چرا سرمایهگذاران سه سال پس از برجام هنوز به ایران نیامدهاند؟ کارنامه دو سال گذشته چه بوده است؟ آیا باید طی سالهای آینده در انتظار ورود سرمایهگذاران بود یا اینکه سرمایهگذاری خارجی سراب است؟
منبع:آینده نگر
باید توجه داشت که یکی از فاکتورهای مهم اولیه برای یک سرمايهگذار، میزان امنیت اقتصادی یک کشور است. این موضوع به خصوص در کشورهای جهانسومی که در مقایسه با کشورهای توسعهیافته ریسک سیاسی- اقتصادی بالاتری دارند حايز اهمیت بیشتری است.
رتبه ایران در شاخص حمایت از حقوق سهامداران و سرمايهگذاران در ردهبندی انجام کسب و کار که گزارش سالانه آن توسط بانک جهانی منتشر ميشود، گویای این واقعیت است که امنیت و حقوق سرمايهگذاران در ایران به خوبی تامین نمیشود و این مسئله را ميتوان یکی از دلایل اصلی فرار سرمایه در کشور قلمداد کرد.
امنیت سرمايهگذاری معلول عوامل متعددی از جمله ایجاد شفافیت و تضمین حقوق سرمايهگذاران است. در این خصوص موانعی بر سر راه جذب سرمايهگذاری خارجی وجود دارد؛ از جمله:
به نظر میرسد کوششهایی که برای امنیت فضا و محیط اقتصاد ایران انجام میشود، باید به گونهای برنامهریزی و جهتدهی شود که به تصحیح تدریجی ایمنسازی در حوزه سرمایهگذاری منتهی شود که نتیجه آن جلب اعتماد بیشتر سرمایهگذاران داخلی و خارجی و جلوگیری از فرار سرمایههای داخلی و جذب سرمایههای خارجی خواهد بود. با این حال کشور ما ميتواند در دوران پساتحریم چهارچوبی عملی و قابل اجرا ایجاد کند تا موقعیت خود را در فضای تجارت جهانی بهبود بخشد. کما اینکه برخی اقدامات انجام پذیرفته و در دست انجام است. از میان آمارهای ارائهشده نیز اینطور نیست که جذب سرمايهگذاری اصلا صورت نپذیرفته است. برخی از طرحها اجرایی و عملیاتی شده اما تعداد کمی است که کمکم با آمادهسازی بسترها این ارقام بیشتر خواهد شد و در آینده شاهد جذب سرمایههای بیشتری به کشور خواهیم بود.
در این راستا لازم است تا در قالب یک برنامهریزی کلان، ابتدا مزیتهای رقابتی هر استان احصا شود و متعاقب آن اولویتهای جذب سرمايهگذاری در بخشهای اقتصادی مختلف بررسی و جمعآوری شود.
باید توجه داشت که سرمايهگذار خارجی سالهاست که حضور فعالی در کشور نداشته و به دلیل سالهای تحریم، اطلاعات شفاف و مشخصی از ظرفیتها، پتانسیلها و اقدامات صورتگرفته جهت بازسازی اقتصادی کشور در اختیار سرمايهگذاران خارجی قرار نگرفته است. لذا موضوع جمعآوری اطلاعات و به اشتراک گذاردن آن با کشورهای هدف یکی از اقدامات مهم در راستای تسهیل جذب سرمايهگذاری خارجی خواهد بود. باید با شرکت کردن در سمینارها و همایشهای بینالمللی مطرح در سطح بینالملل به معرفی ایران پسابرجام و از طرف دیگر به مهیا کردن بسترهای لازم برای سرمايهگذاری پرداخت. لازم است تا دولت و بخش خصوصی با همکاری کلیه دستگاههای ذیربط کمک کنند تا این راه هموار شود. سرمايهگذار خارجی قطعا با رویههای اقتصادی کشور آشنا نیست، و از آنجایی که برنامههای توسعهای کشور نماد خوبی از اقدامات در دست انجام دولت جهت تسهیل محیط کسب و کار و رونق اقتصادی کشور محسوب ميشود، لذا تهیه و تنظیم اصولی این قواعد و قوانین و لحاظ سیر تحول آن همراه با بررسی وضع موجود، در راستاي گسترش سرمايهگذاري خارجی در سطح کشور و رفع نقايص آن، از ضروریات جذب سرمايهگذاري خارجی است.
یکی دیگر از اقدامات شایان توجه، حمایت دولت از شرکتهای دانشبنیان و نوپاست که ميتواند هم به اشتغالزایی کمک کند، هم مسیر جذب سرمايهگذاری خارجی را تسهیل کند.
تدوین نقشه مشوقهای پیشنهادی جدید در بخشهای مختلف اقتصادی کشور یکی دیگر از اقداماتی است که ميتواند گام موثری در راستای جذب سرمايهگذاری خارجی محسوب شود. در راستای عملی کردن این طرح میتوان از تجربه کشورهای جهانسومی موفق الگوبرداری کرد. به طور مثال کشور ترکیه بر اساس مزیتها و پتانسیلهای هر منطقه، مشوق خاص آن را مصوب و به سرمايهگذار خارجی اعطا ميکند.
شخصا آینده سرمايهگذاری را مثبت ارزیابی ميکنم و نباید بدبینانه به این مسیر نگاه کرد و نباید انتظار داشت که سرمايهگذاران فوراً به کشور سرازیر شوند. این روند نیازمند زمان است و مطمئنا با مورد نظر قرار دادن موارد ذکرشده به سرانجام خوبی خواهد رسید.