ایران می تواند با استفاده از فرصت ها به هاب انرژی منطقه و جهان تبدیل شود، سوآپ نفت و گاز را در دست داشته باشد و صادرات و تبادل نفت، گاز و برق را گسترده تر انجام دهد
باوجود این که در قانون برنامه پنجم توسعه (در ماده 125) بر تدوین سند راهبردی انرژی و طرح جامع انرژی تاکیده شده است ولی تاکنون هیچ اقدامی در این زمینه صورت نگرفته است. طرح جامع انرژی مجموعه نظام یافته ای از بررسی ها، پژوهش ها و مطالعات است که هدف آن شناخت امکانات تولیدو عرضه انرژی، نیازها، تنگناها و سرانجام جستجوی روش هایی است برای ارئه راه حل های مناسب جهت دستیابی به شرایط بهینه تامین تقاضای انرژی در مناطق مختلف و بررسی آثار دو سویه شرایط اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی در چارچوب رشد و توسعه بلند مدت کشور.
در این بین به اعتقاد کارشناسان نبود تمرکز و طرح جامع انرژی در کشور موجب شده به رغم وجود قوانین کارآ و مؤثر در حوزه انرژی و به ویژه نفت و گاز، از نقاط قوت و فرصت های این بخش به درستی استفاده نشود و در برخی مواقع فرصت های آن به تهدیدات جدی تبدیل شوند.
در این بین مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی گزارشی در این زمینه تدوین و نوشته اولین و بزرگترین آسیب بخش انرژی را نبود راهبرد و برنامه کلان دانست و افزود: متاسفانه به رغم تاکید قانونگذاران محترم در ماده (125) قانون برنامه پنجم توسعه و گذشت 5 سال از شروع این برنامه، هنوز سند راهبردی انرژی کشور و طرح جامع انرژی تدوین نشده است.»
در بخش دیگری از این گزارش آمده است: ضرورت تدوین و اجرای سند راهبردی انرژی کشور را برای رسیدن به چند هدف اساسی باید مورد توجه قرار داد؛ در درجه نخست تبیین چشم انداز انرژی کشور است که بتوان با رجوع به آن، برنامه های پنج ساله توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در زمینه تطابق عرضه و تقاضای انرژی را به صورت علمی و کاربردی تدوین کرد.
همچنین در این گزارش مهم ترین نقاط قوت بخش انرژی در ایران وجود مخازن عظیم نفت و گاز، قرار گرفتن در کنار آب های آزاد، برتری شبکه برق ایران در منطقه، نیروی انسانی جوان و آموزش دیده و وجود قوانین مرتبط لازم و کافی حوزه انرژی اعلام شده و در باره نقط ضعف نوشته شده:« وضعیت نامناسب بهینه سازی در بخش انرژی، پایین بودن ضریب بازیافت مخازن هیدروکربوری، وضعیت نامناسب پالایشگاه ها و تراز منقی گاز طبیعی مهم ترین نقاط ضعف حوزه انرژی کشور است.»
همچنین در بخش دیگری از گزارش مرکز پژوهش های مجلس با تاکید بر فرصت ها به دستاوردهایی که ایران می تواند حاصل کند، اشاره شده و آمده است:« ایران می تواند با استفاده از فرصت ها به هاب انرژی منطقه و جهان تبدیل شود، سوآپ نفت و گاز را در دست داشته باشد و صادرات و تبادل نفت، گاز و برق را گسترده تر انجام دهد.»