تکنولوژی یکی از اصلیترین و مهمرین اجزای جهان آینده شناخته میشود. در دنیای آینده زمین مناسب برای ساخت و ساز کمتر و گرانتر است، ساختمانها بلندتر است و به دلیل انتشار گازهای آلاینده هرروز خطر افزایش دمای زمین بیش از پیش باعث نگرانی فعالان محیط زیست و اقتصاد میشود
مترجم: مونا مشهدی رجبی/ آینده نگر
هدف اصلی مطالعات آینده، تصمیمگیریهای بهتر در زمان حال و داشتن دیدی صحیحتر در مورد وضعیت زندگی در آینده است. این مطالعات باعث میشود تا دادههای لازم برای تصمیمگیریهای بهتر در اختیار کارشناسان و پژوهشگران قرار گیرد و این دادهها در قالب مشاورههای تخصصی در اختیار افراد تصمیمگیر در کشورهای مختلف قرار داده شود.
اکونومیست درگزارشی به اهمیت مسئله آیندهپژوهی و تاثیر آن در ساختن دنیایی بهتر و قابل اتکاتر اشاره کرد و نوشت: با کمک این مطالعات مهمترین چالشهای دنیای آینده کشف میشود و با شناسایی اصلیترین چالشهای دنیای آینده، برنامهریزی بهتری برای مقابله با این چالشها انجام میشود و شاید شدت آسیبرسانی آنها به حداقل برسد. آیندهپژوهی کلید زندگی در دنیایی ایمنتر و بهتر است، دنیایی که تمامی نیازهای نسل آینده را برآورده میکند. به نظر میرسد مهمترین چالشهای زندگی آینده از همین امروز مشخص باشد ولی راهحلهایی که برای مواجهه با این چالشها وجود دارد مختلف است و در هر کشوری بر مبنای زیرساختهای اقتصادی و صنعتی موجود در این کشورها راهحل ارائه میشود. اما بدون شک زندگی آینده ابعاد ناشناختهای هم برای انسان امروز دارد که هرچه گستره مطالعه در مورد آینده وسیعتر باشد، احتمال شناسایی این ابعاد بیشتر خواهد شد.
اهمیت مطالعات آینده تا اندازهای است که در سالهای اخیر ضمن ایجاد مراکز مطالعاتی و تحقیقاتی بسیار زیاد در دنیا، رشتههای دانشگاهی در مقاطع بالا هم ایجاد شده است تا آیندهپژوهانی خبره در زمینههای مختلف تربیت شوند. افرادی که به دلیل داشتن آگاهی کامل در مورد تحولات گذشته، میتوانند تصویرهای درستی از مسائل آتی دنیا ارائه دهند و به دنبال آن از بار مشکلات جهان بکاهند.
سؤالاتی که باید پاسخ داده شود
مطالعات آینده ابعاد بسیار گستردهای دارد ولی شاید ابتداییترین سؤالی که مطرح میشود این است که دنیای آینده چه شکلی دارد؟ زندگی انسانها در دو دهه یا سه دهه آینده با چه مشکلات و کاستیهایی روبهرو است و برای اینکه این کاستیها ایجاد نشود چه کارهایی میتوان انجام داد؟ ساختار شهرهای آینده چگونه است؟ شهرهایی که در دنیای آینده در آن ساکن خواهیم بود مانند شهرهای کنونی ترکیبی از ساختمانهای کوتاه و بلند است یا اینکه ساختار متفاوتی دارد؟ در زندگی شهرنشینی آینده چه معضلاتی دیده میشود و آیا افزایش شمار شهرنشینان در دنیا میتواند مشکلاتی در زمینه اسکان و تامین غذا وغیره ایجاد کند؟
پاسخ به این سؤالات به معنای ایجاد زیربنای مطالعات آینده است و میتواند پرده از چالشهای دیگری بردارد که دنیا با آن روبهرو خواهد بود. مرکز مطالعات آینده بریتانیا در گزارشی مفصل زندگی آینده را ترسیم کرده است. در این گزارش، جهان آینده پیچیدهتر از جهان کنونی است و زیرساختهای توسعهیافتهتری نیاز دارد و تکنولوژی یکی از اصلیترین و مهمترین اجزای این جهان شناخته میشود.در دنیای آینده زمین مناسب برای ساخت و ساز کمتر و گرانتر است، ساختمانها بلندتر است وبه دلیل انتشار گازهای آلاینده هر روز خطر افزایش دمای زمین بیش از پیش باعث نگرانی فعالان محیط زیست و اقتصاد میشود.
شهرها، فضای زندگی انسانها
اهمیت شناسایی ساختار شهرهای آینده در این است که شهرها فضای زندگی انسانها هستند و ضعف در ساختار شهری میتواند مشکلات اجتماعی و اقتصادی و حتی فرهنگی برای ساکنان به همراه بیاورد.
«مرکز مطالعات آینده» در یکی از مقالات خود نوشت: در شهرهای آینده، ساختمانهای بسیار بلند مشاهده میشود که شمار این ساختمانها دو تا سه برابر شمار ساختمانهای کنونی است. کم بودن زمین و گرانی آن در کنار افزایش شهرنشینی باعث میشود تا مردم برای اسکان به برجهای بلند روی بیاورند و در نتیجه شمار این قبیل ساختمانها در شهرهای بزرگ دنیا افزایش یابد. اما این تغییر در ساختار شهری مشکلاتی هم به همراه دارد. مشکلاتی برای ساکنان و مشکلاتی برای افرادی که باید در ساخت آنها همکاری داشته باشند. همچنین مسئولاتی که باید انرژی مورد نیاز این شهرها را تامین کنند یا سیستم حمل و نقل را ایجاد و برای تامین غذای مردم فعالیت کنند با مشکلاتی بسیار جدی روبهرو خواهند بود. حتی افرادی که در شهرها ساکن هستند و به هر دلیلی امکان زندگی در خانههای یکطبقه و دوطبقه را دارند هم با چالشهای تازهای روبهرو خواهند بود. در این بخش بر آن شدیم تا بخشی از مشکلات آیندگان را برای شما ترسیم کنیم و تصویری کلی از زندگی در دنیای آینده ارائه دهیم. زیرساختهای شهرهای آینده از امروز طراحی میشود و این شهرها متناسب با نیازهای دنیای آتی ساخته میشود. بنابراین مطالعه در مورد وضعیت شهرهایی که در سالهای آتی در دنیا وجود خواهد داشت باید از همین امروز آغاز شود. نظر شماری از آیندهپژوهان در مورد شهرنشینی در ۵ دهه آینده هم در این بخش آورده میشود که میتواند پشتوانه اعتباری مطالب را بیشتر کند.
امروز برای فردا
آیندهپژوهی در حوزه شهری ابزاری بسیار ارزشمند است که نتایج آن برای برنامهریزان شهری، معماران، مدیران شهری، مهندسان و طراحان برنامههای اقتصادی و صنعتی کاربرد زیادی دارد. یکی از روشهای بسیار ارزشمند در آیندهپژوهی حوزه شهری استفاده از دادههای بینالمللی و ارزیابی این دادهها در سطح بسیار وسیع است. وسعت دادههایی که در این روش تهیه میشود میتواند به تحلیل بهتر و اصولیتر کمک کند و باعث شود تا ارزیابی صحیحتری در مورد نیاز آیندگانی که در شهرها ساکن هستند ارائه شود. در صورتی که دادههای بینالمللی در اختیار پژوهشگران قرار گیرد آنها میتوانند تحلیلهای خود را عمیقتر و جامعتر کنند.