كاری كه العمودی در اتیوپی میكند به غیر از معدن طلا بر كشاورزی متمركز شده، بر مزارع قهوه و برنج و البته همچنان در آنجا به علاقه اولیهاش به كار املاك و زمین میپردازد.
ترجمه: زهرا چوپانکاره/ آینده نگر
در خاورميانه ثروت به سمت عربستان ميل ميكند. ثروت بر روي چاههاي نفت بنا ميشود و مانند دكلهاي استخراج بالا ميرود. در فهرست ميلياردرهاي بلومبرگ سه شهروند عربستان هم حضور دارند كه ثروتشان در مجموع بيش از 36.8 ميليارد دلار است. يكي از آنها محمدحسين العمودي است، ميلياردري صاحب داراييهاي مختلف در حوزه صنعت كه املاك و شركتهايش در سه كشور عربستان، اتيوپي و سوئد قرار دارند. او با 8.7 ميليارد دلار ثروت در رده 144 فهرست بلومبرگ ايستاده است. العمودی در افریقا به دنیا آمد و بزرگ شد، در خاورمیانه به ثروت رسید، در اروپا کسبوکارش را رونق بیشتر داد و حالا ماههای سالش را میان املاکش در عربستان و لندن در رفتوآمد است.
محمد حسين العمودي يكي از ثروتمندان عربستان است که ابتدا تبعه کشور اتیوپی به شمار میرفت. مادرش اهل اتيوپي بود و پدرش اهل عربستان. العمودي شهروند دو كشور عربستان و اتيوپي، سال 1946 در سرزمين مادرياش به دنيا آمد و همانجا بزرگ شد. در 19 سالگي به عربستان نقل مكان كرد و تابعيت كشور پدري را براي خود به ثبت رساند. آنجا بود كه توانست با استفاده از قراردادهاي دولتي درحوزه املاك و ساختوساز ثروتي دستوپا كند. كار العمودي كه بالا گرفت ديگر به حوزه املاك و ساختوساز اكتفا نكرد و به سراغ حوزهاي رفت كه بيشترين سود را در آن منطقه ميتوانست به سمتش واريز كند، او در اوايل دهه 80 ميلادي شركت Midroc را بنيان گذاشت و وارد حوزه نفت شد، سال 88 شاخه ساختوساز اين شركت توانست براي ساخت مجموعه زيرزميني انبار نفت عربستان با دولت اين كشور قرارداد چند ميليارد دلاري ببندد.
در نيمههاي دهه 90 العمودي با حزب حاكم بر اتيوپي روابط دوستانهاي برقرار و كار سرمايهگذاري را در سرزمين مادرياش آغاز كرد. حالا او كه در همين كشور به دنيا آمده بزرگترين سرمايهگذار خارجي اتيوپي به حساب ميآيد و مالك 98 درصد از سهام تنها معدن بزرگ طلاي اين كشور است. العمودي در كشور مادري در حوزههاي مختلفي از جمله كشاورزي، صنايع، املاك، فولاد و ساختوساز سرمايهگذاري كرده و فعاليت ميكند. گفته میشود در حوزه کشاورزی دو نمونه از بزرگترین مشتریان، دو شرکت بزرگ استارباکس (صاحب کافههای زنجیرهای بینالمللی) و لیپتون (تولید کننده چای کیسهای) هستند که از قهوه و برگ چای تولیدشده توسط کارخانههای العمودی برای محصولات خود استفاده میکنند.
ثروتمند عربستاني در سالهاي دهه 90 از طريق شركت Corral Petroleum كه تنها در حوزه انرژي متمركز است كارش را در حوزه نفت گسترش داد و شركت سوئدي OKP كه حالا با نام Preem Petroleum شناخته ميشود و همچنين شركت Svenska Petroleum را در سال 94 خريد. پنج سال بعد هم كنترل دو پالايشگاه بزرگ در مراكش را در دست گرفت و با ادغام آنها شركت Samir را خلق كرد.
اتهامهاي بزرگ به غول
كاري كه العمودي در اتيوپي ميكند به غير از معدن طلا بر كشاورزي متمركز شده، بر مزارع قهوه و برنج و البته همچنان در آنجا به علاقه اوليهاش به كار املاك و زمين میپردازد. از جمله امتياز ساختوسازهاي موجود در 10 هزار هكتار از زمينهاي استان گامبلا در اين كشور. اين فعاليتها البته باعث شده تا انتقاداتي هم به او وارد شود، از جمله منتقدان اصلي او گروه امريكايي دفاع از حقوق بشر موسسه اوكلند است كه فعاليتهاي العمودي را به تصاحب زمين تعبير كرده و ميگويد كه بر اثر اين تصاحبهاي پيدرپي، ساكنان محلي منطقه ناچار به تغيير مكان شدهاند. اما دولت اين كشور كه روابط نزديكي با سرمايهگذار سرشناس دارد اعلام كرده است كه كوچ مردم منطق داوطلبانه بوده و ارتباطي به برنامههاي توسعهاي العمودي ندارد.
