لتونی و استونی اعلام کردهاند که قصد دارند مرز خود با روسیه را دیوار کشی کنند. مسئله اینجاست که سیمکشی یا حتی دیوار هم نمیتواند جلوی پوتین را بگیرد
ترجمه: کاوه شجاعی/ آینده نگر/ نویسنده: یان برمر، رئیس مرکز تحقیقاتی اوراسیا
خارج از امریکا، کشورهایی هستند که از ورود دونالد ترامپ به عنوان چهل و پنجمین رئیسجمهور امریکا به کاخ سفید احساس خوبی دارند. مثل روسیه که از ابراز تردید ترامپ درباره ارزش ناتو یا پیشنهادش برای گرمکردن روابط استقبال کرده. یا رودریگو دوترته، رجب طیب اردوغان و بشار اسد روسای جمهور فیلیپین، ترکیه و سوریه که از تاکید ترامپ بر منافع مشترک و نه تمرکز روی ارزشهای غربی ابزار خشنودی کردهاند. اما بقیه با دلهره مراسم تحلیف ترامپ را تماشا کردند. با هفت کشوری آشنا شوید که بیشتر از بقیه برای هراس از امریکای ترامپ دلیل دارند.
مکزیک
مسئله فقط دیوار کذایی نیست که ترامپ در انتخابات قولش را داد و در هفته اول به قدرت رسیدنش دستور ساختش را صادر کرد. ترامپ علاوه بر دستور ساخت دیوار در مرز با مکزیک، همچنان تاکید دارد که مکزیکیها باید پول ساخت دیوار را بدهند. همزمان احتمال اخراج میلیونها مکزیکی که به طور غیرقانونی در امریکا زندگی میکنند وجود دارد و بازرگانی میان دو کشور زیر فشار شدیدی قرار گرفته است. ترامپ علیه داد و ستد با چین هم سخن گفته، اما مسئله اینجاست که مکزیک ۸۰ درصد از صادراتش را روانه امریکا میکند و ۶۰ درصد از وارداتش از امریکا میآید و به همین خاطر در مقایسه با چین در برابر فشار امریکا به شدت آسیبپذیرتر است. حتی اگر ترامپ همه تهدیداتش را عملی نکند، سخنان غیردوستانهاش راه را برای قدرتگیری کاندیدای چپگرا آندرس مانوئل لوپز اوبرادور در انتخابات ریاستجمهوری سال آینده مکزیک باز میکند. هنوز معلوم نیست در بلندمدت ترامپ میتواند ضربه شدیدتری به اقتصاد مکزیک بزند یا اوبرادور.
ژاپن
ترامپ و شینزو آبه، نخستوزیر ژاپن منافع مشترکی دارند. هردو میخواهند که ژاپن قدرت نظامیاش را تقویت کند و مسئولیت بیشتری را در حفظ امنیتش برعهده بگیرد. آبه، مثل ترامپ، به دنبال روابط بهتر با ولادیمیر پوتین است چرا که روسیه منبع حیاتی سوخت ژاپن به حساب میآید. به علاوه، آبه همچنان امیدوار است که بتواند با مسکو به توافق برسد و کنترل جزایری را که ژاپن بعد از جنگ جهانی دوم به اتحاد جماهیر شوروی باخت به دست آورد.
اما اگر ترامپ بخواهد به جدال با چین ادامه بدهد و روابط دو کشور بر سر تراز تجاری رو به تیرگی بگذارد، آبه مجبور میشود بین دو شریک اصلی تجاریاش یکی را انتخاب کند و این اصلا آسان نیست. روابط عموما مشکلدار ژاپن با کرهجنوبی را که به لیست مشکلات آبه اضافه کنید خواهید دید ژاپن میتواند تنهاتر از گذشته شود.
لتونی، استونی، لیتوانی
کشورهای حوزه دریای بالتیک در شمال شرقی اروپا، مراسم تحلیف ترامپ را با نگرانی عمیقتری تماشا کردند. ولادیمیر پوتین حمله به اوکراین و اشغال بخشهایی از آن را با ادعای حمایت از اقوام روس ساکن اوکراین توجیه کرد. مسئله اینجاست که لتونی و استونی در مقایسه با اوکراین درصد بیشتری روس را در خود جای دادهاند. البته برخلاف اوکراین کشورهای حوزه دریای بالتیک عضو ناتو هستند و اشغال آنها هزینه بیشتری برای روسیه دارد. اما ترامپ علاوه بر اینکه اعلام کرده دنبال روابط بهتر با روسیه است، گفته که ناتو بلااستفاده است و اینها نشانههایی است که لتونی و استونی نمیتوانند نادیده بگیرند. لتونی و استونی اعلام کردهاند که قصد دارند مرز خود با روسیه را دیوارکشی کنند و لیتوانی هم گفته که قصد دارد مرز خود با استان روسیه، کالینینگراد، را مهر و موم کند. البته سیمکشی یا حتی دیوار نمیتواند جلوی پوتین را بگیرد، اما احتمال سوءتفاهمات مرزی را کاهش خواهد داد.
آلمان
آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان پس از پیروزی ترامپ به او پیشنهاد همکاری مشروط داد که بر پایه ارزشهای مشترک «دموکراسی، آزادی، همچنین احترام به حاکمیت قانون و شرافت انسانی تکتک افراد فارغ از نژاد، رنگ پوست، آیین، جنسیت یا دیدگاههای سیاسیشان» بنا شده بود. به عبارت سادهتر، مرکل به ترامپ گفت که با تو همکاری میکنیم مگر آنکه به قولهای انتخاباتیات در مورد تحقیر مکزیکیها و مسلمانان عمل کنی. به علاوه مرکل بوده که اروپا را در محکومیت اشغال اوکراین توسط روسیه رهبری کرد و تلاش کرد تحریمهای روسیه را تشدید کند. رابطه گرم امریکا و روسیه به معنای تضعیف مرکل است و باعث تقویت آنهایی میشود که گفته بودند تلاش برای مجازات روسیه به ضرر خود اروپاست.
فرانسه
فرانسویها هم از پیروزی ترامپ دچار استرس شدهاند. پیروزی ترامپ احتمالا به گروهی از رأیدهندگان این جسارت را خواهد داد که در انتخابات بهار آینده از حزب افراطگرای دست راستی جبهه ملی حمایت کنند. مارین لوپن، رهبر حزب قول داده در صورتی که به ریاستجمهوری برسد، تلاش خواهد کرد فرانسه را از اتحادیه اروپا بیرون بکشد. اگرچه پیروزی لوپن بیشتر به تحولات درونی فرانسه بستگی خواهد داشت، منتقدان او از این میترسند که ترامپ علنا از لوپن حمایت کند و این همان نیرویی است که میتواند دستراستیهای فرانسوی را به جلو هل دهد. آنها به علاوه نگراناند که اگر روسیه مثل زمان انتخابات امریکا، به کمک هکرهایش به کمک لوپن بیاید، ترامپ هیچ واکنشی نشان ندهد و راه را برای دخالت بیشتر آنها باز کند.
سالهاست که ورود رئیسجمهور جدید به کاخ سفید چنین احساسات قدرتمندی را در خاک امریکا و سراسر دنیا موجب نشده است. ترامپ بخشهایی از دنیا را ترسانده و بقیه را هیجانزده کرده است. این هیجان و ترس به کجا ختم میشود؟ ما نمیدانیم.