پتانسیل های اصلی اقتصادی بین ایران و کشورهای آفریقایی چیست؟
برخلاف تصور بسیاری که از آفریقا و بازار کشورهای این قاره به به عنوان حیات خلوت کشورمان یاد می کنند در سال های گذشته ایران چندان سهمی از این بازار بزرگ نداشته است و حالا با سفر وزیر خارجه به همراه هیات 60 نفره از فعالان اقتصادی که گفته می شود بیشتر وابسته به شرکت های دولتی و عمومی هستند به 4 کشور این قاره که شب گذشته به اتمام رسید، به نظر می رسد؛ ایران به دنبال جای پایی مناسب در بازار کشورهای قاره سیاه است، قاره ای که می تواند، قاره فرصت ها برای کشورمان و فعالان اقتصادی ایران باشد در شرایطی که به گفته پدرام سلطانی صادرات به كشورهاي آفريقايي هرگز از ٢٠٠، ٣٠٠ ميليون دلار تجاوز نكرده است و واردات ما هم زماني كه از آنها خريدهاي محصولات كشاورزي داشتيم، كمي بيشتر از اين ميزان بوده؛ اما مجموعا رقم پاييني است.
پیش از سفر محمد جواد ظریف به چهار کشور آفریقایی نیجریه، غنا، گینه کوناکری و مالی؛ اکبر خسروی نژاد رئیس اداره غروب آفریقای وزارت خارجه در یادداشتی درباره اهمیت بازار آفریقا و پتانسیل های اقتصادی آن نوشت:« اگرچه ممکن است کشورهای آفریقایی در عرصه مبادلات و مراودات خارجی کم نام باشند اما ظرفیتهای زیادی بویژه در حوزه کشاورزی و معادن از طرف آنها و حوزه انرژی از طرف ما وجود دارد. تمام کشورهای آفریقایی نیاز به انرژی دارند و متقابلاً هم با توجه به سطح بالای بارشها در کشورهای آفریقایی که حدود 5000 تا 7000 میلی متر در سال بارندگی وجود دارد، ایران در بخش کشاورزی میتواند بیشترین بهره را ببرد؛ ضمن آنکه قریب به اتفاق کشورهای غرب آفریقا از سرمایه عظیمی در معادن خود برخوردارند که ایران میتواند در این زمینه نیز بهرهبرداری زیادی داشته باشد.»
بعد از توافق هسته ای؛ مقامات ایران برای گسترش روابط با کشورهای آفریقایی تلاش هایی کردند که در نهایت به سفر رئیس جمهور غنا به ایران منجر شد که یکی از کشورهایی است که وزیر خارجه هم به آن سفر کرد و ایران برای کشاورزی در این کشور سرمایه گذاری های زیادی انجام داده است تا جایی که حتی ایران دفتر جهاد کشاورزی در این کشور دارد و ایران برای کشاورزی فراسرزمینی در این کشور برنامه ریزی های زیادی انجام داده است تا با اجاره زمین بخشی از محصولات مورد نیاز خود را در این کشور کشت کند. همچنین گینه کوناکری که از دیگر مقاصد محمد جواد ظریف بود به دلیل معدن برای ایران جایگاه ویژه دارد. یک معدن بزرگ «بوکسیت» در این کشور متعلق به ایران است که مواد اولیه مورد نیاز کشور ما را تأمین می کند. این در حالی است که معادن زیاد دیگری متعلق به ایران در این کشور وجود دارد که در سال های اخیر تا حدودی غیر فعال بوده و حالا ایران می خواهد باردیگر آن را فعال کند.
سوای سه حوزه استراتژیک نفت، کشاورزی و معدن که یکی میتواند برای ایران پولساز باشد و آن دیگری به امنیت و ثبات اقتصادی کشور کمک کند؛ فعالیت در حوزه خدمات فنی و مهندسی می تواند مهم باشد. به اعتقاد کارشناسان ایران می تواند از نظر خدمات فنی و مهندسی نقش پررنگی در آفریقا پیدا کند و صادرات بسیاری در این حوزه داشته باشد زیرا بیشتر کشورهای آفریقایی در ساخت سد، نیروگاه و... توانمندی چندانی ندارند. در سفر جواد ظریف به کشورهای آفریقایی در چند روز گذشته قرادادها و سندهمکاری های جدیدی بین چهار کشور کنیا، نیجریه، غنا و گینه به امضا رسید و حالا باید دید سرانجام این قراردادها به چه نقطه ای می رسد.