از اینها به این معنی نیست که آمریکا بهطور یکجانبه از توافق هستهای با ایران خارج خواهد شد. اگر ترامپ بخواهد بار دیگر تحریمهای فرامرزی را علیه صادرات نفت یا شبکه بانکی ایران تحمیل میکند، میتواند با دستور به وزارت خزانهداری امریکا به این هدف برسد و لزومی به عدم تائید پایبندی ایران به توافق هستهای که در سال 2015 به آن رسیدند، نیست.
از این منظر حرکت ترامپ در عدم تائید برجام شبیه به تصمیمی است که اوباما در سال 2013 برای حمله هوایی به سوریه گرفت. در آن سال اوباما وانمود میکرد که به اجازه کنگره نیاز دارد درحالیکه میتوانست بهتنهایی دراینباره تصمیم بگیرد.
از همین حالا کمپین آرامی شکل گرفته تا جمهوریخواهان و دموکراتها را برای تصمیم بزرگ ترامپ در مورد عدم پایبندی ایران به توافق هستهای آماده کند. این هفته مشاور امنیت ملی مک مستر گروهی از سناتورهای دموکرات را ملاقات کرد تا به آنها اطمینان بدهد که کاخ سفید از کنگره نمیخواهد تا تحریمهای فرامرزی علیه ایران را از سر بگیرد. پیامی نسبتاً مشابه با این از یکی از منتقدان برجسته برجام که منتظر فرصتی برای از بین بردن توافق است هم صادر شده. براساس گزارش سی ان ان وزیر امور خارجه رکس تیلرسون در این هفته به کنگره اعلام کرده است تا تغییر عناصر قانون بازنگری در توافق هستهای ایران را در جریان تصمیم گیری درباره عدم تایید عملکرد این کشور در نظر بگیرند.
به نظر میرسد زمینه رسیدن کاخ سفید به آرزویش در حال فراهم شدن است. سناتور جمهوریخواه دیگر تام کاتن هم اعلام کرده که در مدتزمان شصتروزه کنگره تمایلی به فشار برای برقراری تحریمهای فرامرزی علیه ایران ندارد. در روز سهشنبه کاتن در شورای روابط خارجی با اشاره به اینکه این کار یک گام رو عقب است اعلام کرده که بهتر است رئیسجمهور و کنگره در همکاری با یکدیگر بر این مسئله تمرکز کنند که چطور باید توافق تغییر داد و اگر این کار ممکن نشد، ایران با پیامدهای آن روبهرو میشود.
نتیجه اینکه رأی کافی برای تحمیل دوباره تحریمهای فرامرزی علیه ایران در سنای آمریکا وجود ندارد. پیشازاین راند پُل یکی از سناتورهای جمهوریخواه لیبرال از ایالت کنتاکی به ترامپ هشدار داده که توافق با ایران را خراب نکند. منابع من در سنا میگویند که انتظار ندارند حتی سناتورهایی مثل سوزان کالینز یا جف فلک هم از برقراری تحریم حمایت کنند.
در همین حال به نظر میرسد کمیته امور عمومی اسراییل- آمریکا که بهطور تاریخی از تحریم ایران حمایت کرده است، پس از عدم تائید پایبندی ایران به برجام توسط ترامپ از موضعگیری دوجانبه در برقراری دوباره تحریمها حمایت کند. با در نظر گرفتن رأی موافق تمام سناتورهای دموکرات در سال 2015 به توافق هستهای، شکلگیری لابی قوی در کنگره به نفع خروج آمریکا از برجام بعید به نظر میرسد. البته دموکراتها نگرانیهایی دارند. جک سالیوان مشاور امنیت ملی هیلاری کلینتون در دوره انتخابات میگوید: مانورهایی که درباره عدم تائید برجام داده شده توجه دنیا را بهجای تهران معطوف به واشنگتن کرده است بنابراین ما در جایگاه ضعیفی برای ایجاد اجماع جهانی علیه ایران قرار گرفتیم.
نظر سالیوان نظر بیشتر دموکراتهاست. بن رودز، معاون مشاور امنیت ملی در دولت اوباما روز سهشنبه توئیت کرده است که ترامپ در مورد جنگ با ایران یا برنامه نامحدود هستهای ایران خطر میکند و این ماجراجویی او دلیلی جز هدف قرار دادن میراث اوباما ندارد. این دقیقاً همان چیزی است که ترامپ دوست دارد حامیان او هم به آن فکر کنند اما این درست نیست. واقعیت این است که ترامپ از کنگره خواهد خواست تا شکل تازهای از توافق هستهای با ایران را طراحی کنند، شکلی که بتواند با استفاده از آن در همکاری با متحدان اروپایی امتیازهای بیشتری از ایران بگیرد. اگر رئیسجمهور بخواهد آمریکا را از توافق هستهای خارج کند، پیش از انجام آن، از این توافق بیرون آمده است.