نگرانی از عدم امنیت در ایران در دوره تحریمها کاهش ورود توریست را به دنبال داشت. اما بعد از برجام موفقیتهای چشمگیری عاید صنعت گردشگری شد.امنیت در ایران مهمترین عامل افزایش توریست است
گردشگری در ایران در قالب یک صنعت فعال است که صادرکننده خدمات نیز هست. معافیت از مالیات و عوارض و اعطای جایزه صادراتی نیز مبین این موضوع است. درآمدی که از این صنعت حاصل میشود و افزایش آن در چند سال گذشته و اشتغال ایجادشده در این صنعت بسیار قابل توجه است. از بعد فرهنگی نیز صنعت گردشگری قابلیت این را دارد که ایران را به دنیا معرفی کند. تمام کشورها در دنیا به دنبال توسعه صنعت گردشگری هستند. به دلیل اینکه به اشتغالزایی و رونق ناشی از این صنعت پی بردهاند. هر صنعتی در ایران دچار چالشهایی مختص به خود است. یکی از چالشهایی که در سالهای گذشته وجود داشت تحریم بود که تمام صنایع ایران از جمله گردشگری را با مشکلات زیادی مواجه کرده بود. در حال حاضر وضعیت گردشگری به مراتب بهبود یافته و شاهد رشد قابل توجهی در این زمینه بودهایم. تحریم و تهدیدها ورود گردشگر به ایران را کم کرده بود. نگرانی از عدم امنیت در ایران در دوره تحریمها کاهش ورود توریست را به دنبال داشت. اما بعد از برجام موفقیتهای چشمگیری عاید صنعت گردشگری شد. به گونهای که در حال حاضر با ترافیک ورود توریست در فصول گردشگری روبهرو هستیم. حتی به برخی از درخواستهای ورود توریست، پاسخ منفی میدهیم.
شاید بتوان یکی از دلایل عمده در افزایش توریست در ایران را ناامنی کشورهای منطقه دانست. به عنوان مثال کشوری همانند ترکیه که همجوار ایران است، پیش از این مقصد گردشگران اروپایی بود. اما با توجه به اتفاقهایی که در این کشور افتاد، توریستها احساس ناامنی میکنند و ترجیح میدهند برای گردش به کشورهای دیگر سفر کنند. ایران، در حال حاضر در منطقه خاورمیانه کشوری امن محسوب میشود. همین امنیت عامل جذب توریست است. اولین موضوعی که برای توریست مطرح است، امنیت آن کشور است. با توجه به اینکه بیشتر کشورهای منطقه ناامن است، گردشگری آنها نیز تحت تاثیر قرار گرفته است. در نتیجه، طبیعی است که ایران در این شرایط شاهد ورود گردشگران بیشتری باشد. پیشبینیها در سال 95 حاکی از رشد 10 درصدی تعداد توریست بود که به نظر میرسد در این زمینه توانستهایم به رشد مورد نظر دست یابیم. سال گذشته آمار گردشگران خارجی حدود 4 میلیون و 200 نفر بود که امسال بیش از 5 میلیون گردشگر به ایران وارد شدهاند. پتانسیل ایران برای ورود توریست و افزایش تعداد گردشگران خارجی بسیار بالا است. اما به دلیل ضعیف بودن زیرساختها در بخش گردشگری شاهد ورود این میزان توریست هستیم. اگر زیرساختهای کافی در ایران وجود داشت، باید توقع ورود 10 میلیون گردشگر را به ایران میداشتیم. ولی به دلیل ضعف زیرساختها از عددهای کوچکتر صحبت میکنیم. این زیرساختها در زمینه هتلهای سه، چهار و پنج ستاره باید تقویت شود. همچنین حمل و نقل از دیگر موارد زیرساختهاست که توسعه آن باید در دستور کار قرار گیرد.
