بازار کسبوکار اپلیکیشن ها و تبلیغ اپلیکیشن ها در هیچ جای دنیا اشباعنشده است و در ایران هم اشباع نمیشود. غولی مثل گوگل بخش عمدهای از تبلیغ در سراسر دنیا را به بر عهده دارد اما صدها بازیگر دیگر در این عرصه به سفارشدهندگان خدمات میدهند.
احمدعلی فرهودی مدیرعامل شرکت صباسل آریا/ منبع:آینده نگر
تبلیغات داخل اپلیکیشن ها کسبوکاری است که در دنیا سابقه هشتساله دارد و البته این مدتزمان در صنعت دیجیتال زمان طولانی در نظر گرفته میشود. این کسبوکار شامل زنجیره ارزشی پیچیده و بازیگران متعددی است که هرکدام وظیفهای خاص را در تبلیغات داخل اپلیکیشن ها به عهدهدارند. نزدیک به 40 نوع شرکت متفاوت داریم که بخشی از کار در تبلیغات اپلیکیشن ها را مدیریت میکنند. چهار سال است که این کسبوکار در ایران رونق یافته است و هرچند گستره زیادی ندارد اما با شیب خوبی در حال رشد است. اپ استورهای داخلی سرویسهایی را به تبلیغات اختصاص دادند و شرکتهای ثالث در بین تبلیغات دهنده و توسعهدهندگان اپلیکیشن ها قرار گرفتند و با دادن مشوقهایی واسطه نمایش تبلیغات مدنظر سفارشدهندگان در اپلیکیشن ها شدند. تبلیغاتی که به شکلها و انواع مختلفی به کاربران عرضه میشود. بنرهای ساده و کوچک، تبلیغ تمام صفحه، پخش ویدیو یا تبلیغ از طریق Push notification در اپلیکیشن ها کمکم جای تبلیغات پیام کوتاه را که مردم نسبت به آن حساس شده و آن را پیام هرز و بیمورد شناسایی میکنند میگیرد.
در حال حاضر در حوزه تبلیغات داخل اپلیکیشن ها 5 شرکت ایرانی فعالیت میکنند و شرکتهای کوچکتری هم هستند که به این شرکتها سرویس میدهند. سفارشدهندگان تبلیغات در دو حالت تبلیغات را سفارش میدهند. یا بهطور اختصاصی تمایل به تبلیغ داخل اپلیکیشن ها دارند یا کمپینهای دیجیتال را تعریف میکنند. در این کمپینها محصولات جدید شرکتهای بزرگ بهطور هماهنگ در وبسایتها، تلگرام و اپلیکیشن های داخل تلفنهای همراه تبلیغ میشوند و هر دو روش در دنیا و ایران مورد استقبال قرارگرفته است.
در حال حاضر تصویر درستی از حجم بازار تبلیغ داخل اپلیکیشن ها در دست نیست. میتوان تخمین زد که ارزش کل بازار این کسبوکار در ایران به 20 تا 30میلیارد تومان در سال برسد هرچند ارزش بازار این کسبوکار در دنیا به دهها میلیارد دلار میرسد. قاعدهای وجود دارد که میگوید 80 درصد از بازار دست 20 درصد از بازیگران و 20 درصد از بازار دست 80 درصد دیگر است. این قاعده در مورد بازار تبلیغات اپلیکیشن ایران هم صدق میکند اما نکته این است که بزرگترین شرکتهای تبلیغاتی اپلیکیشنی در ایران با تقاضای رو به رشد مواجهاند به شکلی که تقاضای کار در پاییز سال جاری با بهار سال جاری قابلمقایسه نیست. تقاضا برای تبلیغ اپلیکیشن ها بسیار زیاد است و بهتناسب پیشرفت تکنولوژی و ارتقای دانش ساخت و استفاده از اپلیکیشن ها رشد میکند. در سال گذشته کمتر میدیدیم که مردم با اکوسیستم تبلیغات داخل اپلیکیشن ها مطابق سلیقه جهانی آشنایی داشته باشند اما امروز واکنش مردم نسبت به این تکنولوژی و کسبوکار بسیار متفاوت است. نکته مهم این است که بازار کسبوکار تبلیغ داخل اپلیکیشن ها در حال رشد است اما مثل هر بازار نوظهور دیگری انتظارات از آن زیاد و دانش نسبت به آن کم است. همهچیز در این بازار در حال تعدیل و بهبود است و شرکتهای بزرگ تولیدکننده محصولات دیجیتال چه لوازمخانگی و چه خودروسازان درگیر این بازار شدند و جدیتر و دقیقتر این عرصه را دنبال میکنند.