در سال 2005 اتهامي به مراتب بزرگتر از تصاحب و قلعوقمع زمين به العمودي وارد شد كه كار را به يك دعواي حقوقي با موضوع افترا كشاند. ژان چارلز بريسارد، يكي از متخصصان و مشاوران سرشناس در حوزه تروريسم در مقالهاي او را متهم به كمكهاي مالي به تروريستها كرد. دو طرف دعوا پيش از اينكه كار به دادگاه برسد با يكديگر توافق كردند، بيسارد كمي بعد از چاپ مقالهاش از العمودي عذرخواهي كرد و گفت كه اطلاعاتي كه به دستش رسيدند نادرست بودهاند. ماجرا به گونهاي ديگر در سال 2011 هم تكرار شد. الياس كيفل، مدير سايت اينترنتي اتيوپي ريويو در مقالهاي از العمودي به عنوان اسپانسر يك سازمان تروريستي نام برد، اين بار العمودي از طريق قضايي كار را دنبال كرد و دادگاهي در انگلستان به نفع او رأي داد و اعلام كرد كه غرامتي كه ميلياردر عربستاني در اين پرونده افترا بايد دريافت كند 282 هزار دلار است.
روي ديگر سكه براي العمودي البته جوايز و تقديرهايي است كه به سويش روانه ميشود. او از شاه كارل گوستاو شانزدهم، پادشاه سوئد نشان افتخار ستاره قطبي دريافت كرده است. دانشگاه آديسآبابا در اتيوپي هم به او دكتراي افتخاري اعطا كرده. يكي از شهرتهاي او به كارهاي بشردوستانهاي است كه انجام ميدهد. سال 2013 نشريه فوربز گفتوگوي مفصلي با او در همين خصوص انجام داد. جايي كه او اعلام كرد كمكهاي بشردوستانهاش به لحاظ جغرافيايي بيشتر بر جهان عرب و كشورهاي افريقايي تمركز دارد و شامل كمك به توسعه و پيشرفت آموزش و سلامت ميشوند. او را همچنين يكي از بزرگترين هواداران ورزش فوتبال ميدانند كه همواره حمايتهاي مالياش را متوجه اين ورزش بهخصوص در اتيوپي كرده است. العمودي خارج از حوزه نفت و گاز و زمين و معدن، با دو چهره كاملا متفاوت توصيف شده است: حامي مالي تروريستها، سرمايهدار انساندوست.
سونسکا/پریم
بنا بر گزارش بلومبرگ، ارزشمندترين دارايي العمودي، شركت پريم در سوئد است. شركتی كه تا سال 94 در اختيار مالكان سوئدي بود و حالا به او تعلق دارد. پريم بزرگترين پالايشگاه سوئد است و محصولاتش را به شركتهاي همين كشور و شمال غربي اروپا ميفروشد. شركت ديگر متعلق به العمودي يعني سونسكا در حوزه تخصصي نفت و گاز و اكتشاف دريايي تمركز دارد، اين اكتشافات در حوزههاي نفتي غرب افريقا و بالتيك انجام ميشوند. بخش مهمي از فعاليتهاي اقتصادي العمودي از طريق اين دو شركت در اروپا انجام ميشود، شركتهاي او در سوئد حدود 15 هزار كارمند دارند. بخش قابل توجهي از پمپبنزينهاي اين كشور هم متعلق به شركت پريم است. بنا بر گزارش بلومبرگ شرکت پریم مسئولیت 80 درصد ظرفیت پالایش نفت کشور سوئد را بر عهده دارد.
میدروک
شركت ميدروك كه در سه قاره اروپا، آسيا و افريقا فعاليت دارد، يك شركت بزرگ چندمنظوره است كه با بيش از 70 هزار كارمند در حوزههاي متنوعي فعاليت دارد. از حوزه پتروشيمي گرفته تا املاك، صنايع و خدمات صنعتي، مهندسي و ساخت، سرمايهگذاري و در حاشيه آن هم توريسم و تجارت. اين شركت در اروپا با مركزيت سوئد بيشتر در حوزه مشاوره و پيمانكاري، سرمايهگذاري در حوزه املاك، تكنولوژيهاي جديد و نفت فعال است و شعبههايي در آلمان، فرانسه، لهستان و انگلستان دارد. اين شركت در قاره افريقا به مركزيت اتيوپي برنامههاي بسيار متنوعي دارد. علاوه بر حوزه صنايع و ساخت وساز و معدن، شركت ميدروك دستي هم در حوزه سلامت، نوشيدني، هتل و توريسم دارد. در قاره آسيا به مركزيت عربستان فعاليت شركت در حوزه پروژههاي عظيم صنعتي است از صنايع مربوط به نفت گرفته تا ساختمان و فولاد.
باکس
حمایتهای مالی العمودی
حامی مالی ساخت اولین ماشین تولید بومی در عربستان سعودی با نام KSU Gazal-1