تجربه دیگر کشورهای جهان نشان میدهد که وجود احزاب کارآمد نقش به سزایی در اعلام برنامههای اقتصادی ایفا میکند.
مهدی پازوکی
اقتصاد یک مسئله اساسی در کنشهای سیاسی است. اینکه یک سیاستمدار چه رویهای را در مواجهه با مطالبات اقتصادی مردم، معیشت آنان و خواستههای بخش خصوصی در پیش میگیرد، در میزان اقبال مردم به او، نقشی تعیینکنندهای دارد. این در حالی است که در دوره تبلیغات انتخاباتی سیاستمداران برای جلب نظر مردم بیش از ارائه برنامه به اظهار اهداف میپردازند و بهاصطلاح به مردم وعده میدهند که چه میکنند اما درباره چگونگی سخنی در بین نیست.
بهطور خلاصه میتوان گفت ریشه اصلی عدم وجود برنامه در گفتههای نامزدهای انتخاباتی، عدم وجود احزاب کارآمد در فضای سیاسی کشور است. در هر جامعهای، اگر احزاب سیاسی، مطلع و آگاه، با نیروهای زبده و عالم حضورداشته باشند و اگر این احزاب تقویت شوند، در تمام زمینهها امکان ارائه برنامه وجود دارد که یکی از این زمینهها، اقتصاد است.
درواقع زمانی که احزاب فعالیت کنند، مردم بهجای رأی دادن به وعدهها بیشتر به برنامهها رأی میدهند. در برنامه یک نامزد انتخاباتی به اینکه چقدر به حضور بخش خصوصی اهمیت داده میشود، شغل بهعنوان یک ضرورت اجتماعی و اقتصادی چگونه دیدهشده و چه راههایی برای ایجاد آن دنبال میشود و محل مصرف یارانههای دولتی در اقتصاد چیست پاسخ داده میشود.
تجربه دیگر کشورهای جهان نشان میدهد که وجود احزاب کارآمد نقش به سزایی در اعلام برنامههای اقتصادی ایفا میکند. مردم در کشورهای مختلف به حزب رأی میدهند نه به شخص. کشورهای اسکاندیناوی، آلمان، فرانسه و ژاپن از کشورهای نمونه در این زمینه هستند که احزاب کارآمد در آن فعالیت میکنند. برنامههای اقتصادی احزاب مختلف در این کشورها مشخص است و تفاوتهایی که هر نامزد اعمال میکند فارغ از پایه و اساسی نیست که برنامهها بر آن استوارشده است.
در ایران چه در انتخابات پارلمانی و چه در انتخابات ریاست جمهوری به دلیل عدم وجود احزاب کارآمد و شکل نگرفتن احزاب توسعهای مشکل بیبرنامگی یا عدم وجود برنامه مطرح است. ایران مراحل ابتدایی توسعه را طی میکند. ازاینجهت احزاب کارآمد سیاسی که برنامههای اقتصادی روشن و مشخصی را در برهه انتخابات مطرح کنند نداریم. اما نباید ناامید بود. باید به شکلگیری احزاب کمک کرد تا این روند در آینده اصلاح شود. شکلگیری احزاب کارآمد در جامعه بدون کمک همه مردم و دغدغه مندان اقتصاد ممکن نیست. سرعت گرفتن روند توسعه و طرح برنامههای اقتصادی در سایه شکلگیری احزاب ممکن است. در این وضعیت میزان توجه یک نامزد به جایگاه هر یک از بخشهای اقتصاد ازجمله بخش خصوصی، با حدس و گمان همراه نیست بلکه برنامههای شفاف گویای عملکرد اقتصادی هر یک کنش گران سیاسی است و درنهایت، میزان تحقق هر برنامه موردبررسی میگیرد.