بازار کسبوکار اپلیکیشن ها و تبلیغ اپلیکیشن ها در هیچ جای دنیا اشباعنشده است و در ایران هم اشباع نمیشود. غولی مثل گوگل بخش عمدهای از تبلیغ در سراسر دنیا را به بر عهده دارد اما صدها بازیگر دیگر در این عرصه به سفارشدهندگان خدمات میدهند. شرایط این کسبوکار در آلمان متفاوت از آمریکاست و در ایران متفاوت از دیگر کشورهای جهان است و در همه جای دنیا تعدادی بازیگران محلی وجود دارند که رقابت میکنند و درآمدزایی دارند. ورود به این عرصه ناممکن نیست اما مسئله چگونگی ورود به عرصه تبلیغات اپلیکیشن هاست. در این حوزه شرکتها از دو مدل سنتی و مدرن پیروی میکنند که در ایران مدل سنتی بیشتر از مدل مدرن موردتوجه قرارگرفته است و در یک سال اخیر مدل مدرن بیشتر بررسیشده است.
در مدل سنتی یک شرکت سراغ یک اپلیکیشن یا سایت اینترنتی میرود و فضای تبلیغاتش را به قیمت مشخصی برای یک بازه زمانی مشخص خریداری میکند اما در مدل مدرن، شرکتهای متعدد برای نمایش، بهینهسازی، آنالیز اطلاعات و مدیریت اپلیکیشن ها و دیگر موارد وارد کار میشوند. این تعدد کار در این تبلیغات داخل اپلیکیشن ها هنوز در ایران پا نگرفته است و البته به این دلیل که انتظارات زیاد و دانش کمی از بازار این کسبوکار در ایران وجود دارد، احتمال شکست شرکتهایی که قصد ورود به این عرصه رادارند بسیار زیاد است. ورود به این کسبوکار باید با در نظر گرفتن تجربیات جهانی، مطالعه زنجیره ارزش در این کسبوکار، مطالعه موردها و نمونهها و پیدا کردن جای مناسب شرکت در زنجیره ارزش در این کسبوکار انجام شود. موفقیت در این کسبوکار به این نیاز دارد که چشمهایتان را بازکنید و دنیا را ببینید. مقدار سرمایه موردنیاز برای ورود به این کسبوکار به این بستگی دارد که قرار است در کدامیک از حلقههای زنجیره ارزش فعالیت کنید اما بهطورکلی به سرمایه کلان نیاز نیست. البته توسعه این کسبوکار در ایران بیش از هر چیز منوط بهسرعت اینترنت است اما نکته مهم این است که اگر در سه سال گذشته تلاشهای دولت برای افزایش سرعت اینترنت در این زمینه بینتیجه نمیماند و عقبگرد در این حوزه تقریباً غیرممکن است.
بعید است در دولتهای آینده دچار عقبگرد در حوزه سرعت اینترنت شویم. صنعت اپلیکیشن سازی در ایران رشد کرده است و حتی برخی جوانان ایرانی برای برندهای خارجی در ایران اپلیکیشن تولید میکنند کانالهای توزیع و فروش اپلیکیشن ها رو به افزایش است و 70 درصد از درآمد ناشی از تبلیغات داخل اپلیکیشن ها به جیب توسعهدهندگان آن میرود. در حال حاضر مهمترین چالش در این حوزه قطع ارتباط ما با زنجیره ارزش جهانی است هرچند در مواردی در سطح سلیقه و کلاس جهانی کار میکنیم اما تعداد اپلیکیشن هایی که بهطور مقطعی در صدر توجه کاربران قرار میگیرد بیشتر است. هرچند این اتفاق در بازار اپلیکیشن ایران خوب است اما ماندگار نیست و البته براساس ظرفیتهایی که میتواند مارا به سطح سلیقه کاربران در سراسر جهان برسانند هم تعریف نمیشود. نکته دیگر اینکه بازار تبلیغات داخل اپلیکیشن نیازی به نظارت نهادهای خاص برای تعیین نرخ تبلیغات ندارد. این بازار خودش نرخها را تعیین میکند و دنیا در این زمینه تجربه خوبی دارد.