دولت روحانی در چهار سال گذشته بیشتر بر کاهش تورم 40 درصدی که محمود احمدینژاد برای اقتصاد کشور به جا گذاشته بود، تمرکز کرده بود. از طرف دیگر با افزایش تولید و به همین ترتیب افزایش صادرات نفت رشد اقتصادی کشور را بالا برد. اما همچنان گلههایی از سوی اقتصاددانها و بخش خصوصی از این دولت و عملکرد اقتصادیاش وجود دارد.
یکی از مطالبی که حتی در مناظرهها نیز مورد بحث قرار گرفته و بر همین اساس وعدههای نجومی و پوپولیستی برخی کاندیداها صورت گرفت «نرخ بیکاری و اشتغالزایی» بود. در نظرسنجی این ماه آیندهنگر برخی افراد در پاسخ به سؤال «اولویت اقتصادی کشور چیست؟» به این موضوع اشاره کردند و خواستار تمرکز دولت روی نرخ بیکاری و افزایش اشتغال شدند.
در سال 92 زمانی که روحانی برای نخستین بار با رأی مردم به عنوان یازدهمین رئيسجمهوری کشور انتخاب شد، جزو وعدههای خود به تكنرخي کردن ارز در بازار اشاره کرد. به طوری که رئیسجمهور در صحن علنی مجلس در تشریح اولویتهای اقتصادی دولت یازدهم، گفت: «برنامهای برای یکسانسازی نرخ ارز داریم.» اما در حال حاضر پس از گذشت چهار سال همچنان ارز در بازار دونرخی است و به همراه خود نارضایتی و گله فعالان اقتصادی را دارد. از سوی دیگر این در حالی است که بیش از 15 سال است که ارز در بازار تكنرخي نبوده و دولتها نتوانستند ارز را از دونرخی بودن بیرون آورند.
باید توجه داشت که تكنرخي شدن ارز برای خیلی از افراد سود نخواهد داشت. تاثیر این موضوع بر صنایع مختلف متفاوت است. برای برخی صنایع باعث افزایش حاشیه سود خواهد شد اما برخی صنایع هم از اجرای ارز تكنرخي متضرر خواهند شد. برای همین چه دولت ارز را تكنرخي کند چه نکند با خود افراد معترض را همراه خواهد داشت. به همین ترتیب سؤال دوم نظرسنجی آیندهنگر به این موضوع پرداخت و فعالان اقتصادی به اینکه «آیا دولت جسارت تكنرخي کردن ارز را دارد؟» پاسخ دادند.
دولت نهم و دهم ارثیههاي مختلفی برای دولتهای بعدی گذاشت. یکی از مواردی که پاگیر دولت یازدهم و همچنان دولت دوازدهم شد، اشکالات پیشآمده در نظام مالیاتی و تأمين اجتماعی بوده است. به طوری که برخی کارشناسان معتقدند سازمان تأمين اجتماعی یک سازمان کاملا زیانده شده و دولت باید اصلاحاتی را در این زمینه انجام دهد. از طرف دیگر با توجه به وابسته بودن اقتصاد کشور به نفت، فعالان اقتصادی بر این باورند كه دولت باید با اصلاحاتی در زمینه نظام مالیاتی، درآمد از طریق مالیات را بیشتر کند و جلوی فرار مالیاتی را بگیرد. به همین ترتیب سؤال سوم نظرسنجی به «آیا دولت دست به اصلاح نظام مالیاتی و تأمين اجتماعی ميزند؟» اختصاص گرفت.
در این نظرسنجی مهدی شریفی نیکنفس، عضو هيئت نمایندگان اتاق بازرگانی تهران، مهدی تقوی، کارشناس اقتصادی، عباس هشی، عضو موسس و عضو شورای عالی جامعه حسابداران رسمی ایران، مهدی پورقاضی، رئيس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی تهران، عیسی کلانتری، مشاور معاون اول رئیسجمهور در امور آب، کشاورزی و محیط زیست و دبیر ستاد احیای دریاچه ارومیه، غلامحسین دوانی، عضو شورای عالی انجمن حسابداران خبره ایران، جمشید پژویان، اقتصاددان، عباس آرگون، عضو هيئت نمایندگان اتاق بازرگانی تهران، محمود نجفی عرب، رئيس کمیسیون اقتصاد سلامت و ناصر ریاحی عضو هيئت نمایندگان اتاق بازرگانی تهران شرکت کردند.
