نگاهی به کسب و کار هنر در دنیای آنلاین

استارت آپ های هنری ؛ هنر هشتم

زهرا چوپانکاره/ آینده نگر

 

موسیقی، رقص، نقاشی، مجسمه‌سازی، تئاتر و... همه آنچه نام هنر بر آن می‌گذاریم تاریخی به قدمت خود انسان دارند و اندک‌اندک و همراه با گذر تاریخ از شکلی به شکل دیگر تغییر پیدا کرده‌اند و به تعداد آنها افزوده شده است. هنر همیشه روی فقیر و غنی داشته است، برخی هنرمندان بوده‌اند که در تنهایی خود آثار هنری خلق می‌کردند و در گمنامی و فقر زندگی‌شان را سپری می‌کردند، اگر تاریخ با آنها مهربان می‌بود شاید می‌توانستند مانند ون‌گوگ، نقاش سرشناس، پس از مرگ نام و آوازه‌ای از خود به جا بگذارند و گاهی نه. دسته دیگری از هنرمندان بخت یارشان بود یا خود بختشان را به گونه‌ای همراهی می‌کردند که سر از محافل اعیان و قصر پادشاهان درآورند و تبدیل شوند به موسیقی‌دانان یا مجسمه‌سازانی که در زمان حیات هنرشان دیده می‌شد، خریداری می‌شد و ارج و قرب داشت. این نزدیک بودن یا دور بودن از منابع ثروت بود که باعث شد بسیاری از آثار هنری ماندگار شوند و بسیاری هم در تاریکی و فراموشی بمانند.

حالا در زمانه‌ای که معنای زمان و مکان با معادلات دنیای آنلاین در حال تغییر است گمنامی یا شهرت هم معادلات خودش را پیدا کرده و این را به خصوص کسانی که در حوزه هنر فعالیت دارند خوب می‌فهمند. قدرت به نمایش گذاشتن آثار هنری آن‌قدر بالا رفته که هنرمندان جوان برای معرفی خود به دنیا و برای وصل شدن به منابع جدید قدرت و ثروت و درخشش نامشان باید بدانند چگونه از ابزارهای دوران دیجیتال بهره ببرند. برای همین است که استارت‌‌آپ‌های هنری هم مانند سایر حوزه‌ها رو به فناوری‌های روز آورده‌اند و تلاش دارند از بستری کارآفرینی برای معرفی هنرشان و برای کسب درآمد از معرفی هنر دیگران و خرید و فروش آثار هنری استفاده کنند. خرید و فروش آنلاین آثار هنری در چند سال گذشته آن‌قدر بالا رفته است که بسیاری از گالری‌های سرشناس هم به زمره فروشندگان آنلاین هنر پیوسته‌اند تا از جریان روز عقب نمانند. در کنار آنها اپلیکیشن‌هایی هم ظهور پیدا کرده‌اند که گالری‌های عظیمی هستند که در یک گوشی هوشمند می‌گنجند.

کارآفرینان سال‌هاست که در حال تلفیق دنیای هنر و تکنولوژی هستند، نمونه‌اش را می‌توان در ظهور سایت‌های معرفی نمونه کار مانند فلیکر، دویانت آرت و اماگ ماگ دید که از اینترنت برای معرفی هنرمندان و آثارشان استفاده کردند، بعد نوبت به خدمات آنلاین چاپ عکس و فروش کتاب رسید. حالا کسب‌وکار دیجیتال خرید و فروش آثار و خدمات هنری پیچیدگی‌های خودش را پیدا کرده. کارآفرینان از تکنولوژی برای این استفاده می‌کنند که به مخاطب بگویند احتمالا از چگونه سبک هنری‌ای لذت بیشتری می‌برد، گالری‌داران را در دسته‌بندی و فهرست کردن آثارشان راهنمایی کنند و جمع‌آوری آثار هنری را برای تمام کسانی که می‌خواهند سهمی از این صنعت میلیارد دلاری داشته باشند ممکن سازند. در این بخش می‌توانید با چند نمونه از مطرح‌ترین و موفق‌ترین استارت‌آپ‌های هنری آشنا شوید:

Artsy

یکی از موفق‌ترین نمونه‌های استارت‌آپ‌های هنری Artsy است، یک بستر آنلاین با هدف متصل کردن میلیون‌ها کاربر به مقدار نامحدودی از آثار هنری. این پایگاه آنلاین در خوابگاه دانشگاه پرینستون و توسط چند دانشجو طراحی شد و در سال 2010 آغاز به کار کرد و خیلی زود به موفقیت رسید. این استارت‌آپ با گالری‌ها، بنیادهای مختلف، موزه‌ها و نمایشگاه‌های بزرگ فروش آثار هنری همکاری دارد و در گالری تصاویرش، عکس بیش از 350 هزار قطعه هنری از بیش از 50 هزار هنرمند به چشم می‌خورد. دست‌کم نیمی از آثاری که توسط این سایت معرفی می‌شود آماده فروش هستند. هربار که یک گالری از طریق Artsyموفق به فروش یکی از آثار موجود خود شود، 3 درصد از مبلغ را به این سایت می‌پردازد.

Artsicle

این استارت‌آپ با این هدف آغاز به فعالیت کرد که به دوستداران هنر کمک کند تا هنرمند مورد علاقه و نزدیک به سلیقه هنری‌شان را پیدا کنند. در این سایت از کاربران چند سؤال پرسیده می‌شود و بر مبنای سلیقه آنها در مدل ماشین، طرحی داخلی خانه و نوع نوشیدنی محبوب، آثار هنری هنرمندانی که با این سایت مرتبط هستند به آنها معرفی می‌شود، آثاری که بر مبنای آن پاسخ‌ها به احتمال زیاد نزدیک به سلیقه شخصی کاربران هستند. معمولا برای هنرمندانی که هنوز اسم و رسمی به هم نزده‌اند سخت است که بتوانند به گالری‌ها راه پیدا کنند و با کمک گرفتن از این سایت آنها موقعیت این را دارند که به طیف وسیعی از دوستداران هنر معرفی شوند و آثار خود را به فروش بگذارند.

