استراتژی بازاریابی نایت بسیار ساده بود. او بهجای اتکا بر تبلیغات و پخش آگهی، از ورزشکاران مشهور میخواست با پوشیدن کفشهای شرکت، مهر تاییدی بر آن بزنند
یکی از موسسان و رئيس شرکت معروف نایکی، فیلیپ هامپسون نایت با ثروت 23 میلیاردی خود در حال حاضر بیست و سومین فرد ثروتمند دنیا محسوب میشود. وی در سال 2004 از مقام مدیریت ارشد اجرایی شرکت استعفا داد؛ اما در پست ریاست شرکت باقی ماند.
فیل نایت، متولد 24 فوریه سال 1938 در پورتلند اورگان فرزند یک حقوقدان و ناشر روزنامه بود. نایت به دبیرستان کلولند در پورتلند رفت و سپس برای تحصیل به دانشگاه اورگان در یوجن رفت و در آنجا به عضویت انجمن اخوت فی گاما دلتا درآمد و در سال 1959 یک درجه روزنامهنگاری دریافت کرد.
نایت درست پس از فارغالتحصیلی از اورگان به ارتش رفت و به مدت یک سال در آنجا به شکل فعال و 7 سال به شکل رزرو به خدمت مشغول شد. او پس از یک سال خدمت فعال در ارتش، به مدرسه تجارت استنفورد رفت، در دوران تحصیل و در کلاس كسبوكار فرانک شالنبرگ به عشق دیگری در زندگیاش جدای از ورزش پی برد. او فهمید که یک کارآفرین است. اورگان در مقالهای در مجله استنفورد چنین میگوید: «این کلاس جرقهای در ذهن من زد... شالنبرگ نوع شخصیت افرادی را که کارآفرین بودند توصیف کرد و من متوجه شدم که او در مورد من حرف میزند. به خودم میگفتم: این واقعا کاری است که من میخواهم انجام دهم.» نایت در این کلاس میبایست یک برنامه كسبوكار طراحی میکرد. او در آن سالها مقالهای نوشت که دروازه ورود او به عرصه فروش کفشهای دوندگی بود. فیلیپ نایت در سال 1962 با مدرک MBA از دانشگاه فارغالتحصیل شد. او پس از فارغالتحصیلی به سفری دور دنیا رفت و در نوامبر 1962 در شهر کوب ژاپن توقف کرد و آنجا بود که با برند تایگر برای کفشهای دوندگی که توسط شرکت اونیتسوکا در کوب ساخته میشدند، آشنا شد. نایت که از کیفیت بالا و قیمت پایین این کفشها شگفتزده شده بود موفق شد تماسی با آقای اونیتسوکا بگيرد و با او قرار ملاقاتی بگذارد. نایت در انتهای این قرار ملاقات توانست حق توزیع کفشهای دوندگی تایگر را برای فروش در غرب ایالات متحده آمریکا دریافت کند.
حدود یک سال طول کشید تا نخستین نمونههای تایگر برای نایت فرستاده شوند. او طی این زمان در یک شرکت در پورتلند اورگان به عنوان حسابدار مشغول به کار شد و زمانی که محموله نمونه کفشها را دریافت کرد، دو جفت از آنها را با این امید که بتواند آنها را به فروش برساند برای بیل بائرمن (مربياش در ورزش دو در دانشگاه اورگان) در یوجن فرستاد تا تایید او را بگیرد. بائرمن در کمال شگفتی نایت نهتنها از کفشهای تایگر سفارش داد، بلکه به او پیشنهاد شراکت داد تا چندین ایده براي طراحی بهتر کفشهای دوندگی ارائه کند. نایت و بائرمن نهایتا در 25 ژانویه 1964 شراکت خود را با تاسیس شرکت لوازم ورزشی روبان آبی که منشأ خلق «نایکی» شد، آغاز کردند. تا سال 1969 نایت با فروش اولیه خوب این محصولات توانست شغل حسابداری خود را رها كند و به شکل تماموقت برای شرکت روبان آبی مشغول به کار شود.
پس از فروش خوب محصولات تایگر، بائرمن به فکر بهبود طراحی کفشهای تایگر و تطبیق آن با سلایق آمریکایی افتاد. او شروع به طراحی مجدد شکل کفشهای تایگر کرد و اتفاقا استقبال زیادی نیز از طراحی جدید شد. به موازات این عمل، نایت نیز به بازاریابی بیشتر و گستردهتر پرداخت و سعی کرد تا کفشهای خود را در مناطق و کشورهای دیگر بفروشد که در این امر نیز موفق بود. او از مدیر فروش شرکت، جف جانسون که در امر فروش و بازاریابی بسیار فعال بود، کمک گرفت. جانسون توانست تعداد زیادی از کفشهای این شرکت را به دبیرستانیها و جوانان آمریکایی بفروشد. جف جانسون که یکی از دوستان نایت نیز بود، نام نایکی را پیشنهاد کرد که نامی یونانی است و به معنی الهه «پیروزی» در یونان شناخته میشود. لوگوی نايكي که یکی از قدرتمندترین لوگوها در جهان است، توسط کارولین دیویدسون (که آن زمان دانشجوی رشته گرافیک دانشگاه هنر پورتلند بود) به قیمت بسیار پایین 35 دلار طراحی شد که منظور از آن، بالهای الهه پیروزی بود.
