دیروز سالگرد اولین صبح بدون تحریم بود. با لغو تحریمها امیدها به تحقق اهداف اقتصادی و بهبود وضعیت اقتصادی تقویت شد. سؤال بزرگ امروز این است که باگذشت یک سال از لغو تحریمها به چه شرایطی در اقتصاد رسیدیم؟ ناصر ریاحی از فعالان اقتصادی معتقد است که انتظارات غیرواقعی از برجام باعث نارضایتیهای امروز شده است و بخشی از مشکلات اقتصادی ناشی از تحریمها نبوده که با رفع تحریمها حل شود
صبح 27 دیماه سال 94 اولین صبح بدون تحریم بود. باگذشت یک سال از صبح بدون تحریم در اقتصاد در کجای مسیر استفاده از فرصتهای پسابرجام قرار گرفتیم؟
برجام یک اتفاق خوب برای ایران بود. نمیتوان از این نکته مهم صرفه نظر کرد که برجام یک پیشرفت خوب و مفید برای ما بوده است. هرچند براساس جوسازیها و تبلیغات غلط، انتظاراتی از برجام ایجاد شد که این انتظارات برآورده نشد و این مسئله انتقادات و چالشهایی را به دنبال داشت. بهویژه در حوزه مسائل بانکی روشنگری لازم انجامنشده بود و هنوز محدودیتهای زیادی داریم. اما از این نظر که توانستیم نفت بفروشیم و درآمدهای نفتی افزایش پیداکرده باید برجام را یک اتفاق مثبت ارزیابی کرد.
بیشتر در چه زمینهای انتظارات غیرواقعی ایجادشده بود؟
ببینید، این مسئله ربطی به یک یا دو زمینه خاص ندارد. انتظارات از برجام و روزهای پس از آن زیاد بود و این در حالی بود که اولاً برجام و حصول نتایج ناشی از توافق یک مسئله تدریجی است و نکته دیگر اینکه بسیاری از مشکلات اقتصادی ما ناشی از تحریمها نبوده که با رفع آنها این مشکلات حل شود. یکی از مهمترین زمینهها مربوط به بانکها و تعاملات پولی و مالی است. در شبکه بانکی جهان تحولاتی رخداده که بانکهای ما از آن عقب هستند. مقرراتی وضعشده که شبکه بانکی ما به آن پایبند نیست. بانک در کشورهای توسعهیافته و توسعهنیافته جهان باید منبع پول را بشناسند. اینیک مسئله مهم و از اولویتهای بانکها در ارتباطات پولی است اما بانکهای ایران به دلیل تحریمها هیچوقت نیازی به رعایت این مقررات نداشتند درنتیجه از شبکه بانکی جهان در این زمینه عقب افتادند.
ترس از جریمههای آمریکا یکی از دلایل عدم ارتباط بانکهای بزرگ با سیستم بانکی ایران است.
بله این مسئله را هم مطرح میکنند اما عدم ارتباط طولانی بانکهای ایرانی با بانکهای خارجی و عدم اجرای مقررات جهانی در بانکهای ما دلیل مهمتری تا جریمههای آمریکاست. بهعنوان کسی که در کار واردات فعالیت میکنم میگویم که درصد کمی از بانکهای خارجی به دلیل مشکلاتی مثل جریمه و تهدید امریکا با ما کار نمیکنند. 80 درصد از ماجرا به دلیل عدم تطبیق بانکهای ما با مقررات جهانی است. پیشازاین هیچ نیازی به رعایت این مقررات احساس نمیشد و البته زمانی که برجام به سرانجام رسید هم به چنین خلأهایی فکر نمیکردیم.
شما چه نمرهای به دستاوردهای پسابرجامی دولت میدهید؟
من همانطور که گفتم روند را مثبت میبینیم اما اگر بخواهم نمرهای به این تلاشها بدهم از بیست نمره قطعاً نمره هجده یا نوزده را در نظر میگیرم. شاید ازنظر منتقدان نمره بالایی به نظر بیاید اما باید واقعیتها را دید و به آن پرداخت. شاید در افواه عمومی اینطور صحبت شود که برجام ماحصلی نداشته است اما نباید فراموش کرد که این حرفها ناشی از انتظارات رویایی است که بخشی هم از طریق رسانهها به جامعه تزریق شد. همین انتظارات بود که باعث شده در حال حاضر فکر کنیم که صادرات ما به حد مطلوب نرسیده است. طبیعی است باید در خودمان را با شرایط تطبیق دهیم که البته این مسئله هم به الزاماتی نیاز دارد که رسیدن به آن زمانبر است.