مهرعلیزاده: در سال های گذشته چندان که باید و شاید از پتانسیل درآمدهای صنایع دستی استفاده نکرده ایم
نمایشگاه صنایع دستی از هفته گذشته با حضور شرکت ها و هنرمندان صنایع دستی از استان های مختلف در مصلی تهران کلید خورد و این درحالی است که بررسی آمار بررسی آمار صادرات غیرنفتی در سال 1394 نشان می دهد در بین پنج گروه صادراتی، بخش فرش و صنایع دستی با صدور 12 هزار تن به ارزش 333 میلیون دلار، جایگاه آخر را به دست آورد و سهم هشت دهم درصدی را از آن خود کرد؛ موضوعی که نشان می دهد ایران از پتانسیل صاردات فرش و صنایع دستی در سال های گذشته کمترین بهره را برده است.
رئیس کمیسیون گردشگری اتاق تهران می گوید:« ایران جز کشورهایی است از نظر صنایع دستی حرف های بسیاری برای گفتن در جهان دارد. کشورما جزو کشورهایی است که دیرینه فرهنگی بسیار و عمیقی دارد و همچنین تنوع قومی بسیار و همین باعث شده که در صنایع دستی با تنوع فراوان رو به رو باشیم و از پتانسیل های بالایی برخوردار باشیم و بتوانیم درآمدهای بالایی از این راه کسب کنیم که متاسفانه تاکنون چندان که باید و شاید در این راه موفق نبوده ایم.»
اما دراین بین به اعتقاد کارشناسان و باتوجه به افزایش ورود گردشگران خارجی و برداشته شدن تحریم ها ایران می تواند سرمایه گذاری گسترده تری روی تولید، فروش و صادرات صنایع دستی داشته باشد، کالاهایی که دولت نقش بسیار کمی در تولید آن دارد و سهم اصلی بازار آن در اختیار بخش خصوصی است. البته موضوع مهم در این بین برندسازی است، کارشناسان معتقدند ایران در سال های گذشته به جز فرش در مابقی صنایع دستی خود چندان نتوانسته است برند سازی کند و از سوی دیگر هم برند فرش ایران به دلیل تحریم ها و گرفتن بازار ایران از سوی هندی ها، پاکستانی ها، ترکیه ها و... در سال های تحریم آسیب بسیار دیده است. جدول آماری سازمان توسعه تجارت ایران ، در سال 1393 مجموع صادرات فرش و صنایع دستی کشور به میزان 18 هزار تن و ارزش 386 میلیون دلار بود.
مقایسه عملکرد بخش فرش و صنایع دستی در سال 94 نسبت به 1393، کاهش 30 درصدی را از نظر وزن و افت 14 درصدی را از لحاظ ارزش نشان می دهد. بر پایه این جدول، مجموع صادرات غیرنفتی کشور در 12 ماهه 1394 با داشتن وزن 93 میلیون و 520 هزار تن و ارزش 42 میلیارد و 415 میلیون دلار، در همسنجی با عملکرد سال پیش از آن، از لحاظ وزن و ارزش به ترتیب هفت و 16 درصد کاهش یافت. در 12 ماهه 1393، ایران 100 میلیون و 758 هزار تن صادرات غیرنفتی به ارزش 50 میلیارد و 561 میلیون دلار داشت.
بر اساس دسته بندی پنج گانه اقلام صادراتی، در سال 1394 صنعت و پتروشیمی با سهم 71.9 درصد از ارزش صادرات جایگاه نخست را از آن خود ساخت و فرش و صنایع دستی با رقم 333 میلیون دلار و سهم 0.8 درصد در جایگاه آخر (پنجم) قرار گرفت. کالاهای صادراتی غیرنفتی را در پنج گروه میعانات گازی، صنعت و پتروشیمی، فرش و صنایع دستی، کشاورزی و معدن دسته بندی می کنند.
مهرعلیزاده با اشاره به این که بخص خصوصی در صنایع دستی می تواند بسیار فعال عمل کند، می گوید:« متاسفانه تاکنون کمیسیون گردشگری اتاق تهران چندان روی صنایع دستی کار نکرده و به این مبحث ورودی نداشته است اما به نظرم یکی از جاذبه های توریست در همه کشورها صنایع دستی است و همه گردشگرانی که به کشورهای مختلف سفر می کنند یکی از صنایع دستی آن کشور را با خود به سوغات می برند و این موضوع به خوبی نشان می دهد که اهیمت صنایع دستی چقدراست و می تواند به کسب درآمدهای بیشتر از گردشگری کمک فراوان کند و حتی جایی باعث جذب گردشگران بسیار شود ولی تاکنون در کشور ما چندان به اهمیت این موضوع پرداخته نشده است.»
او با اشاره به اینکه کمیسیون گردشگری اتاق تهران قصد دارد تا اهیمت فعالیت در حوزه صنایع دستی و آسیب شناسی مشکلات آن را در دستور کار قرار دهد، می گوید:« در کمیسیون صد در صد به بحث صنایع دستی و اهیمت آن در گردشگری کشور و جذب توریست و رشد درآمد گردشگری کشور ورود خواهد کرد و ما به بررسی چالش های این موضوع و راهکارهای رفع آن ها خواهیم پرداخت تا بتوانیم از این راه درآمدهای بیشتری را برای کشور حاصل کنیم و اشتغال زایی صورت گیرد.»
آمارها نشان می دهد سال 1389 (2010 میلادی) آمریکا پیش از تشدید تحریم ها بزرگ ترین واردکننده فرش ایران بود. در سال 1388 نیز ارزش صادرات فرش از کشور ما به آمریکا حدود 82 میلیون دلار ثبت شد. در واقع آمریکا در آن سال بیش از 16 درصد صادرات فرش ایران را جذب کرد. بر پایه خبرهای منتشر شده، نخستین محموله فرش صادراتی ایران به آمریکا پس از رفع تحریم ها بهمن ماه پارسال وارد شهر «لس آنجلس» شد. دست اندرکاران بازار فرش بر این باورند که ایالات متحده آمریکا قادر است سالیانه دست کم 200 میلیون دلار، فرش صادراتی ایران را جذب کند.