واقعیت این است که علارغم برنامه های متعدد و هدفگذاری ها ما در حوزه صادرات بدون هدفگذاری و استراتژی حرکت کرده ایم
محمد لاهوتی
به طور کلی اگر بخواهیم مشکلات صادرات را در کشور حل کنیم؛ باید ابتدا به دنبال شناسایی دلایل اصلی و پاسخ به این سوال باشیم که چرا کشورما علارغم پتانسیل ها و ظرفیت های بالا نتوانسته جایگاه مناسبی را در صادرات کسب کند؟ موضوعی که از سه منظر باید به آن پرداخت و توجه داشت:
1 مشکلات خارجی: اولین نکته پرداختن و توجه به مشکلات خارجی است، ما به دلیل تحریم های 10 ساله و قفل و محدود شدن روابط بانک ها و تحریم بانک مرکزی در این سال ها از امکان نقل و انتقالات پولی و مالی به صورت رسمی محروم بوده ایم و به همین دلیل نتوانسته ایم از مکانیزم های نوین بانکی مثل گشایش اعتبار اسنادی، فاینانس و ریفاینانس و... بهره ببریم که به نوعی حمایت کننده نقدینگی صادرکنندگان و واحدهای تولیدی در فروش و خرید کالا هستند. علاوه براین حمل و نقل نیز در این سال ها آسیب دیده است: حمل و نقل ریلی توسعه پیدا نکرده و حمل و نقل هوایی هم می توان گفت اصلا نداریم، آن چه باقی می ماند حمل و نقل دریایی و زمینی است که تاحدودی وجود داشته ولی آسیب دیده و در واقع خروجی همه این شرایط بالا رفتن هزینه های صادرات بوده است. البته باتوجه به رفع تحریم ها به نظر می رسد به مرور زمان مشکلات خارجی صادرات در حوزه های مختلف مانند نقل و انقال مالی و... حل خواهد شد.
2 مشکلات داخلی: در کنار مشکلات خارجی که امیدهایی نسبت به حل آن ها باتوجه به تغییر شرایط و توافق هسته ای به وجود آمده، به نظر مشکلات اصلی را در داخل باید دنبال کنیم. مشکلاتی که هم اکنون در ساختار تولید در کشور نهادینه شده و تاثیر مستقیم در صادرات دارد. صغف هایی مانند: پایین بودن بهره وری، بالا بودن قیمت تمام شده کالای ایرانی در مقایسه با تولیدات رقیب، ضعف حمل و نقل و نبود زیرساخت های مناسب این حوزه که در قیمت تمام شده تاثیر بسیاری می گذارد، عدم ایجاد بسترهای لازم در تولید و عدم حمایت های منطقی از تولید، عدم عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی (WTO)، سرکوب نرخ ارز توسط دولت های مختلف در مقابل تورم لجام گسیخته، وجود تسهیلات گران قیمت و... که همه و همه در ساختار تولید و در مرحله بعد صادرات تاثیرات سوء فراوان می گذارد و گذاشته است. توجه داشته باشید در شرایط کنونی اگر تولیدی هم در کشور هست، رقابتی نیست؛ در واقع همه مواردی که اعلام شد باعث غیررقابتی بودن تولیدات داخلی در بازارهای صادراتی ما شده است. به اعتقاد من برای حل این چالش های داخلی تا زمانی که جدیت وجود نداشته باشد؛ به نقطه ای نخواهیم رسید.
3 نبود استراتژی و هدفگذاری: علاوه بر مشکلات داخلی و خارجی ضعف مهم دیگر کشور ما در صادرات به نبود هدفگذاری ها و استراتژی مشخص صادرات باز می گردد؛ واقعیت این است که علارغم برنامه های متعدد و هدفگذاری ها ما بدون هدفگذاری و استراتژی حرکت کرده ایم.
اما با طرح این چالش ها، این سوال مطرح می شود که راه حل اصلی برای خروج از این وضعیت و نسخه شفا بخش چیست؟ به نظر من نسخه شفا بخش برای حل چالش های کنونی چه در بخش صنعت، چه تولید، چه صادرات و به صورت کلان تر اقتصاد؛ اجرای سایت های ابلاغی اقتصاد مقاومتی است زیرا تمام مشکلات و موضوعات در این سیاست ها دیده شده است. اگر این سیاست ها در اجرا با مشکل مواجه نشود و به صورت سلیقه ای عمل نگردد و ارکان اصلی رعایت شود، حتما شاهد برطرف شدن مشکلات خواهیم بود؛ به نظرمن اجرای درست و دقیق سیاست های اقتصاد مقاومتی نسخه شفا بخش خروج از این شرایط سخت کنونی است و بخش خصوصي به عنوان بازيگر آينده اقتصاد كشور بايد مطالبه گر اجراي دقيق و بي چون و چرای اين ابلاغيه و دستور مهم مقام معظم رهبري نه تنها از دولت بلكه از حاكميت به معني سه قوه اين باشد.