معاون اول رئیسجمهور دیروز در جلسه شورای اقتصاد از رئیس اتاق ایران خواست تا امکان استفاده از تسهیلات مالی خارجی را به فعالان بخش خصوصی اطلاع دهد. بهراستی باوجود موانع مختلف بانکی برای بانکهای ایرانی این امکان تا چه اندازه فراهم است؟
سیدبهاءالدین حسینی هاشمی
1.بانکهای خارجی در شرایط معمولی با محوریت بانک مرکزی خطوط اعتباری فاینانس و ری فاینانس را در اختیار سیستم بانکی کشور ما قرار میدهند. در حالت دوم، بانکها میتوانند با بانکهای خارجی مذاکره کنند، خطوط اعتباری فاینانس و ری فاینانس را برای مشتریان بگیرند و در اختیار آنها قرار دهند. من تا به امروز ندیدم که توافقی در این زمینه بین بانک مرکزی یا بانکهای دیگر انجامشده باشد یا خبر پیشنهاد تأمین مالی پروژهها یا تأمین مالی بازرگانی بانکهایی مثل سوسیته جنرال و دویچ بانک دراینباره منتشرشده باشد.
2.بانکهای بزرگ جهان برای تخصیص خطوط اعتباری شرایطی را در نظر میگیرند و ریسک ارتباط با بانکها را ارزیابی میکنند. ازجمله مسائل موردتوجه پارامترهایی است که کمیته بال بانکها را موظف به رعایت آنها کرده است. کفایت سرمایه و مدیریت ریسک نمونهای از این پارامترهاست. بانکهای خارجی تنها زمانی که قانع به تخصیص خطوط اعتباری به بانکهای ایرانی خواهند شد که از رعایت الزامات بینالمللی در شبکه بانکی ایران اطمینان داشته باشند و دراینباره که بانکهای ایرانی توانایی بازپرداخت تسهیلات دریافتی را دارند، قانع شوند. با توجه به این الزامات باید گفت که هم چنان بسیاری از بانکها ما دچار مشکل هستند و توانایی برقراری ارتباط با شبکه بانکی جهان را ندارند.
3.تنها راه چاره در شرایط فعلی تلاش برای رسیدن به استانداردهای لازم و فعال شدن دیپلماسی بانکی است. بانکهای ایرانی باید با بانکهای بزرگ جهان ام او یو امضا کنند و بعد آن را به قرارداد نهایی تبدیل کنند. در حال حاضر نمیدانیم تا چه اندازه در زمینه دریافت تسهیلات از بانکهای خارجی توافق شده و اگر توافقی شده تا چه اندازه قابلیت اجرا دارد. مسلم اینکه بانکهای ما قادر به دریافت خطوط اعتباری از بانکهای خارجی هستند و شرایط تسهیلات گیری را دراند یا خیر، محل تردید است. شرایط و ساختار مالی بانکها بهگونهای است که تا امروز امکان چنین بهرهبرداریهایی ممکن نشده است.
4.فعالان بخش خصوصی بهویژه بنگاههای صادرات محور یا بنگاههایی که شریک و یا خریدار خارجی دارند، برای مثال فروشنده مواد اولیه به یکطرف خارجی هستند میتوانند با از طریق ارتباطات خارجی از بانکهای بینالمللی تسهیلات دریافت کنند. بسیاری از ایرانیان خارج از کشور که صاحب سرمایههای قابلتوجه هستند، با بانکهای بزرگ جهان ارتباطات خوبی دارند و میتوانند براساس منافع شرکتها منابع را به سمت داخل هدایت کنند.البته نکته مهم این است که باوجود همکاری بانکهای خارجی با مشتریان ایرانی، باز هم سیستم بانکی ما بهنوعی در این ارتباطات درگیر میشود به این دلیل که باید شرکتها را ضمانت کند.