*اولویت اقتصادی دولت چیست؟
عباس آرگون: بهبود فضای کسب و کار، خروج از رکود و ایجاد اشتغال در جامعه و در آخر بحث مبارزه با فساد و قاچاق کالا باید در اولویت اقتصادی دولت قرار بگیرد. در حال حاضر یکی از نکتههای مهم بهبود فضای کسب و کار برای ایجاد سرمایه و جذب سرمایهگذار خارجی است و از طرف دیگر شرایط برای انجام کار و ایجاد اشتغال نیز بر فضای کسب و کار تاثیر ميگذارد.
اگر فضای کسب و کار کشور بهتر شود، رتبههای جهانی افزایش پیدا کند ميتوانیم در گردش سرمایههای داخلی موفقتر باشیم و ميتوانیم از خارج از کشور نیز سرمایه جذب کنیم. یکی از مهمترین معضلاتی که در حال حاضر در کشور وجود دارد، بحث نقدینگی است. بحث قاچاق کالا نیز سلامت اقتصادی و اجتماعی را به نحوی تهدید ميکند و بحث تولید داخل را از مدار خارج کرده است. در دوره گذشته دولت مبارزه خوبی را با قاچاق انجام داده و امیدواریم این دوره نیز تشدید شود. باید به سمتی برویم که بحث قاچاق به حداقل برسد که از طرف دیگر تولید داخل را رونق دهیم. در بخش فساد نیز اگر با آن مبارزه نشود مانند موریانه ميتواند پایههای نظام را سست کند.
در اولویت دیگر اقتصاد کشور باید سود سپردهها را کاهش دهیم و پول به سمت تولید و بخشهای مولد هدایت شود. از طرف دیگر باید به سمتی برویم که اقتصاد از چندنرخی بودن فاصله بگیرد. خود این چندنرخی بودن منشأ فسادها است و باید به سمت تكنرخي شدن ارز برویم.
مهدی شریفی نیکنفس: بحث نرخ ارز و تكنرخي شدن ارز باید در اولویت اقتصادی دولت قرار بگیرد و دولت باید بر آن تمرکز کند. با توجه به سال اشتغال خروج رکود اقتصادی از بنگاهها، موجب اشتغالزایی ميشود. از طرف دیگر در صنایع کوچک و متوسط منابع بانکی و صنایع توسعه به سمتی برود که صنایع کوچک و متوسط که اشتغالزایی بیشتری دارند بتوانند شکل بگیرند. بخشهایی از یارانهها مستقیم به این صنایع تعلق بگیرد تا بتوانند حجم بیشتری از کارها را جذب کنند.
مهدی تقوی: دولت همین کارهایی را که تاکنون انجام داده ادامه دهد. عملکرد اقتصادی دولت آقای روحانی تاکنون خوب بود و خرابیهایی که از آقای احمدینژاد به ارث برده بود مانند نرخ رشد منفی و تورم 40 درصد را جبران کرده، نرخ رشد اقتصادی هماکنون مثبت شده و تورم تکرقمی. در گذشته دو رئيسجمهور بودند که لطمه اقتصادی شدیدی به مردم زدند. در زمان آقای هاشمی و آقای احمدینژاد تورم 40 درصدی را در کشور تجربه کردیم و اقتصاد به سمت نابودی حرکت کرده بود. در زمان آقای هاشمی طوری بود که 20 درصد اضافه حقوق ميدادند اما 29 درصد قدرت خرید مردم کاهش پیدا ميکرد. با توجه به سیاستهای اقتصادی اشتباه دولت گذشته، آقای روحانی توانست با برجام تحریمها را لغو کند و در حال حاضر نیز اقتصاد نرخ رشد مثبت و تورم تکرقمی دارد. عملکرد تاکنون خوب بوده و همین روند را باید ادامه بدهند.