کارشناسان و دستاندرکاران صنعت گردشگری همواره نگرانیهایی را در خصوص کمبود هتلها و اماکن مناسب برای استقرار توریستها و کمبود وسایل حمل و نقل مختص به گردشگری داشتهاند. درخواستهایی را نیز مبنی بر این موضوع به مسئولان ذیربط ارائه دادهاند. خوشبختانه در زمینه هتلسازی و استقرار توریست، انگیزه فعالان اقتصادی برای سرمایهگذاری، بالاست و پس از برجام نیز جنب و جوش تازهای در این بخش شکل گرفته است. اما در بخش حمل و نقل توریست - حمل و نقل هوایی و زمینی و ریلی- همچنان با کمبودهای زیادی مواجه هستیم. در بخش حمل و نقل هوایی، فرسودگی این ناوگان موجب میشود که برنامهریزیهای انجامشده تحقق نیابد. چراکه با توجه به فرسودگی هواپیماها نه امنیت لازم پروازی وجود دارد و نه پروازها به موقع و رأس ساعت مقرر انجام میشود. از این رو توریستها همواره در سفر به شهرهای دیگر ایران در صورت استفاده از حمل و نقل هوایی، از برنامههای از پیش تعیینشده خود عقب میمانند و همین امر موجب نارضایتی آنها میشود.
یکی دیگر از چالشهایی که همواره در گردشگری وجود داشته، بحث تداخل فصول توریستی با برگزاری همایشها و سمینارهای بین المللی است. متاسفانه در ایران به این موضوع توجهی نمیشود. چندین بار نیز در این خصوص با دولتمردان مذارکاتی را صورت دادهایم. تقاضا این است که در فصول گردشگری از برگزاری اینگونه گردهماییهای بینالمللی جلوگیری شود. همزمانی این برنامهها با فصول توریستی که دو فصل بهار و پاییز را شامل میشود، نشان از عدم درک و آگاهی صحیح از صنعت توریسم است. باید این موضوع را باور داشت که ارزآوری یک توریست به کشور بیشتر از نفت است و برابر با درآمد صد بشکه نفت است. میتوان با برنامهریزی درست، برگزاری سمینارها و گردهماییهای بینالمللی را مانند کشورهای اروپایی، زمانی برگزار کرد که هتلها، پذیرش کمتری دارند. همچنین اشتغالزایی در این فصول افزایش مییابد. در این شرایط به هتلداران نیز کمک میشود که در فصول تابستان و زمستان نیز تضمینی برای رونق آنها به وجود آید. این در حالی است که در فصولی که هجوم گردشگران به کشور زیاد است با برپایی چنین مراسمهایی، با کمبود مکان اسکان توریستها مواجه میشویم.
در این زمینه گفته میشود که برخی از گردهماییها یا نمایشگاهها بالاجبار باید در فصل توریستی برگزار شود. در این زمینه نیز پیشنهادی را ارائه دادهایم. در برخی از شهرهای ایران هتلهای بسیار خوب اعم از سه، چهار و پنج ستاره و به تعداد زیادی وجود دارد. این پتانسیل به عنوان مثال در مشهد دیده میشود و قابلیت این را دارد که در فصول گردشگری میزبان گردهماییهای بینالمللی نیز باشد. اگر اصرار بر برگزاری اینگونه برنامهها در این ایام است میتوان چنین برنامههایی را در شهرهایی از این دست برگزار کرد. میتوان با توجه به پتانسیلهای موجود در هر شهر، چنین برنامهها و گردهماییها را حتی در فصول گردشگری برگزار کرد. اصفهان و شیراز شهرهایی است که در فصول بهار و پاییز مملو از گردشگر است. تصور کنید اگر در همین ایام، سمینار بینالمللی در این شهرها برگزار شود، آیا اختلالی در اسکان توریستها و شرکتکنندگان در سمینارها به وجود نمیآید؟ بنابراین باید چنین تفکیکی را بین فصول گردشگری و زمان برگزاری سمینارها در نظر بگیرند.