استراتژی بازاریابی نایت بسیار ساده بود. او بهجای اتکا بر تبلیغات و پخش آگهی، از ورزشکاران مشهور میخواست با پوشیدن کفشهای شرکت، مهر تاییدی بر آن بزنند.
سهام شرکت در سال 1980 به شکل عمومی در بازار سهام عرضه شد. در سال 1986 سود شرکت نایکی از یک میلیارد دلار فراتر رفت. با پیشرفت این شرکت، مسئولان آن به فکر گسترده کردن محصولات و شعب آن در سراسر جهان افتادند و سعی کردند تمام وسایل و پوشاک ورزشی مربوط به ورزشهای پرطرفدار نظیر بسکتبال و فوتبال را تولید کنند.
اکنون کمپانی نایکی یکی از معروفترین و بزرگترین شرکتهای تولیدکننده لوازم ورزشی است و در سال گذشته میلادی به فروش بالای 19 میلیارد دلار دست یافت. لباسهای تیمهای بزرگی مانند منچستریونایتد، بارسلونا، آرسنال، اینترمیلان، وردربرمن و... را نایکی تهیه میکند.
نایت تاکنون میلیونها دلار از ثروت خود را به مدارس و دانشگاهها اهدا کرده است. وی بیشترین مبلغ هدیه در تاریخ را در سال 2006 به دانشگاه استنفورد اهدا کرد. گفته میشود او بیش از 230 میلیون دلار به دانشگاه اورگان کمک مالی کرده است. نایت ازدواج کرده و سه فرزند دارد.
تاریخچه کمپانی نایک
شرکت نایکی در 25 ژانویه 1964 و به نام بلو ریبن اسپورتس (Blue Ribbon Sports) توسط بیل بائرمن و فیلیپ نایت تاسیس شد و در سیام مي 1978 به طور رسمی به نایکی تغییر نام داد. بازارهای نایکی شامل برندهای این شرکت مانند نایکی گلف، نایکی پرو، نایکی+، ایر جردن، نایکی اسکیت بوردینگ و شرکتهای تابعه مانند کولهان، هرلی اینترنشنال، آمبرو و کانورس ميشود. نایکی مالکیت بائرهاکی را که بعدها به نایکی بائر تغییر نام داد نیز در بازه زمانی 1995 تا 2008 در اختیار داشت.
افزون بر تولید پوشاک و تجهیزات ورزشی، این شرکت فروشگاههای خردهفروشي به نام نایکی تاون را نیز اداره ميکند. نایکی از پشتیبانان مالی تیمها و ورزشکاران مطرح جهان با نشان تجاری شناختهشده جاست دو ایت (Just Do It ) و لوگوي Swoosh که شبیه علامت تیک است، محسوب ميشود.
همانگونه که اشاره شد نایکی توسط فیلیپ نایت، دونده دانشگاه اورگان و بیل بائرمن، مربی وی تاسیس شد. این شرکت در ابتدا به توزیع کفشهای ورزشی ژاپنی تولید شرکت اونیتسوکا تایگر که امروزه به نام ASICS شناخته ميشود، ميپرداخت. به گفته اوتیس دیویس، دانشجوی تربیت بدنی در دانشگاه اورگان که بعدها در مسابقات المپیک تابستانی 1960 دو مدال طلا را از آن خود کرد، بائرمن نخستین کفش نایکی را برای وی تولید کرد که در تناقض با این ادعا است که نخستین کفش برای فیل نایت تولید شده بود.
در سال 1966، بلو ریبون اسپورتس نخستین فروشگاه خردهفروشي خود را در بولوار پیکو در سانتا مونیکاي کالیفرنیا افتتاح کرد. در سال 1971، روابط این شرکت و اونیتسوکا تایگر تقریبا به پایان رسیده بود. از این رو، بلو ریبون اسپورتس برای راهاندازی خط تولید کفش خود آماده ميشد و لوگوي Swoosh که بهتازگی توسط کارولین دیویدسون طراحی شده بود، روی آنها قرار گرفت. این لوگو برای نخستین بار در هجدهم ژوئن 1971 توسط نایکی استفاده شد و در بیست و دوم ژانویه 1974 در اداره حق انحصاری و نشان تجاری آمریکا ثبت شد.
