یکی از بحثهایی که اکنون در اقتصاد ما روی داده این است که نظام بانکی ما به صورت تورمی به حجم نقدینگی اضافه میکند
محمد عدلی/آینده نگر
حجم نقدینگی موجود در بازار پول تا دی ماه سال 95 به یک هزار و 196 هزار میلیارد تومان رسید که نسبت به پایان سال 94 از رشد 26 درصدی برخوردار شده است. رشد نقدینگی در سالهای اخیر معمولا نرخ 22 تا 30 درصدی داشته است به این مفهوم که سالانه حجم نقدینگی کشور تا 30 درصد افزایش یافته است. نقدینگی به معنای مجموع اسکناسها و مسکوکات و سپردههای دیداری درکشوراست. پایه پولی و ضریب فزاینده نقدینگی، اجزای نقدینگی به حساب میآیند. در 10 ماهه 95 رشد پایه پولی 17.3 درصد و رشد نقدینگی از طریق ضریب فزاینده 7.4 درصد ثبت شده است. بر اساس گزارش بانک مرکزی نرخ رشد نقدینگی از سال 91 تا 93 روند نزولی را طی کرد و از 30 درصد به به 22.3 درصد رسید در این مدت ترکیب نقدینگی نیز بهبود پیدا کرد و سهم پایه پولی از رشد با سهم ضریب فزاینده برابر شد. از سال 95 مجددا نقدینگی وارد مرحله رشد شد که بانک مرکزی دلیل آن را مشارکت در بسته تحریک اقتصاد دانسته است.
پیشبینی وحید شقاقی شهری، اقتصاددان: نقدینگی پرشتابتر از تولید پیش می رود
اگر فرایند تغییر حجم نقدینگی اقتصاد ایران را بررسی کنیم، در پایان دولت اصلاحات رقم نقدینگی ایران حدود 60 هزار میلیارد تومان بوده است اما وقتی دولت دهم به پایان رسید این رقم به 492 هزار میلیارد تومان رسیده بود و اکنون براساس آخرین آمارهای بانک مرکزی رقم نقدینگی کشور در دی 95 به ۱۱۹۶ هزار میلیارد ریال رسیده است. یکی از بحثهایی که اکنون در اقتصاد ما روی داده این است که نظام بانکی ما به صورت تورمی به حجم نقدینگی اضافه میکند اما باید توجه داشت که وقتی پایه و رقم اولیه بزرگ میشود، به ازای هر درصد رشد، رقم بیشتری به نقدینگی کشور اضافه میشود. در این شرایط شاید درصد رشد افزایش پیدا نکند و حتی نسبت به سالهای قبل کمتر هم باشد اما به دلیل بزرگ بودن رقم اولیه، عدد رشد هم بزرگ نشان داده میشود. برای مثال وقتی نقدینگی کشور 60 هزار میلیارد تومان بود و در یک سال 20 درصد به آن اضافه میشد، نقدینگی کشور فقط 12 هزار میلیارد تومان افزایش مییافت در حالی که وقتی در دولت دهم رقم نقدینگی به 500 هزار میلیارد تومان رسید، با 20 درصد رشد، 100 هزار میلیارد تومان به رقم اولیه افزوده شد. این وضعیت باعث میشود حتی با کاهش درصد رشد نسبت به سالهای قبل، هم مبالغ بسیار قابل توجهی به نقدینگی اضافه شود. براساس این رویه میتوان برآورد کرد که نقدینگی کشور در سال 96 حتی با کمتر شدن درصد رشد نسبت به سال جاری به حوالی 1500هزار میلیارد تومان برسد در شرایطی که کل تولید ناخالص داخلی کشور حدود 1200هزار میلیارد تومان است. به عبارتی شتاب رشد نقدینگی در ایران بیشتر از رشد تولید است و این یکی از مشکلاتی است که اگر علاج نشود، در آینده مانند بهمن سهمگینی بر سر اقتصاد کشور آوار میشود و میتواند کل اقتصاد ما را نابود کند.