یک قرن پیش، نفت شکل جدیدی به زندگی بشر بخشید؛ حالا نوبت به دادهها و اطلاعات رسیدهاست. اگر در گذشته نمیشد بدون نفت زندگی کرد، حالا بدون دادهها و اطلاعات نمیشود زندگی کرد؛ و این مسئله اقتصادِ دادهمحور را به همراه داشتهاست
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر/ منبع اصلی:اکونومیست
یک پالایشگاه نفت در حقیقت یک کلیسای جامعِ صنعتی است که با برجهای گازی و شیشههای تیره، تزئین شده؛ همهجا بوی نفتوگاز میآید و آتش در کسری از ثانیه زبانه میکشد. در مقابلِ آن، مراکز داده، منظرهای متفاوت دارند؛ پنجرههای خاکستری و ساختمانهای بلند که به نظر میرسد تا بینهایت به آسمان سرک کشیدهاند. با وجود همه این تفاوتها، پالایشگاه نفت و مرکز داده چیزهای مشترک بسیاری نیز با هم دارند. یکی از آنها خطوط لوله است؛ آنها با خطوط لوله عظیم، اشباع شدهاند. در پالایشگاهها این خطوط لوله با نفت پر شدهاند و دیگر ترکیبات نفتی را جابهجا میکنند. در مراکز داده بزرگ، خطوط لوله در حقیقت برای انتقال هوا و خنک کردنِ دهها هزار کامپیوتری است که هرکدام وظیفهای را به عهده دارند.
اما هر دو، یک هدف را دنبال میکنند: ایجاد سوخت حیاتی و لازم برای اقتصاد جهان. اگر نفت خام نبود، از پلاستیکها گرفته تا خودروها و حتی بسیاری از داروها اصلاً وجود خارجی نداشتند. در واقع بسیاری از جنبههای زندگیِ مدرن تنها با کمک همین نفت خام، چهره واقعی به خود گرفتهاست. مراکز داده نیز هر روز اجزای دنیای حقیقی را به کمک ابزار خود به هم مرتبط میکند. در واقع اگر این مراکز نبودند، رابطهها نیز شکل نمیگرفتند. داده برای عصر حاضر مانند نفت برای عصر پیشین است. نفت در عصر پیشین، نماد رشد اقتصادی و تغییر بود، در عصر حاضر نیز دادهها چنین نقشی را در دنیا ایفا می کنند. جریان آزاد دادهها و اطلاعات به کمک بشر آمده و باعث شده بتواند زیرساختهای عظیمی ایجاد کند. کسبوکارهای جدید و سیاستهای جدید و در نهایت نیز اقتصاد جدید به کمک همین دادهها در عصر جدید شکل گرفتهاست. اطلاعات دیجیتالی نیز در این ميان از اهمیت ویژهای برخوردار است. این اطلاعات، قوانین حاکم بر بازار را تغییر میدهند و رویکردهای جدیدی را شکل میدهند. حتی جنگهای بسیاری بر سر همین دادهها درمیگیرد.
اما به نظر میرسد عصر دادهها تازه آغاز شدهاست. بررسیهای یک شرکت در این زمینه نشان میدهد که «دنیای دیجیتالی» در سال 2015 به 180زتابایت (zettabytes) (180 به همراه 21 صفر مقابلِ آن) رسیدهاست. بیرون کشیدنِ این اطلاعات از طریق ارتباطات اینترنتی، 450میلیون سال طول میکشد. مرکز داده آمازون برای اینکه سرعت این انتقالات را افزایش بدهد از ابزاری استفاده میکند که سرعت را تا 100 پتابایت (petabytes) (15 صفر جلوی آن) افزایش میدهد. بر اساس اطلاعات بهدستآمده از والاستریت ژورنال، شرکتهای آمازون، آلفابت و مایکروسافت از سال گذشته اقدامات موثری در این زمینه داشتهاند و برای بهبود این شرایط، هزینههای کلانی نیز کردهاند.
کیفیت دادهها نیز تغییر کردهاست. آنها دیگر محلی برای ذخیره اطلاعات دیجیتالی نیستند. اقتصاد جدید نیز این دادههای بیشکل و اطلاعات مختلف را مورد تحلیل و ارزیابی قرار میدهد. کاربران فضاهای اجتماعی هرروز عکسها، ویدئوها و محتوای جدیدی را تولید و به شبکههای اینترنتی اضافه میکنند که هرکدام نیاز به تحلیل و ارزیابی دارد.
در دنیای داده
امروز از قطارها گرفته تا توربینها و حتی تستر و دستشویی داخل محیط کار، همه به نوعی با ابزاری در ارتباط هستند که آن ابزار از دنیای اطلاعات و دادهها تغذیه میکند. دنیا پر از حسگرهایی است که به کمک دادهها به هم متصل شدهاند و مردم نیز با همان دادهها، آها را دنبال میکنند. گاهی مردم حتی اگر به اینترنت وصل نباشد هم از دادهها استفاده میبرند. در واقع دادهها، دنیای خاص با موقعیت ویژه خلق کردهاست.
مهمترین نکته این است که ارزش دادهها در حال افزایش است. در گذشته فیسبوک و گوگل از دادههایی که از کاربران خود به دست میآوردند استفاده چندانی نمیکردند مگر برای بهبود آگهیهای خود؛ اما اکنون شرایط کاملاً تغییر کردهاست. امروز بسیاری از خدمات از طریق همین دادهها انجام میشود. هوش مصنوعی به کمک بشر آمده تا این دادهها را برای ارائه خدمات به کار گیرد. نشانههای اقتصادِ دادهمحور همهجا قابل مشاهده است. البته این اقتصاد، تازه در حال شکل گرفتن است. هنوز جای آزمون و خطای بسیاری برای اقتصاد دادهمحور وجود دارد. به هر حال به نظر میرسد دادهها به زودی از نفت هم پیشی بگیرند. نفت موفق شد تا حدی در زندگی انسان نفوذ کند اما دادهها احتمالاً خیلی بیشتر به جریان زندگی بشر نفوذ میکنند.
