شرکت توشیبا، از مهمترین و نامیترین شرکتهای ژاپنی، اخیراً با بحران فساد مالی روبهرو شدهاست. اکونومیست در این گزارش به بررسی وضعیت این شرکت و چگونگی رسیدگی به رسوایی مالی این شرکت پرداختهاست.
ترجمه:نسیم بنایی/آینده نگر/ منبع اصلی: اکونومیست
در سال 2015 کاوشهای بسیاری در زمینه بزرگترین رسوایی حسابداری و مالی در ژاپن صورت گرفت که مربوط به شرکت توشیبا میشد؛ شرکت الکترونیکی و برق هستهای که با این رسوایی دچار دردسر بسیار بزرگی شد. بررسیها خبر از یک فساد «سیستماتیک» میداد. این حسابها در فاصله 2008 تا 2014 رقمی 152میلیارد ینی (یکمیلیارد و 300میلیون دلاری) را پوشش میداد. رئیس این شرکت و 16 نفر از هیئتمدیره آن استعفا دادند. یک جریمه 60میلیون دلاری نیز که در تاریخ بیسابقه بود برای این شرکت در نظر گرفتهشد.
اما حالا قراردادهای این شرکت نیز در هالهای از ابهام قرار گرفتهاست. در دسامبر 2015 درست در همان زمانی که کمبود هزاران میلیارد دلار در سال مالی برآورد شده بود و توشیبا تلاش میکرد خودش را از منجلاب این رسوایی نجات بدهد، بازوی امریکایی آن یعنی وستینگهاوس الکتریک، یک شرکت ساخت هستهای را خریداری کرد. یک سال بعد، توشیبا در 27 دسامبر اعلام کرد هزینهها در آن واحد افزایش یافته و میتواند مانع به دست آوردن سود بشود.
سهام این شرکت در عرض سه روز بیش از 42 درصد سقوط کرد چرا که سرمایهگذاران از وحشت به دامپینگ روی آورده بودند. آنها میترسیدند که رسوایی مالی تمامی نداشتهباشد و به قیمت از دست رفتن سهام آنها تمام شود. در همان زمان بود که موسسههای مودی و اساندپی اعلام کردند اعتبار توشیبا در دنیا سقوط کردهاست و این مسئله را تهدیدی جدی برای سرمایهگذاران دانستند. توضیحاتی که توشیبا در زمینه اشتباهات مالی ارائه کرد نهتنها باعث شفافیت اوضاع نشد بلکه مسئله را در ابهام بیشتری نیز فرو برد. آنها یک خرید کوچک داشتهاند اما اشتباه ارقام بسیار کلان بودهاست. واضح است که اگر این شرکت نتواند به تعهدات خود در زمینه ساخت نیروگاه برق هستهای در زمان مشخص عمل کند هزینههای بسیار زیادی را باید پرداخت کند. برنامههای این شرکت در امریکا و چین بیش از اندازه از برنامه اصلی عقب افتادهاست. میسیل اشنایدر کارشناس هستهای معتقد است امریکا مانند بسیاری از دیگر نقاط دنیا با مشکلات مهندسی روبهرو است که از کمبود مهارت و پیچیدگی شرایط ناشی شدهاست.
این روزها به نظر میرسد که کابوس حسابرسی توشیبا تقریباً به پایان رسیدهاست. این شرکت پیش از آنکه دومین سقوط بزرگ خود را تجربه کند، یکی از بهترین صعودها را در سهام نیکی در سال 2016 تجربه کرده و سهام آن 77 درصد رشد کردهبود. اما بالاخره وستینگهاوس به یک مسئله بزرگ تبدیل شد. در ماه آگوست نخستین سود ششماهه آن اعلام شد. البته از آنجا که 14هزار نیرو تعدیل شدهبودند، سودی به دست آمدهبود که نسبت به هزینه تقریباً قابل قبول بود.
*هنوز فضایی برای مانور وجود دارد
کسانی که در این مدت وضعیت توشیبا را بررسی کردهاند معتقدند این شرکت هنوز جایی برای مانور دادن دارد. بهعلاوه این شرکت میتواند همچنان به فعالیتهای خود در بخش برق هستهای نیز ادامه بدهد. این شرکت ظرفیت کافی را دارد که با ادامه کسبوکار خود، فروش خود را در این زمینه تا 4میلیارد دلار افزایش بدهد. بهعلاوه شینزو آبه نخستوزیر ژاپن نیز برنامههایی را برای توشیبا در نظر داشته که این شرکت تکنولوژی برق هستهای را به کشورهای نوظهور صادر کند، این برنامه میتواند منجی توشیبا باشد. در ماه ژوئن سال گذشته، وستینگهاوس در همین راستا قراردادی برای ساخت شش ژنراتور در هند به امضا رساند. در حالیکه این شرکت با مشکلات بسیار دستوپنجه نرم میکرد، این قرارداد بسیار موثر بود. در کنار اینها، توشیبا در برخی از برنامههای پیچیده نیز مشغول فعالیت است که میتواند سود بسیار زیادی را به دنبال داشتهباشد. البته سرمایهگذاران هنوز چشمبهراه اتفاقات بزرگتری هستند.
اجماع نهایی که در مورد توشیبا وجود دارد این است که بخش مدیریتی باید مورد سرزنش قرار بگیرد. هرچند مدیرهای پیشین اکثراً استعفا دادهاند اما فرهنگ مدیریتی خاصی در این شرکت حاکم بوده که معلوم نیست با مدیرهای جدید این فرهنگ تغییر کردهباشد. آقای آبه در همین راستا قوانینی را برای شرکتها در نظر گرفته تا عملکرد شفافتری داشتهباشد. به اینترتیب او تلاش کرده جلو چنین رسواییهایی را بگیرد. شرایط بحرانی در این شرکت نشان میدهد که اتفاقات و تحولات بزرگی باید رخ دهد تا شرایط روبهراه شود.