علیاكبروف عضو حزب كمونیست بود و سابقه فعالیت در دولت اتحاد جماهیر شوروی را داشت اما پیش از هرچیز تجارت و نفت بود كه برایش معنا داشت، برای حفظ قدرت در تجارت باید خودش را با تغییرات سیاسی زمانه همراه میكرد
ترجمه: آینده نگر
او كيست: واگيت علياكبروف رئيس شركت نفتي لوك اويل است، دومين شركت بزرگ نفتي در روسيه. شركت او 2 درصد از نفت جهان را توليد ميكند و سال گذشته درآمدي بالغ بر 41.2 ميليارد دلار داشت. علياكبروف 66 ساله است و با 10.4 ميليارد دلار ثروت در رده 127 فهرست بلومبرگ قرار دارد.
خانواده علياكبروف ساكن آذربايجان بودند، پدر خانواده مسلمان بود و مادر خانواده مسيحي ارتدوكس و شهروند روسيه. واگيت كوچكترين فرزند در ميان پنج فرزند خانواده بود. پدرش تمام عمر كارگر ميدانهاي نفتي بود و وقتي كه واگيت 3 سال داشت از دنيا رفت. واگيت كه به سن جواني رسيد تصميم گرفت مسيري را دنبال كند كه پدرش رفته بود و براي همين در 22 سالگي مشغول كار در بخش حفاري يكي از شركتهاي نفتي شد، كار پرخطري كه يك بار جانش را هم به خطر انداخت، او از يك انفجار در سكوي نفتي واقع در درياي خزر جان سالم به در برد. شايد براي همين بود كه تصميم گرفت به سراغ تحصيلات عاليه برود تا تمام عمرش را به كار سخت نگذراند. او در موسسه نفت و شيمي آذربايجان مشغول به تحصيل و در سال 1974 فارغالتحصيل شد. واگيت پنج سال پس از فارغالتحصيلي به سيبري غربي رفت، حالا مهندس نفت بود و موقعيتهاي شغلي بالاتري انتظارش را ميكشيد. در سيبري در چندين مسئوليت مديريتي در شركتهاي سورگوت نفتهگس و باشنفت كار كرد. سال 1987 مديريت شركت كوگاليمنفتهگس به او سپرده شد، شركتي كه در منطقه نفتخيز تيومن واقع در جنوب شرقي روسيه قرار داشت.
لوك اويل متولد ميشود
سال 1990 واگيت به عنوان معاون وزير صنعت نفت و گاز اتحاد جماهير شوروي انتخاب شد. زماني كه به اين سمت برگزيده شد 40 ساله بود و جوانترين معاون وزير انرژي در تاريخ شوروي قلمداد ميشد. در همان سال به دعوت انگلستان او در صدر هيئت نفتي روسيه به اين كشور رفت و در اين سفر بود كه با مدل عمودي شركت بريتيش پتروليوم مبني بر توسعه، توليد و توزيع يكپارچه آشنا و جذب آن شد. اما قدرت شوروي رو به افول گذاشته بود و زماني كه فروپاشي آن آغاز شد واگيت مسئول نهاد تازهتاسيس دولتي شد كه نظارت و مباشرت بر تجهيزات نفتي در سيبري غربي را بر عهده داشت. اين نهاد بعدتر به شركت لوك اويل تغيير نام داد و در سال 93 به رياست علياكبروف تبديل به شركتي نيمهخصوصي شد. سال 2002 وقتي كه سهام لوكاويل در بازار بورس لندن عرضه شد واگيت 10 درصد از سهام شركت را در اختيار داشت، سال 2007 ميزان اين مالكيت به 19 درصد رسيد. دولت تمامي سهمش را در سال 2004 واگذار كرده بود.