عباس هشی: در مورد نظم و انضباط مالی تاکنون کار خاصی نشده است و دولت باید بر این موضوع تمرکز کند. پس از آن باید در زمینه شفافیتها بیشتر کار کند. دولت موضوع مبارزه با فساد را آغاز کره است و باید این راه را ادامه دهد. بدهی دولتها و مجلس به مردم طی این 37 سال گذشته مبارزه با فساد است و هیچ دولتی هیچکاری نکرده است. علیرغم احکام متعدد مقام معظم رهبری باز در زمينه مبارزه با فساد اقداماتی از طرف دولتمردان انجام نشده است. موتور محرک مبارزه با فساد، شفافیت و ایجاد انضباط مالی است. اقتصاد مقاومتی به این معنا است که دولت باید از تصدیگری بیرون آید. اولویت دولت هماکنون این است که بدهی گذشته خود را پرداخت کند.
مهدی پورقاضی: دولت در جربان انتخابات ریاستجمهوری قولهایی داد که باید به آنها عمل شود. برخی از این قولها البته پوپولیستی بوده ولی باید در جهت تحقق وعدههای انتخاباتی خود عمل کند. حرکت در جهت آزادسازی اقتصادی به معنی تكنرخي کردن ارز و فراموش کردن سیاستهای تصدیگری باید در دستور کار دولت قرار بگیرد. از طرف دیگر دولت باید استراتژی توسعه صنعتی را بنویسد و متناسب با این، استراتژی توسعه اقتصادی را بنویسد. دولت باید حمایت از صادرات و مشوقهای صادراتی را تعریف کند. همجهت با این موارد باید کنترل بر نقدینگی داشته باشد، نقدینگی رشد نامناسبی داشته و نگرانکننده است. ممکن است تورمهای دورقمی را برگرداند. از طرف دیگر دولت باید در مورد تغییرات نرخ ارز متناسب با تغیيرات تورم اقدام کند.
عیسی کلانتری: اشتغال و بیآبی. ایندو، اولویت حال حاضر این دولت است. دولت باید با جذب سرمایهگذاری بیکاری را از بین ببرد و اشتغالزایی را در کشور زیاد کند. اگر در داخل پول باشد سرمایهگذاری داخلی و اگر نباشد باید سرمایهگذاری خارجی را به کشور جذب کرد.
غلامحسین دوانی: در خواستههای مردمی که به او رأی دادند به طور کاملا مشخص بیان شده است. یک، تأمين معیشت مردم از طریق راهاندازی چرخه تولید و کار؛ دو، از بین بردن رانتهای اقتصادی و خارج کردن نهادهای غیرپاسخگو و مالیاتگریز از چرخه اقتصاد کشور؛ سه، شفافیت بودجه و پاسخگویی به مردم از طریق ارائه گزارش سالانه عملکرد مالیاتی کشور؛ چهار، اجرای عادلانه و منصفانه اصلاحیه قانون مالیاتها با در نظر گرفتن وضعیت موجود اقتصاد کشور؛ پنج، اصلاح قانون مالیات بر ارزش افزوده از طریق اخذ مالیات ارزش افزوده بر وصولی فروش یا درآمد؛ شش، آزادیهای مدنی و حمایت از نهادهای مردمنهاد و مطبوعات آزاد؛ هفت، تعدیل ساز و کار اقتصاد رقابتی به طوری که نرخ ارز در چهارچوب اقتصاد رقابتی تعیین شود؛ هشت، ادغام بانکهای ورشکسته و ایجاد صندوق حمایت از صنعت بانکداری و خارج کردن بانکها از عملیات غیربانکی؛ نُه، تعیین ساز و کار حسابرسی کشور از طریق جداسازی حسابرسی دولتی و ایجاد نهاد ناظر بر حرفه نظارتی؛ ده، کوچک کردن سازمان حسابرسی در پی خصوصیسازی بنگاهها و شکستن انحصار سازمان حسابرسی در امور حسابرسی کشور. نظارت عالیه مالی و عملیاتی جامعه حسابداران رسمی بر کلیه موسسات حسابرسی کشور منجمله سازمان حسابرسی و موسسه حسابرسی مفید راهبر.
