لمس پساتحریم با دریافت بدهی نفتی از شل

 حالا ديگر پساتحريم كم‌كم از قلمرو انتزاعي خود بيرون آمده و عينيتي ملموس يافته است. اين تغيير را شايد بيش از هر نقطه ديگري بتوان در صنعت نفت احساس كرد. 30 بهمن ماه بود كه سخنگوي شركت رويال داچ شل صراحتا اعلام كرد: فرآيند بازپرداخت بدهي 2.1ميليارد دلاري اين شركت به ايران آغاز شده؛ اكنون و طبق خبري كه روز گذشته رويترز منتشر كرده است شركت شل در بيانيه‌يي اعلام كرده كه بدهي خود را طي 3 هفته گذشته و از طريق انتقال يورو به حساب‌هاي ايران پرداخت كرده است. اين خبر در كنار كليد خوردن صادرات نفت ايران به اروپا در هفته‌هاي گذشته، نشان مي‌دهد كه همان‌طور كه صنعت نفت در دوران تحريم بيشترين آسيب‌ها را ديد، در زمينه لمس تغييرات در دوران پساتحريم نيز پيشتاز محسوب مي‌شود. اما شايد فارغ از اهميت دستيابي ايران به منابع مالي خود، با يادآوري اين نكته كه بيژن زنگنه وزير نفت ايران پيش از اين اعلام كرده بود: از سرگيري معاملات با خريداران سابق نفت ايران منوط به تعيين تكليف بدهي آنهاست. اين خبر به معناي هر چه جدي‌تر شدن افزايش توليد و فروش نفت ايران است. ريشه انتشار عمومي اين اتفاق از سوي سخنگوي شركت رويال داچ شل را نيز مي‌توان در اين جست كه اين حركت، اقدامي در سوي جلب اعتمادهاي از دست رفته به سوي ايران باشد. طبق بررسي‌هاي «تعادل» رويال داچ شل اعلام كرده است كه جزييات بازپرداخت بدهي خود به ايران را در گزارش سالانه اين شركت كه به زودي منتشر مي‌شود، ارائه خواهد داد. گزارش «تعادل» درباره اين اتفاق، ديگر بدهي‌هاي نفتي اروپايي‌ها به ايران و دليل دريافت بدهي به يورو را در ادامه مي‌خوانيد.
17فوريه برابر با 28 بهمن ماه، وال‌استريت ژورنال در گزارشي با اشاره به اين مساله كه رويال داچ شل، شركت بريتانيايي- هلندي نفتي پرداخت بدهي خود به ايران را در پي برداشته شدن تحريم‌ها عليه اين كشور استارت زده است، نوشت: «شركت ملي نفت ايران همچنين در تلاش است تا پيش از شروع مجدد فروش نفت خام به پالايشگاه‌هاي ايتاليايي و يوناني، بدهي خود را از اين پالايشگاه‌ها دريافت كند. به همين واسطه مديران ايراني و اروپايي دنبال يافتن بانك‌هايي هستند كه از طريق آن اين عمليات را انجام دهند.»حالا و با گذشت كمتر از يك ماه از آن تاريخ، اتمام بازپرداخت بدهي شركت نفتي رويال داچ شل به ايران، نشان مي‌دهد كه اين مديران در يافتن اين بانك‌ها موفق بوده‌اند.
 فروردين ماه سال 1391، با تشديد تحريم‌هاي نفتي عليه ايران، رستم قاسمي با توجه به مشكلات دريافت پول، فروش نفت به رويال داچ شل را متوقف كرد و از آن زمان تاكنون هرگز زمينه و اراده‌يي براي بازپرداخت اين بدهي وجود نداشته است.البته برخي مدعي بودند كه در چند بازه زماني رويال داچ شل قصد بازپرداخت بدهي خود به ايران از طريق تهاتر با غذا و دارو را نيز داشته كه دولت انگليس مانع از تحقق آن شده است.در نهايت روز گذشته رويال داچ شل اعلام كرد كه 1.77ميليارد يورو بدهي نفتي خود را طي 3هفته گذشته به ايران پرداخت كرده است. بيانيه شركت رويال داچ شل همچنين حاكي از اين مساله بود كه با تسويه بدهي، راه براي سرمايه‌گذاري اين شركت در صنعت نفت ايران هموار شده است.
در بخشي از بيانات سخنگوي اين شركت آمده است «ما علاقه‌منديم كه ببينيم براي توسعه قابليت‌هاي ايران در حوزه انرژي چه نقشي را مي‌توانيم در چارچوب قوانين مربوطه ايفا كنيم.»
  همه بدهكاران اروپايي
 البته رويال داچ شل تنها بدهكار نفتي ايران محسوب نمي‌شود، گذشته از بدهي بزرگ هندي‌ها كه تاكنون همواره از زير پرداخت آن در رفته‌اند، هلنيك پتروليوم يونان نيز از بدهكاران محسوب مي‌شود. دهم فوريه بيژن زنگنه وزير نفت ايران اعلام كرد كه شل آماده پرداخت بدهي خود است اما در مورد هلنيك پتروليوم به واسطه مشكلات مالي اين كشور، آنها دنبال راه‌حل‌هاي ديگري براي دريافت بدهي هستند. وزير نفت 9 آذرماه پس از ديدار با نيكوس كوتزياس وزير امور خارجه يونان بدهي شركت هلنيك پتروليوم به ايران را 755ميليون دلار و بدهي كل شركت‌هاي نفتي يونان به ايران را 800ميليون دلار عنوان كرده بود.وزير نفت ايران پيش از اين صراحتا عنوان كرده بود كه از سرگيري معاملات فروش نفت به بدهكاران اروپايي منوط به تعيين تكليف بدهي‌هاي سابق است، زماني كه او در اواخر بهمن ماه از آغاز فروش نفت به اروپايي‌ها سخن گفت بر كسي پوشيده نبود كه تا اين لحظه مذاكرات پشت پرده در زمينه دريافت بدهي‌ها و رايزني براي يافتن بانك‌هايي كه بتوانند در فضاي هنوز روشن نشده پساتحريم، واسطه اين معاملات قرار گيرند، به نتيجه رسيده است.
