چین ثابت کرده است که به خودی خود یک منبع کامل از نوآوران به حساب میآید. تا جایی که شبکه اجتماعی فیسبوک از موفقیت بزرگ شبکه ویچت در تبدیل کردن خود به ابزار اصلی گفتوگوهای موبایلی درس میگیرد.
زهرا چوپانکاره/ آینده نگر
قاره آسیا آنقدر پهناور است که نیمی از جهان را پوشش داده، آنقدر وسیع که برای بخشهای مختلفش نامهای مختلف دور و نزدیک گذاشتهاند و از جایی به بعد دیگر خاورمیانه هم برای خودش منطقه جدایی در نظر گرفته شد. وقتی صحبت از آسیا میشود اول از هرچیز کشورهایی مانند چین و هند مد نظر است و همین است که این بخش صحبت از کارآفرینی و وضعیت اقتصادی آسیا اشاره دارد به همان بخش از آسیای بزرگ.Seed stars نام یک موسسه بزرگ بینالمللی است؛ بخشی از یک گروه سوئیسی که رقابتهای استارتآپی در کل دنیا برگزار میکند و بیش از 65 کشور را تحت پوشش دارد. ماموریت این سازمان معرفی کارآفرینان برای شناساندن آنها و جذب سرمایهگذاری است. محققان سیداستارز در طول سه سال گذشته در آسیا گشتهاند و وضعیت کارآفرینی در کشورهای مختلف را مورد بررسی قرار دادهاند و بر اساس آن پژوهشی انجام دادند تا نتیجه آن به صورت نگاهی به وضعیت کارآفرینی در آسیا منتشر شود. در این مطلب منتشرشده اشاره شده است: «یکی از جذابترین جنبههای آسیا وسعت فرصتهای موجود در بازار کشورهای آن است، فرصتهایی برآمده از رشد مالکیت گوشیهای هوشمند و قدرت خرید مشتریان و همه اینها در پرتو جمعیت جوان کشورهایی مانند اندونزی، تایلند و ویتنام پررنگتر میشود. در واقع انتظار میرود که ظرف 5 سال آینده بالای 50 درصد از رشد پرداختهای آنلاین در آسیا صورت بگیرد.» بر اساس همین پژوهش این مطلب با شرحی بر نحوه دستهبندی کشورهای کارآفرین در آسیا به معرفی ظرفیتهای موجود در آنها پرداخته است.
چین ثابت کرده است که به خودی خود یک منبع کامل از نوآوران به حساب میآید. تا جایی که شبکه اجتماعی فیسبوک از موفقیت بزرگ شبکه ویچت در تبدیل کردن خود به ابزار اصلی گفتوگوهای موبایلی درس میگیرد. شرکتهایی مانند آمازون و اوبر، عاشق هند هستند، نهفقط به دلیل بازار گسترده و فرصتهایی که در این کشور وجود دارد، بلکه به این دلیل که انتظار میرود در سالهای پیش رو تولید ناخالص داخلی این کشور تا 7 درصد افزایش پیدا کند. در طول سفر و تحقیق سهساله در آسیا، سیداستارز در خصوص مختصات و اکوسیستم کارآفرینی در هریک از این کشورها اطلاعات جالبی جمعآوری کرد که نشان میدهد چه عواملی سبب منحصربهفرد بودن هریک از این کشورها در زمینه کارآفرینی و استارتآپ میشود، هریک از این جوامع چه نقاط قوتی دارند و چه عواملی همچنان مخل توسعه آنها به شمار میرود. بررسی مقیاسهای گوناگون سه عنصر اصلی را تبدیل به شاخص اندازهگیری کرد:
در نموداری که یافتهها را به صورت خلاصه نشان میدهد، هرکدام از عوامل با وضعیت امریکا و سیلیکون ولی سنجیده شده است. امتیاز سیلیکون ولی 100 در نظر گرفته شده و قیاس میان وضعیت این مرکز کارآفرینی در امریکا و کشورهای آسیایی را راحتتر نشان میدهد. نمره شاخص ذکرشده با سرانه تولید ناخالص ملی این کشورها در ارتباط است که نشان میدهد اکوسیستم کارآفرینی تا چه اندازه نسبت به وضعیت کلی اقتصاد هر کشور موفق یا ناموفق عمل کرده است.