Artbinder

طراحی این اپلیکیشن فکر یکی از گالری‌دارانی بود که از جست‌وجوی مدام میان اطلاعات بسیار آثار هنری خسته شده بود. ARTBINDER راه‌اندازی شد تا راه تازه‌ای برای مدیریت کالاها و آثار هنری موجود در انبارهای گالری‌داران پیش پایشان بگذارد. کاربران آن به راحتی می‌توانند تصویر آثار هنری موجود خود را در این اپلیکیشن ذخیره کنند، آثار موجود خود را به صورت آنلاین به نمایش بگذارند و وضعیت موجودی خود را مرتب رصد کنند و بابت این خدمت ارائه‌شده ماهیانه مبلغی را به عنوان آبونمان بپردازند.

صنایع خلاق

هنر بیش از هر زمان دیگری وارد حوزه تجارت شده است، همین است که اصطلاح صنایع خلاق در مورد آن به کار می‌رود، در این حوزه تعریف هنر فراتر از نقاشی و موسیقی می‌رود و عرصه‌هایی مانند برنامه‌های تلویزیونی و بازی‌های دیجیتال و... را هم دربر می‌گیرد. درآمد حاصل از صنایع خلاق و فرهنگی از درآمد سرویس‌های ارتباطات راه دور پیشی گرفته است و تعداد کسانی که در این حوزه مشغول به کار هستند (نزدیک به 30 میلیون نفر) از میزان افراد شاغل در صنعت خودرو در ژاپن، اروپا و امریکا (حدود 25 میلیون نفر) بیشتر است. این تحولی که در حوزه اقتصاد صورت گرفته سبب شد تا کنفدراسیون بین‌المللی نویسندگان و آهنگ‌سازان با همکاری سازمان علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) مطالعه مشترکی روی صنایع خلاق و فرهنگی انجام دهند که نتایج آن اوایل سال گذشته میلادی منتشر شد.

در این مطالعه که برای نخستین بار انجام می‌شد آمده است که خالقان در تمامی حوزه‌های هنری بیشترین سهم را در گردش مالی اقتصاد بین‌المللی دارند، هم به لحاظ میزان درآمد و هم به لحاظ تعداد افرادی که در این حوزه‌ها مشغول به کار هستند. در این مطالعه تاکید شده است که با شناختن این نقش مهم هنرمندان امید آن می‌رود که مهیا کردن فضای مناسب برای کار آنها و احترام به حقوق آثار تولیدی آنها سبب شود تا این نقش پررنگ در اقتصاد از سوی آنها ادامه پیدا کند. مطالعه‌ای که خلاصه‌ای از نمودارها و اطلاعات آن در اینجا آمده است نشان می‌دهد که هر حوزه از هنر چه سهمی در درآمد و اشتغال دارد و پراکندگی جغرافیایی آن به چه صورت است.

آسیا و اقیانوسیه: 34 درصد از درآمد صنایع خلاق و فرهنگی به این بخش اختصاص دارد و 40 درصد از شغل‌های موجود در این منطقه گسترده به این حوزه اختصاص دارد. تعداد مشتریان محتوا و آثار تولیدشده در میان طبقه متوسط آسیا و اقیانوسیه در این بخش به سرعت در حال افزایش است. این بخش از کره زمین در زمینه بازی‌های دیجیتال پیشرو است و صنعت فیلم و کتاب هم به شدت در آن در حال رشد است.

اروپا: 32 درصد از درآمد جهانی این حوزه به اروپا اختصاص دارد. 25 درصد از مشاغل اروپا مربوط به این حوزه است. صنایع خلاق و فرهنگی ریشه تاریخی در این قاره دارد و جمعیت تحصیل‌کرده و شمار هنرمندان و خالقان آثار هنری و فرهنگی در آن بسیار قابل ملاحظه است.

امریکای شمالی: 28 درصد از فروش حوزه خلاق و فرهنگی در امریکای شمالی رقم می‌خورد و 15 درصد از شاغلان هم در این بخش فعالیت دارند. امریکای شمالی یک منطقه تاثیرگذار در سطح بین‌المللی شناخته می‌شود و به خصوص در حوزه سینما، تلویزیون و هنرهای نمایشی پیشرو محسوب می‌شود.

امریکای لاتین: 6 درصد از درآمد حاصل از حوزه صنایع خلاق و فرهنگی به این بخش از قاره امریکا تعلق دارد و 16 درصد مشاغل هم به این بخش مربوط است. در این بخش از کره زمین برنامه‌های تلویزیونی پادشاهی می‌کنند و سریال‌های تلویزیونی آنها به صورت بین‌المللی هوادار دارند، امریکای لاتین همچنان در رقص و موسیقی هم از پیشروان این حوزه به حساب می‌رود.

افریقا و خاورمیانه: 3 درصد از فروش صنایع خلاق و فرهنگی مربوط به این بخش است و 8 درصد مشاغل هم مربوط به همین حوزه هستند. افریقا و خاورمیانه موقعیت‌های طلایی برای صنعت فیلم‌سازی دارد و موسیقی‌های غیررسمی به صورت پررنگ در این بخش ایفای نقش می‌کنند و سهم قابل توجهی از بازار را به خود اختصاص داده‌اند.