محمود نجفی عرب: من فکر ميکنم یکی از بهترین کارهایی که در دولت یازدهم صورت گرفته بحث طرح تحول سلامت بود که این جامعیت پوشش درمانی و بهداشتی برای آحاد جامعه به خصوص قشر فقیر و کمدرآمد کشور بود. اصلاح ناملایماتی که در بخش سلامت وجود داشت توسط دولت یازدهم انجام گرفت. این کارهای خوبی بود که در دولت یازدهم شکل گرفت منتها متاسفانه این طرح مانند طرحهای دیگر دارای یک سری نقایص و معایبی است که فکر ميکنم در ابتدای شکلگیری دولت دوازدهم یکی از کارهای جدی که باید انجام شود بازنگری طرح تحول سلامت است با حضور خبرگان و کسانی که گروههای ذینفع اين طرح هستند تا این ناملایماتی که بعضا این طرح به اقتصاد سلامت وارد کرده اصلاح شود. بحث عمل کردن به اصل 44 قانون اساسي و خصوصیسازی نیز در دولتهای گذشته هم جزو شعارها بوده اما به آن پرداخته نشده است. دولت باید برای جمع کردن این بخشهای خصولتی اقدام کند. اين آسیبی است که به اقتصاد کشور وارد شده و فضای کسب و کار را برای بخشهای خصوصی به شدت تنگ کرده است. سه شکل بیشتر در قانون اساسی کشور نداریم: دولتی، تعاونی و خصوصی. این بخشهایی را که زائده گذشته است باید به نحوی سامان دهیم و خارج کنیم.
جمشید پژویان: اولویت اقتصادی دولت اصلاح ساختار اقتصاد و برونرفت از رکود و رفتن به سمت یک رشد پایدار و بلندمدت است.
ناصر ریاحی: خیلی خواستهها از دولت گذشته داشتیم که دولت به دلایلی نتوانست آنها را محقق سازد. امیدواریم که دولت به دنبال کارهایی مانند یکسانسازی نرخ ارز و واقعیسازی نرخ ارز برود. از طرف دیگر در حدی که ميتواند یارانههایی را که به سوخت تعلق دارد تعدیل کند. خوشبختانه با رأیهایی که داده شد متوجه ميشویم که مردم نیز انتظار این موضوع را دارند. این موضوعها نهایتا به صادرات و صنعت کمک خواهد کرد.
*آیا این دولت سرانجام جسارت یکسانسازی نرخ ارز را دارد؟
عباس آرگون: دولت قول تكنرخي کردن ارز را از گذشته داده بود؛ حالا به دلایلی تاخیر داشته. امیدواریم حداقل امسال ارز تكنرخي شود. دولت چندین بار قول تكنرخي شدن ارز را داده بود اما تاکنون تحقق پیدا نکرد. دولت گفته بود که بعد از برجام ارز تكنرخي ميشود، پس از آن گفت که اول امسال ارز تكنرخي ميشود اما همچنان ارز در بازار دونرخی است. فکر ميکنم زیرساختها برای تكنرخي شدن ارز در بازار وجود دارد و دولت اگر بخواهد ميتواند این کار را عملیاتی کند.
مهدی شریفی نیکنفس: هرجا که ارز دونرخی باشد رانت وجود دارد. از طرف دیگر قرار نیست که چهار سال دیگر دوباره این دولت روی کار بیاید. برای همین دولت باید این جسارت را داشته باشد تا بتواند ارز را تكنرخي کند. اگر اقتصاد را بخواهیم سالمسازی کنیم مهم است که نرخ ارز را یکسان کنیم و یارانهها را به دست کسانی که واقعا مستحق هستند با اشتغال برسانیم. نباید پول مجانی به مردم داد. از محل همین اتفاق بیکارها جذب ميشوند.
مهدی تقوی: بنا به همه قراين، باید نرخ ارز پایین ميآمد. آقای سیف گفته بودند که ارز را تكنرخي ميکنند و گفته بودند که ارز مبادلاتی را به 2 هزار و 950 تومان ميرسانند. اما در حال حاضر ارز 3 هزار و 600 تومان است. این اتفاق موجب ميشود واردات کالا گران شود و زمانی که واردات کالا گران شد نمیگذارند تورم از این بیشتر کاهش پیدا کند. دولت باید یک فکری کند که نرخ ارز پایینتر بیاید زیرا درآمد ارزی کشور نیز افزایش پیدا کرده است. قبل از برجام تحریم بودیم یک میلیون بشکه نفت تولید ميکردیم اما هماکنون دو و نیم میلیون بشکه در روز صادر ميکنیم. بنابراین همه این قراين ميگوید مقدار دلاری که در اقتصاد ميآید افزایش پیدا کرده است بنابراین باید قیمت دلار پایین بیاید. چرا نمیگذارند پایین بیاید نمیدانم! باید از بانک مرکزی پرسید.
