کارت اعتباری خرید کالای ایرانی مسیر پرفراز و نشیبی را در ده ماه گذشته طی کرده است. در این مسیر سقف تسهیلات افزایش یافته و جامعه هدف کارت های اعتباری گسترده تر شده است اما کارت اعتباری از سوی مردم مورد استقبال قرار نگرفته است. با این وجود بانک مرکزی قصد دارد طرح را تمدید کند و این بار این کارت ها نه صرفا برای خرید کالای ایرانی بلکه برای خرید کالای خارجی هم به دست مردم می رسد. این در حالی است که سخنگوی انجمن تولیدکنندگان لوازم خانگی از سرنوشت مبهم اعتبار برای طرح خرید کالای ایرانی خبر می دهد.
اواخر مهر ماه سال گذشته بود که دولت یازدهم از سیاست های خروج از رکود پرده برداری کرد و در زمستان همان سال، طرح کارت اعتباری برای خرید کالای ایرانی را برای خروج صنایع لوازم خانگی از رکود به جریان انداخت. قرار بود همزمان با پرداخت وام ارزان قیمت برای خرید خودروی ایرانی به منظور خروج این صنعت پیشران از رکود، کارت اعتباری خرید لوازم خانگی بین مردم توزیع شود تا رونق به بازار راکد لوازم خانگی ایران بازگردد.
هرچند وام ارزان قیمت خرید خودرو از سوی بعضی کارشناسان و فعالان این صنعت در بهبود بازار خودروی ایرانی موثر واقع شده است اما کارت اعتباری خرید کالای ایرانی پس از فراز و فرودهای فراوان طرح موفقیت آمیزی به نظر نمی رسد. با وجود گسترده کردن دایره جامعه هدف در طرح کارت های اعتباری و افزایش سقف تسهیلات بازهم این طرح مورد استقبال مردم واقع نشد. با این وجود رسانه ها از تمدید طرح کارت اعتباری خرید کالا با تشکیل منابع آن از سوی بانک مرکزی خبر دادند. البته این بار کارت های اعتباری با کارت های اعتباری 10 ماه گذشته تفاوت دارند. به نظر می رسد دارندگان کارت های جدید می توانند نه فقط محصولات ایرانی بلکه محصولات خارجی را هم خریداری می کنند هرچند هنوز هیچ مرجع رسمی این امکان کارت های اعتباری جدید را تایید نکرده است.
سخنگوی انجمن تولیدکنندگان لوازم خانگی در آخرین نشست خبری درباره طرح کارت اعتباری خرید کالای ایرانی گفت: قرار بود این طرح به مدت سه ماه تمدید شود، اما بانک مرکزی تمدید طرح را تاکنون به بانکها ابلاغ نکرده است و این در حالی است که در صورت پایان یافتن طرح سرنوشت 4200 میلیارد تومان اعتبار این طرح در هالهای از ابهام قرار میگیرد. پیش از اعلام این طرح حداقل شش ماه کار کارشناسی با حضور وزیر صنعت، معدن و تجارت و بانک مرکزی روی این طرح انجام دادیم و تیم اقتصادی دولت در مهرماه آن را اعلام کرد.
او با اشاره به ابلاغ دستورالعمل اجرای طرح تحریک تقاضا توسط دولت، ادامه داد: بانک مرکزی در 17 آبانماه 1394 دستورالعمل اجرایی را ابلاغ کرد و ثبت نام طرح تحریک تقاضا در بخش خودرو یک روز پس از آن آغاز شد.
سخنگوی انجمن تولیدکنندگان لوازم خانگی با اشاره به سکوت 50 روزه بانک مرکزی دربارهی کارت اعتباری خرید کالای ایرانی از زمان ابلاغ دستورالعمل گفت: از زمان ابلاغ طرح در 15 آذرماه ما موضع گرفتیم و یک روز پس از آن بانک مرکزی موضوع طرح کارت اعتباری عام را مطرح کرد و ما بلافاصله اعلام کردیم که اگر قرار است به جای کارت اعتباری خرید کالای ایرانی، کارت اعتباری عام اجرا شود، برای خارجیها کار کردهایم.
