فعالیت زنان مسلمان در کشورهای غیرمسلمان نباید با مشکلی همراه باشد؛ اما این روزها به خاطر افزایش تعداد مهاجران مسلمان، بحث حجاب به معضلی برای همه تبدیل شدهاست. اکونومیست در این گزارش به این مقوله پرداختهاست.
ترجمه:نسیم بنایی/آینده نگر/ منبع اصلی: اکونومیست
دامنی آبی و بلند به تن کرده و روسری به همان رنگ بر سرش دارد؛ او عایشه خبیزی است که در حیاط دانشگاه فرانسه سکولار، ظاهری عجیب دارد و نظر همه را به خود جلب میکند. وقتی او در سن 15سالگی تصمیم گرفت روسری بپوشد، مادرش به او خندید. خانم خبیزی بزرگ خیلی سال پیش در روستایی در فرانسه تصمیم گرفتهبود موهای خود را در انظار عمومی نپوشاند. پدر عایشه نیز با این کار عایشه مخالفت کرد. عایشه میگوید: «بدترین روزهای زندگیام بود. اما به نظرم چیزی را از دست دادهبودم. اما لازم بود آن را بپوشم تا هویت واقعی خودم را به اثبات برسانم.»
پوششی که از نظر خانم خبیزی و بسیاری از دیگر زنان یک مسئله کاملاً شخصی به شمار میآید و انتخاب فردی آنهاست، در حال حاضر زیر ذرهبین عموم مردم قرار گرفتهاست. حالا فرانسه در آستانه انتخابات ریاستجمهوری قرار دارد و به زودی رئیسجمهوری جدیدی برای این کشور تعیین خواهد شد؛ در این بین بحث محدودیتهای ایجاد شده برای مسلمانان و حجاب آنها یکی از مهمترین مسائل و چالشهای موجود در این کشور است. کسانی که موهای خود را میپوشانند از بسیاری امکانات محروم هستند و حتی نمیتوانند به مدرسه بروند. چند وقت پیش نیز بحث «بورکینی» که نوع خاصی از لباس شنا مخصوص زنان مسلمان است به تیتر یک رسانهها تبدیل شد. مارین لوپن اعلام کرده که هم حجاب مسلمانان و هم پوشش یهودیها از نظر او ممنوع اعلام خواهد شد.
در هلند نیز مجلس به دنبال راهی برای منع پوشش و نقاب صورت است. ناسیونالیستها در آستانه انتخابات ماه مارس بیشتر روی این قضیه مانور میدهند. اما آنگلا مرکل به عنوان صدراعظم آلمان چندی پیش به صورت علنی اعلام کرد که هر کسی با نوع پوششی که به نمایش میگذارد میزان آزادی در یک جامعه را نشان میدهد. البته او تأکید کرده که پوشش صورت باید در مواقعی که به لحاظ قانونی ممکن باشد، ممنوع اعلام شود.
عجیبترین مورد مربوط به مراکش بودهاست. مقامات رسمی و دولتی اعلام کردهاند که تولید و توزیع هرگونه پوشش اسلامی ممنوع است. به این ترتیب راه را به کلی سد کردهاند. زنان مسلمان در مراکش به ندرت تصویری از خود در شبکههای مجازی منتشر میکردند اما با این اقدام دولت، به سرعت واکنش نشان دادند. برخی نیز اظهار کردند که چرا دولت مقابل فحشا نمیایستد و به این ترتیب جنگی تمامعیار به راه افتادهاست.
در سرزمین آزادی
بخشی از جنجالی که اخیراً بر سر پوشش مسلمانان به راه افتاده از هجوم بیسابقه مهاجران مسلمان ناشی میشود. در 12ماهی که به سپتامبر 2016 منتهی شد تقریباً حدود یکمیلیون و 400هزار نفر درخواست پناهندگی به اروپا دادند در حالیکه تعداد آنها در همین زمان مشابه در سال 2010 برابر با 260هزار نفر بود. ترور داعشیها که خود را به اسلام وصل کردهاند در بلژیک، فرانسه و آلمان باعث شده ترسها و نگرانیهایی علیه مهاجران شکل بگیرد. در این بین پوپولیستها از آب گلآلود ماهی گرفتهاند و همهجا اسلامستیزی را تقویت کردهاند.
بریتانیاییها نفرت خود را نسبت به مهاجران نشان دادهاند اما هیچگاه با پوشش مسلمانان مخالفتی نکردهاند. امریکاییها هم همینطور بودهاند به جز دونالد ترامپ که همچنان به زنان محجبه توهین میکند و برای آنها مشکل ایجاد میکند. فرانسه قدری متفاوت است. ریشه سکولاریسم در این کشور به انقلاب سال 1789 بازمیگردد. آنها تا سال 1904 حدود 10هزار مدرسه مذهبی را تعطیل کردند؛ صدها هزار کشیش نیز روانه زندان شدند. دولت سوسیالیست فعلیِ فرانسه همان ریشهها را در خود حفظ کرده و سعی دارد همان شیوه را ادامه بدهد. برخی از آنها سعی میکنند به گونهای دیگر در ماجرا دخالت کنند؛ مثلاً میگویند حجاب و پوشش سر و بدن باعث محدودیت زنان میشود و به همین خاطر با آن مخالفت میکنند. شهروندان نیز در این کشور عموماً چنین نظری دارند چرا که این فرضیهها در آنها نهادینه شدهاست. حدود 72درصد از مردم در این کشور با حجاب مخالف هستند. مسلمانان برای پوشش خود در بسیاری از نقاط فرانسه با درگیری همراه میشوند. اکنون ترکیه نیز با مسائلی مشابه روبهرو شدهاست. مقامات در این کشور سعی دارد مدل سکولار فرانسه را دنبال کنند.
بسیاری از زنان مسلمان تحصیلکرده وقت خود را صرف این دعوا که حجاب محدودیت است یا مصونیت نمیکنند؛ آنها صرفاً تلاش میکنند از حق خود دفاع کنند و آن را به عنوان حق خود مطرح میکنند. آنها حتی به فمینیسم نیز بهایی نمیدهند و تنها بر حق خود در پوشش تأکید میکنند. طرز فکر آرام و بدون دغدغه در میان مردم دنیا بر سر پوشش مسلمانان به ندرت پیدا میشود. اما زنان جوان مسلمان در این بازی کوتاه نمیآیند و برای حق خود مبارزه میکنند.