مالزی
این کشور تاج طلایی 46 بازار در حال توسعهای را که بررسی کردیم بر سر میگذارد. عوامل موفقیت مالزی در این حوزه برمیگردد به کارایی خوب بازار، کیفیت موسسات و قوانین و توسعه بازار مالی. با نگاهی به گذشته میتوان دریافت که یکی از بنیانهای اصلی اکوسیستم مالی و کارآفرینی مالزی، راهاندازی یک منطقه اقتصادی ویژه با نام Multimedia Super Corridor در سال 1996 بوده است که تبدیل به یک زمین بازی پویا و سطح بالا برای کارآفرینان شد. در سال 2015 این کشور صاحب اولین موجود خارقالعادهاش شد: یک اپلیکیشن کرایه تاکسی با نام Grab Taxi.
چین
این کشور بزرگترین بازار خریداران جهان و همچنین بیشترین تعداد کاربران گوشیهای هوشمند را دارد. آموزش کارآفرینی در این کشور در سال 2002 آغاز شد، زمانی که وزارت آموزش چین یک طرح آزمایشی را در 9 دانشگاه آغاز کرد. تمرکز دولت چین بر تقویت اقتصاد است و از آغاز سال 2015 دولت یک بودجه 6.5 میلیارد دلاری برای صرف در حوزه سرمایهگذاری خطرپذیر در نظر گرفته است. با وجود این، پروسه آغاز یک کسبوکار تازه در چین همچنان کار پیچیدهای است و این حقیقت وجود دارد که فیلتر کردن برخی از وبسایتهایی را که در غرب مورد استفاده قرار میگیرد میتوان یک حرکت نزولی به شمار آورد.
هند
چهارمین اکوسیستم بزرگ استارتآپ در حوزه فناوری اطلاعات و دیجیتال در جهان به همان انعطافپذیری است که سیاستهای اقتصادی اصلاحی نخستوزیر این کشور، نارندرا مودی تعیین کرده است. چه باعث شده که عملکرد بنگلور تا این اندازه موفق باشد؟ عنصر «فرصت» قویترین دلیل عملکرد خوب در این کشور و بخش بنگلور به شمار میرود. فرصتی که از دل وسعت بازار و دسترسی به مابع مالی برآمده است. جالبتر اینکه بنگلور به دلیل ذهن باز و پوشش قوی رسانهای، از میان تمامی کشورهای آسیایی بالاترین امتیاز را در بخش فرهنگ کسب کرد.
تایلند
اکوسیستم اقتصادی و کارآفرینی این کشور بسیار رقابتی است. میزان رشد تعداد فضاهای همکاری ظرف دو سه سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است اما این رشد حاصل افزایش تعداد خارجیهایی است که به بانکوک میروند. فقدان مجموعه مهارتهای لازم در میان دانشجویان دانشگاههای محلی تایلند سبب شده است تا تقاضا برای افزایش کارگاههای آموزشی و دورههای مهارتی پس از دانشگاه بیشتر شود. مثلا دانشگاه دیسراپت به دانشجویان نخبه مهارتهای مورد نیازشان را آموزش میدهد. اما اغلب دانشجویان نخبه که معمولا تجربههای بینالمللی هم داشتهاند به کشورهای خارجی مانند سنگاپور میروند و به همین دلیل کمبود استعدادهای لازم برای کارآفرینی در این کشور وجود دارد.
اندونزی
به دنبال شکوفایی چشمگیر استارتآپها در سالهای اخیر، دولت این کشور بیشتر و بیشتر در حمایت از کارآفرینان محلی مشارکت میکند. اقدام ابتکاری آغاز هزار استارتآپ تازه یکی از این مشارکتهاست. با وجود این، این کشور همچنان در انتظار ظهور نمونههای موفق کارآفرینی است که داستانشان باعث تشویق سایر کارآفرینان شود. در ضمن مشارکت شرکتهای خارجی در اندونزی کار چندان سادهای نیست چرا که پروسه آغاز به کار در این کشور حدود 6 ماه طول میکشد.