غزنوی ادامه داد: در پی این موضوع سازمان مدیریت و برنامهریزی در تاریخ 17 دیماه دستورالعمل دومی را با تغییرات بسیار زیاد برای طرح تسهیلات کالاهای مصرفی بادوام ابلاغ کرد که براساس آن سقف کارتها از 10 به شش میلیون تومان، تعداد اقساط از 24 به 12 قسط و مشمولان آن به سه گروه از کارمندان دولت کاهش یافت و دو روز پس از ابلاغ دستورالعمل به بانکها ابلاغ شد.
او با بیان اینکه جلسه مجددی در 23 اسفندماه درباره کارت خرید کالای ایران با بانک مرکزی برگزار شد، تصریح کرد: بانک مرکزی 29 فروردینماه در این باره تصمیم گرفت که تا تاریخ 15 تیرماه این تصمیمات به سازمانها ابلاغ شد و برخی سازمانها و بانکها این طرح را اجرا میکردند و سایر آنها اجرا نمیکردند.
غزنوی با بیان این که عملا 15 روز برای استفاده از این کارت با شرایط مناسب در نظر گرفته شد، اظهار کرد: سازمان مدیریت و برنامهریزی طرح را به مدت سه ماه تمدید کرد و قرار بود کارتها تا پایان سال اعتبار داشته باشند، اما بانک مرکزی تاکنون هیچ چیزی در خصوص تمدید طرح به بانکها ابلاغ نکرده است.
او با بیان اینکه در همین شرایط بانک مرکزی کارت اعتباری عام را به اجرا گذاشت، گفت: در شرایط رکود فعلی اجرای طرح کارت اعتباری عام چیزی جز سود برای خارجیها و زیان برای تولیدکنندگان داخل و در نهایت دامنزدن به رکود کشور در آینده نخواهد داشت.
سخنگوی انجمن تولیدکنندگان لوازم خانگی با بیان اینکه کارت اعتباری عام خوب است، اما باید در شرایط مساعد و نه در شرایط رکود اجرا میشد، ادامه داد: اگر هزینهای هم برای این کارت شود نفعی برای کشور نخواهد داشت.
غزنوی با تاکید بر اینکه دولت رسما تنها 15 روز طرح کارت اعتباری خرید کالای ایرانی را اجرا کرد، گفت: حتی اگر در حال حاضر بانک مرکزی تمدید سه ماهه را به بانکها ابلاغ کند حدود دو ماه از آن گذشته و مابقی آن در محرم و صفر است. اعلام این طرح تنها با ایجاد انتظار در بازار بیش از قبل به رکود دامن زد و فقط به ضرر تولیدکننده و مردم شد.
به گفته غزنوی تمامی تلاش دولتمردان، تولیدکنندگان و مردم در طول این یکسال تنها به جذب یک درصد از اعتبار در نظر گرفته شده برای طرح انجامید بهطوری که در آن مدت 15 روز 42 میلیارد تومان از 4200 میلیارد تومان در نظر گرفته شده مصرف شد.
سخنگوی انجمن تولیدکنندگان لوازم خانگی با بیان اینکه اگر بانک مرکزی از ابتدا برای این طرح پول نداشته و آن را ابلاغ کرده گناهی نابخشودنی و اگر هم در روند اجرای آن مشکلی ایجاد شده باز هم تنها به نفع خارجیها عمل کرده است. سرنوشت اعتبار در نظر گرفته شده برای این طرح مشخص نیست و اگر اعتبار از این طرح خارج شود عملا بانک مرکزی و دولت نشان دادند که خلاف سیاستهای اقتصاد مقاومتی و تولید عمل کردهاند.