در سال 1976، جان براون و شرکا به عنوان نخستین شرکت بازاریابی نایکی همکاری خود را با این شرکت آغاز کرد. یک سال بعد، جان براون و شرکا نخستین تبلیغ برند برای نایکی را به نام «هیچ خط پایانی وجود ندارد» تولید کرد که در آن هیچ محصولی از نایکی نشان داده نشد. تا سال 1980، نایکی 50 درصد از سهم بازار کفش ورزشی آمریکا را از آن خود کرده بود و در دسامبر همان سال وارد بورس شد.
از دیگر شرکتهای تبلیغاتی مطرح که با نایکی همکاری کردهاند ميتوان به وایدن+کندی اشاره کرد که همچنان از شرکای اصلی نایکی در زمینه تبلیغات محسوب ميشود. دن وایدن یکی از موسسان شرکت وایدن+کندی و فردی است که شعار جاست دو ایت را برای کمپین تبلیغاتی نایکی در سال 1988 انتخاب کرد. این شعار به عنوان یکی از پنج شعار برتر قرن بیستم توسط ادورتایزینگ ایج (Advertising Age) انتخاب شده است. در دهه 1980، نایکی خط تولید محصولات خود را به بسیاری از رشتههای ورزشی و کشورهای مختلف جهان گسترش داد.
تا سپتامبر 2012، نایکی دارای چهار شرکت تابعه به نامهای کولهان، هرلی اینترنشنال، کانورس و آمبرو بود، اما در 31 ماه مي همان سال تمایل خود را برای فروش کولهان و آمبرو اعلام کرد. نخستین خرید نایکی به سال 1988 و کولهان، شرکت تولیدکننده کفشهای ورزشی بازميگردد. در فوریه 2002، این شرکت هرلی اینترنشنال را از موسس آن باب هرلی خریداری کرد. در ژوئیه 2003، نایکی طی قراردادی به ارزش 309 میلیون دلار شرکت کانورس، تولیدکننده کفشهای ورزشی نمادین چاک تیلور آل استارز را خریداری کرد. در مارس 2008، نایکی شرکت آمبرو را که به عنوان تولیدکننده لباسهای ورزشی تیم ملی انگلیس شناخته ميشود طی معاملهای به ارزش حدود 600 میلیون دلار خریداری کرد. از دیگر شرکتهای تابعه نایکی که خریداری و فروخته شدند ميتوان به بائرهاکی و استارتر اشاره کرد.
نایکی دامنه وسیعی از محصولات ورزشی را تولید ميکند. در ابتدا این شرکت به تولید کفش برای دوندگان ميپرداخت. اما امروزه محصولات مختلف در رشتههای گوناگون ورزشی از فوتبال و بسکتبال تا هاکی، تنیس، کریکت، گلف و... را تولید ميکند. نایکی ایر مکس نخستین خط تولید کفش نایکی است که در سال 1987 عرضه شد. از خطوط تولید جدید این شرکت ميتوان به نایکی 6.0، نایکی NYX و نایکی SB اشاره کرد. ایر زوم یورکر کفشهای جدید نایکی برای کریکت است که 30 درصد سبکتر از رقبای خود است. در سال 2008، ایر جردن XX3 توسط نایکی معرفی شد که کفشی با کیفیت بالا برای بسکتبال بود.
نایکی طی همکاری خود با شرکت اپل، نایکی+ را تولید کرد که عملکرد دونده را با یک ابزار رادیویی که در کفش وی قرار داشت و با آیپاد نانو در ارتباط بود کنترل ميكرد و اطلاعات خود را به این دستگاه ميفرستاد. در ژوئیه 2009، نایکی+ اسپورتس باند روانه بازار شد که مسافت طیشده، میزان کالری مصرفشده و زمان را ثبت کرده و همچنین، به صورت آنلاین برنامههای جدیدی را به دونده ارائه ميکرد.
نایکی دارای بیش از 700 فروشگاه در سراسر جهان و چندین دفتر در 45 کشور جهان است. اکثر کارخانههای این شرکت در آسیا قرار داشته که از آن جمله ميتوان به کشورهای اندونزی، چین، تایوان، هند، تایلند، ویتنام، پاکستان، فیلیپین و مالزی اشاره کرد. در سال ۲۰۰۹ شرکت نایک و تیمبرلند خرید چرم تولیدشده در بخشهای جنگلزداییشده آمازون را متوقف کردند. این عمل تنها چند هفته پس از گزارش سازمان صلح سبز صورت گرفت که نشان میداد گلههای دامداریهای منطقه آمازون باعث تخریب جنگلهای آمازون میشوند.