بعد از انقلاب ما مدیر خارجی در کشور نداشتهایم. خارجیها فقط تاسیسات و ماشینآلات را راهاندازی کرده، آنها را به مدیران داخلی سپرده و رفتهاند
عیسی کلانتری
بمانجان ندیمی- آیا صنایع ایران به مدیر خارجی نیاز دارد؟ این سؤالی است که در گفتوگویی کوتاه از عیسی کلانتری وزیر اسبق کشاورزی پرسیدهایم. او معتقد است ورود مدیران خارجی در مجموع اتفاق بدی نیست به شرطی که مطمئن باشیم خارجیها یشتر از مدیرات داخلی میتوانند به توسعه کشور کمک کنند. او به این نکته نیز اشاره دارد که باید برای استفاده از مدیران خارجی شرایط را فراهم کنیم. همچنین این موضوع را نیز یادآور میشود که بخشهای دولتی به دلیل شرایطی که بر آنها حاکم است نمیتوانند از ورود این مدیران بهرهمند شوند. اما بخش خصوصی در صورت نیاز و مهیا بودن امکانات لازم میتواند از ظرفیت مدیران خارجی بهرهمند شود.
چندی پیش مطرح شد که بهتر است در برخی از بخشهای اقتصادی به خصوص صنایع از مدیران خارجی استفاده شود. نظر شما در اینباره چیست؟ آیا ورود مدیران خارجی را پیشنهاد میکنید؟
بنده موافق این هستم که برای مدیریت در کشور، بیشتر از مدیران داخلی استفاده شود و حتی این موضوع را هم تاکید میکنم که تعداد این مدیران بهتر است افزایش یابد. مدیریتها در کشور ما در سطح داخلی کشور خودمان است. البته من با این مسئله که مدیران خوب خارجی وارد عرصههای مدیریتی کشور شوند هیچ مخالفتی ندارم، منتها بهتر است این موضوع به شرطی اتفاق بیفتد که این مدیران خارجی بیشتر از مدیران داخلی بتوانند در توسعه کشور کمک کنند و در سر و سامان دادن به وضعیت کشور تاثیرگذاری مثبت داشته باشند. بالاخره آنها تجربیات و دانش بیشتری نسبت به مدیران داخلی ما دارند. به همین دلیل است که به نظر میآید میتوانند انواع مدیریتها را وارد کشور کنند اما تمام اینها در شرایطی است که در کشور ما ظرفیت و آمادگی پذیرش این نوع مدیریت ایجاد و زمینههای آن فراهم شده باشد.
منظور از آمادگی چیست؟ این آمادگی چگونه به وجود میآید؟
ببینید به طور مثال مدیریت ورزشی کشور برای سرمربیگری تیم ملی فوتبال کشور یک مربی خارجی را استخدام کرده است که یکی از بیست مربی برتر جهان است.دقیقا نمیدانم که چقدر دستمزد به او میدهیم اما امکانات لازم برای استفاده از مدیریت صحیح و کارآمدتر را در اختیار ایشان قرار نمیدهیم. وضعیت تمام مدیران خارجی هم اینگونه خواهد بود. چه فرقی میکند که این مدیریت در چه زمینهای باشد؛ خواه مدیریت در شرکتهای نفتی باشد خواه در بخش کشاورزی، صنعت یا آموزش. به شرطی که بتوانیم شرایط لازم را برای استفاده از دانش فنی روز و مدیریت آنها به وجود بیاوریم من موافق این امر هستم. ولی اگر قرار باشد به فرض مثل آقای کیروش مربی در زمینه فوتبال بیاوریم، زمین برای تمرین در اختیار وی قرار ندهیم، لباس برای بازیکنان در دسترس نباشد، حقوق کمکها و دستیاران او را به موقع پرداخت نکنیم، این اقدام پول هدر دادن است که هیچ بازدهی هم ندارد. ولی اگر در بخشی امکانات لازم وجود دارد و توانایی برآورده کردن نیازها برای مدیریت صحیح مدیران خارجی فراهم است قطعا ورود خارجیها مثمر ثمر خواهد بود. در غیر این صورت اگر مدیری به طور مثال به یک واحد تولیدی که با مشکلات عدیده بانکی و مالی گرفتارند و به دلیل بدهیهای فراوان کاری نمیتوانند انجام دهند یا مثلا ماشینآلات آنها برای سه یا چهار دهه پیش و کاملا فرسوده است، وارد شود، هیچ کاری پیش نخواهد برد و این مدیریت کاملا بیفایده و بیهوده است.
با توجه به توضیحاتی که دادید با حضور مدیران خارجی میتوان سیستم مدیریتی ایران را نیز تغییر داد؟ ورود آنها میتواند در این امر موثر باشد؟
به اعتقاد من، نحوه مدیریت مدیران داخلی فاصله زیادی با مدیریت مدیران خارجی دارد. همانطور که پیشتر نیز گفته شد، اگر ما بتوانیم از مدیران خارجی استفاده بهینه داشته باشیم ورود آنها بسیار خوب است. اما اگر چنین نباشد و آنها را نیز داخل بوروکراسیها و قوانین اداری و بوروکراسیهای ریسکناپذیر خودمان کنیم به نظر میرسد که ما استفادهای از این موضوع نخواهیم کرد و مفید نخواهد بود.
در حال حاضر شرایط ورود مدیران خارجی را مهیا میبینید؟
شرایط واحدهای اقتصادی و صنعتی مختلف، با یکدیگر متفاوت است. به نظر میرسد بخش خصوصی توانایی استفاده و فراهم آوردن این ظرفیتها را دارد اما بخش دولتی با این مقررات دست و پاگیر و مسائلی که پیش آمده است و هرکسی حقوق 4 یا 5 هزار دلاری بگیرد جزو حقوقهای نامتعارف به حساب میآید، نمیتواند در این خصوص اقدامی انجام دهد. فقط از یک زاویه حقوقی به این موضوع بپردازیم این ادعا را ثابت میکنیم. حقوق مدیران خارجی به طور تقریبی بیش از یک میلیون دلار در سال است. چگونه میتوان این مدیران را وارد عرصه مدیریتی کرد آن هم در شرایطی که دولت نمیتواند بیش از یک مقدار خاص حقوق بپردازد. بخش دولتی ما قادر به استفاده از ظرفیت این مدیران خارجی نیست. ولی باز هم تاکید میکنم بخش خصوصی که سرمایهگذاریهای کلان انجام شده است و صنعت مدرنی را پایهگذاری کرده است حتما میتواند از این مدیران استفاده کند. به طور مثال ما در زمینه هتلداری هیچ مدیری نداریم. بهترین هتلها را میسازیم اما به علت عدم وجود مدیریت صحیح پس از یک سال تبدیل میشود به هتلهایی با کیفیت 50 سال پیش که نه سرویسدهی مناسب دارد و نه امکانات مناسب در آن وجود دارد. اینها همه به خاطر عدم مدیریت است. نرمافزار و سختافزار را خریداری و تهیه میکنیم اما مدیریت ناکارآمد داریم. در برخی از بخشها اگر سرمایهگذاران بخواهند سرمایهگذاری کنند باید مدیران توانمندی را استخدام کنند تا بتوانند استفاده بهینه کنند.
منبع: آینده نگر