این روزها کشورهای بسیاری با مشکل پناهندگان روبه‌رو هستند. ترکیه ظاهراً موفق شده این مسئله را مدیریت کند اما اکونومیست در گزارش خود نشان می‌دهد نگاه ترکیه به پناهندگان، نگاه درازمدتی نیست و هر کشوری به پناهندگان چنین نگاهی داشته‌باشد با مشکلات اقتصادی مواجه خواهد شد.
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر/ منبع اصلی:اکونومیست
محمد درویش یکی از چندین هزار نفری است که از سوریه به ترکیه رفته و در آنجا پناهنده شده‌است. او در پناهگاهی است که چیزهای بسیاری دارد؛ از تلویزیون و ماشین لباس‌شویی گرفته تا سوپرمارکت و مدرسه و بیمارستان، همه‌چیز در اختیار این پناهندگان است. درویش می‌گوید: «ما به هرچیزی که نیاز داشته‌باشیم دسترسی داریم». او سال‌هاست که پناهنده شده و کودکش یکی از 240هزار کودکی است که در خاک ترکیه به عنوان پناهنده به دنیا آمده‌است. اما افرادی که در این منطقه از ترکیه در اطراف روستاها پناهنده شده‌اند و زندگی می‌کنند به محل بحث مردم بومی و محلی تبدیل شده‌اند.
اکثر کسانی که در ترکیه پناهنده شده‌اند، سنی هستند. مردمی که در روستای نزدیک این پناهگاه زندگی می‌کنند از فرقه دیگری هستند و به همین خاطر از زمانی‌که زمزمه ساخت این پناهگاه را شنیدند نسبت به آن اعتراض کردند. اما تنها راهکار برای مقابله با این جمعیت معترضان، گاز اشک‌آور پلیس بود. البته شهرداری سعی کرد با رشوه دادن و باج دادن هم به نوعی این غائله را ختم به خیر کند. یکی از راهکارها نیز این بود که به هریک از خانوارهای این روستا، یک گاو دادند و بالاخره به هر طریقی بود کار را راه انداختند.
هرچند ماجرا ظاهراً تمام شده و پناهگاه نیز ساخته شده اما هنوز هم نسبت به این افراد نوعی بی‌اعتمادی وجود دارد. مردم محلی می‌گویند: «ما از غروب به بعد یعنی بعد از تاریکی هوا از خانه‌های خود بیرون نمی‌رویم. پناهنده‌ها آدم‌های عجیبی هستند. هر نوع آدمی میان آنها پیدا می‌شود.»
ترکیه در مقایسه با دیگر کشورها، در زمینه رسیدگی به 3میلیون پناهنده عملکرد بسیار خوبی داشته‌است. این پناهندگان از ابتدای جنگ داخلی سوریه از سال 2011 روانه ترکیه شده‌اند. دولت رجب طیب اردوغان ادعا می‌کند تاکنون 25میلیارد دلار برای مدیریت این پناهندگان خرج کرده‌است. این هزینه‌ها صرف ساخت مکانی برای پناهندگی این افراد و رسیدگی به آنها شده‌است. البته امکانات ویژه‌ای نیز برای سوری‌ها در ترکیه وجود دارد. برای مثال مردم سوریه به صورت رایگان از خدمات مراکز بهداشت و درمان استفاده می‌کنند. چنین امکانات و خدماتی باعث شده تعداد سوری‌هایی که به ترکیه هجوم می‌آورند نیز بیشتر باشد. در حال حاضر جمعیت پناهندگان در ترکیه با سرعت زیادی در حال افزایش است. در برخی از اردوگاه‌های پناهندگی انتظار می‌رود تعداد افراد در عرض ده سال، دو برابر شود.
اکثر مردم ترکیه با سوری‌ها و افراد جدیدی که به جمع آنها می‌پیوندند احساس همدردی می‌کنند. این در حالی است که در سرتاسر اروپا نوعی احساس ضدپناهندگی در میان مردم شکل گرفته‌است. تاکنون نه ناسیونالیست‌های ترکیه و نه سکولارها در این کشور تلاشی برای بیرون راندن پناهندگان نکرده‌اند.
با وجود همه این خبرهای خوب و امیدوارکننده، باز هم علایم و نشانه‌هایی از بروز مشکل در آینده‌ای نزدیک مشاهده می‌شود. برخی نظرسنجی‌های عمومی نشان می‌دهد عقاید نسبت به پناهندگان کمی سخت‌گیرانه شده‌است. در برخی مناطق نیز در مورد درگیری میان افراد در ارتباط با پناهندگان گزارش‌هایی شده‌است. مسئله اینجاست که هربار یک ترک با فردی سوری درگیر می‌شود، بستر لازم برای تنش‌های بعدی را فراهم می‌کند.
اینجا خانه خودتان نیست
مشکلاتی که به مرور در ترکیه ایجاد می‌شود از نظر بسیاری از کارشناسان، ریشه در سیاست‌های غلط دارد. ترکیه تلاش بسیار زیادی برای پذیرش پناهندگان کرده اما هیچ اقدامی برای یکپارچه‌سازی آنها با افراد جامعه نکرده‌است. نیازهای اولیه این افراد برطرف شده اما هنوز خودشان را عضوی از جامعه ترکیه نمی‌دانند. در واقع به نظر می‌رسد نگاهی که به سوری‌ها در خاک ترکیه وجود دارد، نگاهی موقتی است. سیاست‌ها این‌طور نشان می‌دهد که این افراد مهمان‌های موقتی هستند و به همین علت نیازی نیست در فرآیند یکپارچه‌سازی با جامعه قرار بگیرند. این در حالی است که در نظام پناهندگی، فرد پناهنده باید به عضوی از جامعه مقصد تبدیل شود. اشتغال نیز برای این افراد هنوز یک مسئله است. در حالی‌که تا سال گذشته ترکیه برای این افراد نیز شغل فراهم می‌کرد اکنون بازار کار با مشکلاتی روبه‌رو شده‌است. حدود 500هزار نفر از پناهندگانی که در ترکیه زندگی می‌کنند به رشد اقتصاد سایه در این کشور کمک کرده‌اند و در نتیجه منجر به آسیب‌هایی در درازمدت خواهند شد. در این شرایط ترکیه راهی ندارد جز اینکه نگاه درازمدت‌تری به پناهندگان داشته‌باشد و آنها را مهمان‌های چندروزه در خاک خود نبیند. آنها پناهندگانی هستند که باید وارد جامعه جدید بشوند.
