مشهور است که اقتصاددانان در پیشبینی رشد اقتصادی بد عمل میکنند. یک تکنیک تازه میتواند به آنها کمک کند تا کمی بهتر شوند.
نویسنده:مارک بوکانان
زمانی که قرار است ظرفیتهای یک کشور برای رونق اقتصادی بررسی شود، اقتصاددانان بهطورمعمول مجموعهای از مسائل قابلاندازهگیری مثل آموزش، سرمایهگذاری و بدهی ملی را در نظر میگیرند که همیشه هم نتیجه نمیدهد. برای مثال اقتصاد چین حتی زمانی که پیشبینی میشد به کمترین سطح در سی سال گذشته برسد، روند سریع رشد را ادامه داد.
تحقیقات جدید بر نکتهای تازه دست گذاشته است. قابلیتهای صنعتی و فنی کشورها نکتهای است که معمولاً اقتصاددانان در پیشبینیها برای آن ارزش کمتری قائل میشوند. آمادگی اقتصادی مسئلهای است که دستیابی به سطحی از پیچیدگی در مورد کالاها و تولیدات یک کشور را بررسی میکند. دو سال پیش اینطور گفته می شد که اقتصاد چین با در نظر گرفتن همین نکته بهجای تسلیم یا یک فرود سخت روند رشد را ادامه میدهد و این پیشبینی درست از آب درآمد.
تحقیقات تازه نشان میدهد که اتکا به آمادگی باوجود نیاز به اطلاعات کمتر به بهبود روشهای استاندارد کمک میکند. این مسئله موردتوجه صندوق بینالمللی پول و نهادهای مالی جهان هم قرارگرفته است و علامتی است که نشان میدهد دیدگاهها در حال تغییر کردن است. در این دیدگاه تازه بهجای تشویق کشورها به تمرکز در مواردی که در آن مزیت نسبی دارند، اقتصاددانان یک اکوسیستم زنده اقتصادی را میبینند که تحرک آن وابسته به تنوع آن است.
و اما سؤال این است که آمادگی چطور اندازه گرفته میشود؟ تعیین ارزش برای صادرات هر کشور و تجمیع تمام آنها پاسخی است که لوچیانو پیترونرو و همکارش به این سؤال میدهند. هرچه صادراتی کشوری متنوعتر و سطح پیچیدگی محصولات آن بیشتر باشد، آمادگی اقتصاد آن کشور هم بیشتر است و یکی از نشانههای پیچیده بودن محصول این است که چطور کشورهای انگشتشماری میتوانند آن را محصول را با موفقیت تولید کنند. مثلاً کشورهای پیشرفتهای مثل آلمان و ایالاتمتحده آمریکا همهچیز از غلات صبحانه تا رایانه را تولید میکنند اما کشورهایی که آمادگی اقتصادی کمتری دارند، چیزهای سادهتر و کمتری میسازند.
ازنظر تجربی مفهوم آمادگی متمایل به شاخصهای قابلاندازهگیری مرتبط با ثروت ازجمله تولید ناخالص ملی است. هرچند ممکن است اندازه آمادگی اقتصادی یک کشور از تولید ناخالص داخلی آن کمتر باشد اما این احتمال وجود دارد که این کشور بهزودی ثروتمند شود. این در مورد کشورهای نسبتاً پیشرفته که به تولید محصولات پیچیدهتر روی میآورند ثابتشده است. اندازه آمادگی همینطور میتواند به تمایز قائل شدن بین اقتصادهای شبیه به هم مثل روسیه، هند، چین و برزیل کمک کند.
لوچیانو پیترونرو به دنبال گسترش روشهایی هستند که شامل افزایش آمادگی هم میشود و در آن امتیاز متفاوتی برای صادرات کشورها و واردات آنها در نظر گرفته میشود. چین یک نمونه ممتاز در این زمینه است که به افزایش آمادگی رسیده است درحالیکه یک دهه قبل از کشورهایی مثل آمریکا و آلمان عقبمانده بود.
به نظر میرسد جمعآوری دادههای خام از مسائل قابلاندازهگیری مختلف بهترین روش برای پیشبینی اقتصادی نباشد. کیفیت و تنوع آنچه کشورها تولید میکنند، اهمیت بیشتری دارد. اقتصاد بهمثابه یک اکوسیستم بر پایه تنوع است که رونق پیدا میکند.