عباس هشی: زمانی که انضباط مالی برقرار شود همه موارد اقتصادی به شرایط عادی بازميگردد. یکسانسازی نرخ ارز مستلزم دو کار است. یک بودن انضباط مالی و حسابداری و دو اینکه وابستگی کشور را به درآمد نفتی کاهش دهیم. درآمد غیرنفتی باید منبع ارزی کشور شود. زمانی این اتفاق ميافتد که دولت مبارزه با قاچاق را جدی بگیرد و رقیب سرسخت تولید داخل را از بین ببرد. کمک کند کیفیت تولید داخل ارتقا پیدا کند. لازم و ملزومهایی باید در اقتصاد اجرا شود و با فساد مبارزه شود.
مهدی پورقاضی: لابیاي که مانع تكنرخي شدن ارز ميشود لابی قدرتمندی است. همان قدرتی است که ارز ارزانقیمت را برای واردات استفاده ميکند. آنها از حدود ده سال پیش که بحث تكنرخي شدن ارز پیش آمده تا امروز اجازه ندادند این اتفاق بيفتد و بسیار قدرتمند هستند. تكنرخي کردن ارز نیاز به جسارت دارد. از لحاظ سیاسی جسارت تكنرخي کردن ارز را آقای روحانی دارد ولی از لحاظ عواقب اقتصادی کمی دلنگران است. آقای روحانی را فرد جسور و شجاعی ميدانم.
عیسی کلانتری: تقریبا ارز در حال حاضر تكنرخي است. قاعدتا تا تكنرخي شدن ارز چیزی نمانده و دولت باید به سمت آن حرکت کند. دولت در حالی که برای تكنرخي کردن ارز تلاش ميکند باید از طرف دیگر تورم را تکرقمی نگه دارد و نگذارد تورم بالا رود. خود آقای رئيسجمهور ميداند چهکار کند.
غلامحسین دوانی: اگر اقتصاد مقاومتی شود خود این موضوع جسارت است و به دنبال آن ارز تكنرخي ميشود. خود ارز به مرور تكنرخي ميشود. اما دولت باید از واردات بیرویه کالاهای مصرفی به منظور حمایت از تولیدهای داخلی نیز جلوگيري كند.
محمود نجفی عرب: چند مطلب هست كه به نظر ميآید دولت دوازدهم به طور جد باید به آن بپردازد. یکی بحث اصلاح نرخ انرژی است این یکی از بحثهایی است که همچنان در بازار مانده است. بخشی از آن اصلاح شده و امیدواریم دولت در این چهار سال باقیمانده به آن بپردازد. یکی از کارهای دیگری که دولت باید تکلیف آن را مشخص کند، تكنرخي کردن ارز است. قول این موضوع را در دولت یازدهم داده بود اما همچنان مانده است. دولت حتما باید تلاش کند و به تكنرخي کردن ارز برسد. یکی از موارد دیگر جدی اصلاح نظام پرداخت یارانه است. دولت شاید به دلایل اجتماعیاي که با آن مواجه است برخورد مناسب با این موضوع نداشته است و امیدواریم این موضوع را در برنامهها قرار دهد و یارانهها آن جایی که لازم هست ورود پیدا کند.
جمشید پژویان: این بستگی دارد که چقدر بتوانیم درآمد ارزی پایدار در کشور داشته باشیم. با توجه به شرایط قیمت نفت و وضعیتی که در حال حاضر وجود دارد تكنرخي کردن ارز کار بسیار دشواری است. بیشتر، نوساناتی که ایجاد ميشود کار را دشوار ميکند وگرنه ميتوان با یک قیمت بالایی نزدیک بازار آزاد قیمت رسمی را اعلام کرد اما نوساناتی که در قیمت نفت و درآمد کشور رخ ميدهد این کار را دشوار ميکند. به هر حال با شرایط کنونی اقتصاد کشور که متاسفانه اقتصادی است که متکی به نفت است و بخش تولید و صنعت کاملا دور از یک کشور نهتنها توسعهیافته بلکه حتی بسیاری از کشورهای در حال توسعه است، آینده روشنی برای بحث قیمت ارز نخواهیم داشت.
