عراق همسایه ایران است و مدتهاست که با نیروهای داعشی درگیر شدهاست. جنگ دست از سر این کشور برنمیدارد. و حالا به نظر میرسد این کشور با بازی قدرت نیز باید دستوپنجه نرم کند.
ترجمه: نسیم بنایی/ آینده نگر/ منبع اصلی:اکونومیست
گفتهبودند کریسمس که بیاید دیگر تمام شدهاست. اما حالا حیدر العبادی نخستوزیر عراق اعلام کرده که این جنگ برای دستیابی به موصل احتمالاً تا «عید پاک» ادامه پیدا خواهد کرد. نیروهای او نزدیک به یک ماه در جایی متوقف شده بودند که نزدیک به آسانترین نقطه در دسترسِ دومین شهر بزرگ عراق به شمار میرود. حدود یکپنجم از نیروهای عراقی در این حملات شکست خوردهاند. حیدر العبادی با حمایت نیروهای ویژه امریکایی، جنگ را وارد مرحله دوم کرده و به منطقه صنعتی این شهر راه پیدا کردهاست. پیشرفتهایی حاصل شدهاست. اما مشکل اینجاست که هرچه نیروهای عراقی در روز پاکسازی میکنند، نیروهای داعشی در شب دوباره بازسازی میکنند. دلیل اصلی هم تونلهای زیرزمینی است که به آنها کمک میکند خط مقدمی پنهان در زیر زمین داشتهباشند.
نیروهای داعشی نه تنها مقابل نیروهای عراقی و همچنین نیروهای امریکایی ایستادگی میکنند بلکه در برابر نیروهای ترکیهای نیز در غرب سوریه مقاومت میکنند. آنها حتی موفق شدهاند بار دیگر شهر تاریخی پالمیرا را از چنگ رژیم سوریه خارج کنند.
حالا دیگر شورش بخشی از زندگی روزمره مردم در عراق شدهاست. هرروز صدای یک بمب انتحاری در محلههای شیعهنشین به گوش میرسد. فرقی نمیکند کجای عراق، واقعیت این است که حالا دیگر هیچجای این کشور امن نیست. هرچه دولت بیشتر تلاش میکند با داعشیها مبارزه کند، آنها بیشتر خودشان را تقویت میکنند. آنها حتی در دومین روز از ماه ژانویه موفق شدند کنترل یک اداره پلیس را در اختیار بگیرند و خطر را به اوج برسانند. آنها همچنین راه جادهای بغداد به موصل را اشغال کردهاند. یکی از تحلیلگران که در موصل همهچیز را از نزدیک مشاهده کرده، میگوید: «هیچ نهاد و سازمانی از دست آنها در امان نیست.»
هرچه این دعوا و کشمکش با داعشیها ادامه پیدا میکند، هزینه سیاسی آن برای حیدر العبادی نیز بیشتر میشود. او سعی دارد خودش را از یک مأمور نشسته در اداره به فرماندهی پیروز در میدان تبدیل کند اما تمام این جریانها تاکنون برای او تنها هزینه سنگین سیاسی به دنبال داشتهاست. کافی است یک اتفاق ناگوار رخ بدهد تا رقبای او، آن را در بوق و کرنا کنند. نوری المالکی از جمله رقبای او است. در این جریان، ارتش عراق نیز با کمبود نیرو مواجه است. تاکنون دولت عراق تنها موفق شده با پشتیبانی حملات هوایی امریکاییها، میزان آسیب به شهروندان را در موصل به حداقل برساند. اما هنوز هم احتمال هر اتفاقی وجود دارد. احتمال دارد 900هزار سنی که در این شهر زندگی میکنند به سمت داعش مایل شوند. همه اینها باعث تضعیف دولت میشود. مالکی که در سالهای 2006 تا 2014 به عنوان نخستوزیر مشغول به کار بوده اکنون از قدرت و نفوذ بسیار بالایی برخوردار است. بسیاری از افراد، موقعیتهای فعلی خود را مدیون او هستند.
آیندهای مرموز در دنیای عرب
البته حیدر العبادی نیز در مقابل آرام ننشسته و تلاش کرده مقابل رقیب خود ایستادگی کند. او تلاش کرده بسیاری از اختلافها و تنشها را در زمینه سنیها برطرف کند و از این طریق مانع ایجاد تفرقه بشود.
تنها امیدی که این روزها برای عراق وجود دارد این است که همه میخواهند از شر داعش خلاص شوند؛ یعنی دیگر تفاوتی ندارد که شیعه باشند یا سنی، تقریباً همه به دنبال راهی برای بیرون راندن نیروهای داعشی هستند. شیعههای عراقی نیز دریافتهاند که بدون کمک سنیها و کردها نمیتوانند از عهده این کار بربیایند. به هر حال مشکل حیدر العبادی کاملاً سیاسی است. حزبهای سیاسی مختلف از کابینه او منشعب شدهاند و کار را برایش دشوار کردهاند. البته عبادی موفق شده بسیاری از آنچه را مالکی از دست دادهبود دوباره به دست بیاورد. مردان او برای نخستین بار در یک دهه گذشته با نیروهای امریکایی متحد شدند تا علیه داعشیها مبارزه کنند. بغداد نیز به صورت تدریجی ظاهری آرام یافتهاست. اما کاهش قیمت نفت باعث شده عراق با مشکلات اقتصادی نیز مواجه شود که این چندان خوشایند نیست. رویهمرفته عراق آیندهای پیچیده و مرموز در جهان عرب دارد.