علياكبروف از همان دهه 90 شروع به انباشت سهامش در لوكاويل كرد و امروز بيش از 20 درصد سهام شركت را در اختيار دارد. تحت سرپرستي او شركت فعاليتش را به فراسوي مرزهاي روسيه گسترش داد و وارد مناطق نفتخيز ديگر از جمله عراق و امريكا شد. سال 1997 اين شركت امتياز عمليات توسعه ميدانهاي نفتي را از صدام حسين خريد و در سال 2000 هم دست به خريد بزرگي در امريكا زد؛ شركت گتي پتروليوم و تمام متعلقاتش شامل 1300 شعبه خدماترساني. حالا لوك اويل بزرگترين شركت غيردولتي نفتي در روسيه است و فعاليتش را در امريكاي لاتين و آسيا هم دنبال ميكند. خروجي توليد اين شركت احتمالا تا يك دهه آينده به شركت رويال داچ شل، بزرگترين توليدكننده نفتي در اروپا خواهد رسيد.
تجارت در دنياي تغييرات سياسي
علياكبروف عضو حزب كمونيست بود و سابقه فعاليت در دولت اتحاد جماهير شوروي را داشت اما پيش از هرچيز تجارت و نفت بود كه برايش معنا داشت، براي حفظ قدرت در تجارت بايد خودش را با تغييرات سياسي زمانه همراه ميكرد براي همين بود كه تبديل شد به يكي از تاجراني كه از كمپين رياست جمهوري بوريس يلتسين در سال 1996 حمايت كردند؛ یلتسین، رئيسجمهوري كه در دوره فروپاشي شوروي با رأي مردم انتخاب شد، يكي از مخالفان كمونيستهاي دوآتشه و طرفدار پاگرفتن دكوراسي در روسيه. به يمن همين تغيير جبهه بود كه علياكبروف توانست پس از ايجاد تغييرات سياسي هم همچنان روابط حسنهاش را با رهبران جديد روسيه حفظ كند. وقتي كه شركتهاي خصوصيشدة نفت مانند شركت سايبنفت (به رياست رومن آبراموويچ) و يوكوس (به رياست ميخائيل خودوركووسكي) دوباره دولتي شدند، لوك اويل همچنان توانست استقلال خودش را به رياست علياكبروف حفظ كند.
سال 2004 نيويورك تايمز در خصوص تغييرات سياسي در روسيه و همگام شدن برخي از تاجران سرشناس شوروي سابق با اين تغييرات مقالهاي نوشت و در آن به واگيت علياكبروف هم اشاره كرد: هوشمندترين سرمايهداران مسكو دارند طبق الگويي عمل ميكنند كه اگر چارلز داروين زنده بود به آنها پيشنهاد ميداد؛ دور از ديد ماندن و وفاداري براي انطباق خود با محيط جديد. واگيت علياكبروف، مردي است كه در اين هنر حيلهگري استاد شده. رئيس شركت لوك اويل كه بارها از او به عنوان يكي از ده ثروتمند برتر روسيه نام برده شده است، ثروتي نزديك به 4 ميليارد دلار (در سال 2004) دارد. او ميگويد: «من به ميدان سياست نزديك هستم اما براي بودن در حوزه سياست راههاي متفاوتي وجود دارد. من نميتوانم نسبت به سياست بيتفاوت باشم اما بشخصه هيچ انگيزه سياسي ندارم. تنها به خاطر كار است كه با سياست در ارتباط هستم تا به كشور و شركتم كمك كنم. من رابطه نزديكي با آقاي پوتين [كه پس از استعفاي يلتسين به رياست جمهوري رسيد] ندارم اما براي او احترام زيادي قايلم.» راهي كه ميلياردرهاي روس پيش پا دارند اين است كه در دستوپاي كرملين نباشند و تا جايي كه ممكن است ثروت خود را از چشمها دور نگه دارند. علياكبروف ساعتي به دست ميكند كه نشاني از ثروتش ندارد، پيراهنهاي ساده به تن ميكند و با هواپيماي مخصوص شركت به سفر ميرود، جوري زندگي ميكند كه گويا بزرگترين آرزويش پنهان ماندن از انظار عمومي است.