ناصر ریاحی: تكنرخي کردن ارز اتفاق خاصی را در بازار ایجاد نمیکند. بیشتر باید بر واقعیسازی نرخ ارز تمرکز کرد و واقعی کردن نرخ ارز جرئت ميخواهد. در حال حاضر 13 درصد تفاوت نرخ ارز مبادلهای با ارز آزاد است. تعداد کمی از کالاها همچنان ارز مبادلهای را دریافت ميکنند. اتفاقا واردکنندههاي همان کالا منجمله دارو متفاضی این هستند که نرخ عوض شود. سوای اینکه در برخی شرایط رانت و سوءاستفاده ميکنند برای استفادهکننده این ارزها دردسر است. همین که اسم این ارز مبادلهای است کنترلها بیشتر ميشود. مسیرهای خاصی ميشود رفت و با بانکهای خاصی در خارج ميتوان ارتباط برقرار کرد. به همین دلیل کار ریسکی نیست.
*آیا دولت دست به اصلاح گسترده در نظام مالیاتی و تأمين اجتماعی ميزند؟
عباس آرگون: فکر کنم دولت این کار را انجام دهد. دولت باید در این دوره کار خود را با جسارت بیشتری انجام دهد و ریسکپذیری و جوانگرایی را در این زمینه ارتقا دهد. اصلاحات زیربنایی را باید دولت هرچه زودتر انجام دهد زیرا دیگر مسکنها جوابگو نیستند و نیازمند اصلاح ساختار در کشور هستیم. این اصلاحات باید در نظام مالیاتی و بیمه هرچه زودتر صورت بگیرد. در واقع به جای اینکه بر بخشهای شفاف نظام مالیات تمرکز کنیم باید بیشتر بخشهای پایهای مالیاتی را توسعه دهیم و به بخشهایی که فرار مالیاتی دارند فشار بیاوریم و اصلاحشان کنيم.
مهدی شریفی نیکنفس: فکر نمی کنم. در بخش تأمين اجتماعی کارهایی انجام شده ولی اینکه موفق شده باشند کمی دور از ذهن است. برای اینکه صندوقهای تأمين اجتماعی همانطور که همه ميدانند همه آنها تقریبا زیانده هستند و اگر دولت بخواهد پافشاری بر صندوقها کند این صندوقها از هم ميپاشند. باید برای این صندوقها منابع ایجاد کرد و درآمدزایی شود. از این راه کمتر اقتصاد نابود ميشود و از لحاظ اقتصادی ميتوانند خودشان را پوشش دهند.
مهدی تقوی: در مورد نظام مالیاتی بحثهای زیادی شده و ميگویند در نظام مالیاتی فساد وجود دارد، اما معلوم نشده که از کجا ميگویند فساد وجود دارد؟ بنابراین این فسادها و اشکالاتی که به نظام مالیاتی وارد شده باید با مدرک گفته شود. باید قوههای دیگر در این زمینه کمک کنند، به طور مثال قوه قضائیه باید افرادی را که فساد اداری انجام دادند اعلام کند و با آنها برخورد کند.
عباس هشی: زمانی که به انضباط مالی و درآمد اقتصادی اشاره ميشود به این معناست که اقتصاد متکی به مالیات است که موجب رونق و بهبود اقتصادی ميشود. زمانی که فعال اقنصادی کار کند و از سود آن مالیات دهد اشتغال است. یکی از پایههای اصلی است که باید در اقتصاد کشور درست شود.
مهدی پورقاضی: واقعا معلوم نیست. یک سری قولهایی را در این مناظرههای انتخاباتی دادند که بخشهای اقتصادی دولت یا شبهدولتی حتی موسسههای خیریه، آستان قدس و نهادهای عمومی مانند بنیاد و نهادهای نظامی مانند خاتمالانبیا هرکدام که کار اقتصادی ميکند مالیات خود را پرداخت کند. اما این کار هم نیاز به جسارت زیادی دارد. افرادی که ميایستند و مقابله ميکنند افراد قدرتمندی هستند و باید کار بزرگی انجام شود. این یکی از کارهای بزرگ اقتصادی است که حتما باید دولت انجام دهد. در جهت شفافیت اقتصادی و کاهش فساد اقتصادی و اداری نیز باید جزو برنامههای دولت قرار بگیرد.