فیلیپین
محیط استارتآپی فیلیپین منحصربهفرد است. با وجود اینکه تا سال 2014 عمده این محیط در اختیار دو شرکت اصلی ارتباطات راه دور بود، در سال 2015 شاهد رشد قابل توجه تعداد محیطهای همکاری و ساختارهای تسریعکننده و مراکز رشد کارآفرینان بودیم. به دلیل ماهیت جغرافیای مجمعالجزایری این کشور، استارتآپها بهخصوص روی حل مشکلات مربوط به تسهیل دسترسی در اشکال مختلف کار میکنند، چه در حوزه بانکداری و چه حوزههای سلامت و آموزش. با وجود اینکه مشکل دسترسی به اینترنت وایرلس باثبات همچنان یکی از مشکلات عمده است، کارآفرینان فیلیپینی انگیزههای بالایی برای ادامه کار دارند و از اینکه کسبوکار خود را در خارج از مرزهای کشورشان ادامه دهند ابایی ندارند.
ویتنام
در این کشور استارتآپهای قدیمی کار خود را از دهه 80 میلادی آغاز کردند بنابراین سطح تجربه و استعداد در حوزه تکنولوژی در این کشور بالاست. البته استارتآپها در ویتنام در سالهای ابتدایی کار خود دچار مشکلاتی نظیر کمبود آموزش، همکاری تیمی، تناسب محصول و بازار و بنیانهای اساسی برای رشد شرکتها بودند. با وجود این، علاقه سرمایهگذاران و شرکتهای خارجی که به دنبال استعدادهای تکنولوژی در این کشور هستند، ویتنام را در مسیر درستی قرار میدهد و کارآفرینان میتوانند با فراگرفتن مهارتهای لازم از متخصصان خارجی، این آموزهها را در کسبوکارهای خودشان به کار گیرند.
پاکستان
به دلیل زیرساختهای ضعیف و پوشش منفی رسانهای در خصوص پاکستان، محیط استارتآپی این کشور همچنان از منظر بیرونی کشفنشده باقی مانده است. با این حال بازار بزرگ و همگن پاکستان با جمعیت 182 میلیونیاش، باعث میشود که کارآفرینان محلی محصولاتشان را به راحتی عرضه کنند. تعداد نوآوریهای کارآفرینان با سرعت قابل ستایشی در سراسر این کشور در حال افزایش است.
بنگلادش
با در نظر گرفتن اینکه اغلب جمعیت این کشور را جوانان زیر 35 سال تشکیل میدهند، اخت گرفتن با تکنولوژیهای جدید برای آنها کار راحتی است. کارآفرینی اجتماعی در بنگلادش به صورت خاص قوی عمل میکند و تعداد زیادی از سازمانهای مردمنهاد و استارتآپها تلاش دارند تا برای مشکلات عمومی راهحل پیدا کنند. مراکز دولتی هم برای حمایت از تکنولوژی اطلاعات در تلاش هستند و با برگزاری کنفرانس سالانه دنیای دیجیتال این کشور موفق شده است تا استعدادهای سطح بالای خارجی را برای آشنایی با فضای کسبوکار بنگلادش جذب کند.
میانمار
در مجموع اکوسیستم استارتآپ در این کشور به دلیل نوپا بودن با مشکلات زیادی مواجه است. عمده چالشهای این کشور برخاسته از ضعف زیرساختها است، ضعفی که میراث دیکتاتوری نظامی 50ساله حاکم بر این کشور است. وقتی در سال 2011 اقتصاد این کشور درهایش را به روی دنیا باز کرد، کمتر از یک درصد از مردم میانمار به اینترنت دسترسی داشتند. امروز دولت اعلام کرده است که تا پایان سال 2016 حدود 80 درصد شهروندانش به تلفن همراه و 69 درصد به اینترنت دسترسی دارند. اقتصاد این کشور رشد قابل توجهی داشته است، رشد 8.5درصدی این کشور در سال 2016 سبب شد تا این انتظار را داشته باشیم که انرژی تازهای به فضای استارتآپهای میانمار تزریق شود.