عیسی کلانتري: اگر دولت بخواهد زیربنایی عمل کند به جای پرداخت یارانهها، اصل 29 قانون اساسی را پیاده کند. یعنی پول یارانهها را به سمت پیادهسازی اصل 29 قانون اساسی ببرد.
غلامحسین دوانی: دولت نظام مالیاتی را اصلاح کرده و تنها تأمين اجتماعی مانده است. قانون مالیاتی پارسال اصلاح شده است. اصلاح نظام تأمين اجتماعی کشور به ویژه ماده 38 و جلوگیری از قانونگذاریهای بیهوده و بیمورد واحدهای اجرایی سازمان تأمين اجتماعی در مورد کارخانهجات و قراردادهای پیمانکاری باید صورت بگیرد.
محمود نجفی عرب: بانکها مشکلاتی دارند و اميدواريم دولت به طور جد با بحثهایی که در مورد بانکها با آنها مواجه هستیم برخورد کند. برخی از بانکها نیز در فضای کسب و کار و سرمایهگذاری ورود پیدا کردند. بالاخره مشکلاتی که در سرمایه بانکها وجود دارد باید سامان داده شود. دولت از دستاندازی در بازار پول و سرمایه دست بردارد و حداقل بازار پول و سرمایه را برای بخش خصوصی بگذارد. سازمان تأمين اجتماعی و سازمانهای بیمهگر کشور همگی دچار مشکل هستند و ساماندهی این بخش ضرورت دارد. سازمان تأمين اجتماعی در حال حاضر گرفتاریهای جدی دارد. از طرفی مطالباتی که از دولت وجود دارد و از سوی دیگر عدم پرداخت مطالبات دولت قرار دارد. خود سازمان تأمين اجتماعی نمیتواند به تعهداتش جامه عمل بپوشاند و طبیعتا دومینویی که در اقتصاد سلامت پیدا کردیم یک سر آن به تأمين اجتماعی و سازمان بیمه کشور بازميگردد. طبیعتا اگر آنها ساماندهی نشوند این دومینو در تمام بخشهای اقتصادی کشور به خصوص در حوزه سلامت آثار نامطلوبی خواهد داشت.
جمشید پژویان: دولت در ابتدا باید ساختار اقتصاد را اصلاح کند که اقتصاد به جای رفتن به سمت تجارت که این موضوع صدها سال است که اقتصاد کشور را تشکیل ميدهد، تبدیل به یک اقتصاد تولیدی شود تا منابع را داشته باشد و بتواند اصلاحات دیگر را انجام دهد. اصلاحاتی که در واقع مهم هستند و به اصلاحات ساختاری کمک ميکنند، یکی نظام مالیاتی و دیگری تأمين اجتماعی است.
ناصر ریاحی: از لحاظ قانونی به اعتقاد من درمورد نظام مالیاتی قوانین خیلی بهروز شد و تقریبا مطابق با آن چیزی است که در غرب اجرا ميشود. نرخهای مالیاتی نیز برای تجارت مناسب است. اما بحث دیگر که وجود دارد این است که برای صنعت باید مشوق بگذارند و مالیات ارزش افزوده را از مصرفکننده بگیرند. این مسائل بیشتر در اجرا است. در گذشته قوانین مالیاتی ضعیف بود. اکثر واحدهای رسمی نیز دودفتره بودند. اما در حال حاضر با قوانین جدید این اتفاقها غیرممکن شده است ولي برخورد ممیزی و کارگزارهای مالیات مانند گذشته است و به آن شکل برخورد ميکنند. در کشورهای غربی به صورت رندوم بین 1 تا 3 درصد از اظهارنامههایی که از شرکتهای شفاف ميآید دو مدرک را نگاه ميکنند. در کل قوانین مالیاتی کشور شاید اشکال داشته باشد ولی به طور کلی بهروزرسانی شده و مطابق استاندارد شده است اما در اجرا ضعف داریم که آن را باید تقویت كنيم.