اما زمان لازم بود تا اين مساله به صورت رسمي اعلام شده و فضا به نفع ايران تغيير كند، هر چند دريافت بدهي 2ميليارد دلاري كه تنها بخشي از آن راهي صنعت نفت خواهد شد، در مقابل نياز 200 ميليارد دلاري صنعت نفت ايران به جذب سرمايه خارجي، چندان راهگشا نخواهد بود، اما ذات اين مساله اتفاقي بسيار مهم در وضعيتي محسوب مي‌شود كه ايران اهدافي بلندپروازانه براي افزايش توليد نفت خود به ويژه در سال جديد پيش رو دارد.
يكي از سهل‌الوصول‌‌ترين تغييراتي كه در ايران به واسطه رفع تحريم‌ها جامه عمل خواهد پوشيد، افزايش توليد نفت محسوب مي‌شود. صنايع پايين‌دست در اين صنعت به تكنولوژي‌ و دانش فني‌اي احتياج دارند كه شايد ايران نتواند في‌الفور آن را فراهم كند اما ذخاير نفتي و همچنين چاه‌هاي ايران مدت‌ها منتظر اين روزها بوده‌اند تا بتوانند اقتصاد سيري‌ناپذير وابسته به نفت اين كشور را سيراب كنند. در اين وضعيت، بازپرداخت بدهي‌ها يك معناي بزرگ خواهد داشت «زمينه افزايش توليد ايران فراهم است.» كشورهاي عضو اوپك در اقدامي رندانه، درست در زماني كه توانايي بالقوه ايران براي افزايش صادرات نفت خام خود به وضعيت بالفعل نزديك شد، طرح انجماد توليد نفت را پيش كشيدند؛ در اين وضعيت احتمالا آنها از شنيدن خبري كه نشان بدهد ايران يك گام به افزايش توليد نزديك‌تر خواهد شد، چندان خوشحال نخواهند شد. شايد به همين واسطه است كه وب‌سايت مجله «عربين بيزينس» كه در دوحه منتشر شده و به مسائل خاورميانه مي‌پردازد، روز گذشته بلافاصله خبر رويترز را باز نشر داد.
  ايران مصون از محيط كاهشي قيمت نفت
هر چند قيمت‌هاي نفت اكنون در كانال 30 دلاري قرار دارند اما هليما كرافت رييس استراتژي بازار موسسه RBC كاپيتال ماركت روز گذشته با حضور در شبكه تلويزيوني سي‌ان‌بي‌سي مي‌گويد: «ايران در ميان كشورهاي عضو اوپك تنها كشوري است كه در واقع نگران محيط قيمت‌هاي پايين نيست، تنها كشور اوپك كه به تصور من سال بهتري را نسبت به قبل تجربه خواهد كرد،ايران است.» او در ادامه تاكيد مي‌كند كه ايران اكنون به واسطه كنار رفتن تحريم‌ها خودش را براي رشد 5درصدي اقتصادي در سال آينده آماده مي‌كند، كرافت معتقد است ايران واقعا تنها كشوري است  كه مي‌تواند، بگويد؛ « واقعا اهميتي به پايين‌رفتن قيمت‌هاي نفت خام نمي‌دهيم.»
  راز دريافت بدهي به يورو
خبري كه روز گذشته در بيانيه شركت رويال داچ شل عنوان شد، تاكيد داشت كه بدهي پرداخت شده به ايران در قالب يورو بوده است، پيش از اين صفرعلي كرامتي معاون مدير امور بين‌الملل در بازاريابي و عمليات نفت خام شركت ملي نفت ايران هم با تاييد كليد خوردن پروژه حذف دلار از معاملات نفتي ايران گفته بود: اولويت نخست ايران براي دريافت پول و مطالبات نفتي «يورو» است. اين مقام مسوول درباره اينكه آيا در قراردادهاي جديد فروش نفت كه با شركت‌هاي خارجي امضا مي‌شود، مبناي دريافت پول براساس يورو گذاشته شده است، اظهار كرده بود: اين موضوع بستگي به توافق دوطرف دارد اما تمايل شركت ملي نفت ايران دريافت پول نفت با ارز يوروست. كرامتي با اعلام اينكه شركت ملي نفت ايران براي دريافت پول نفت چند ارز معتبر را در نظر گرفته است، يادآور شد: مشتريان اروپايي به دليل آنكه يورو پول رسمي آنهاست، مشكلي براي پرداخت پول نفت خام با اين ارز ندارند.
در همين زمان يك مقام آگاه در شركت ملي نفت ايران نيز به رويترز گفته بود: ايران خواستار دريافت ميلياردها دلار از بدهي‌هاي نفتي خود از هند و ديگر مشتريان نفتي‌اش به يورو شده و در حال فروش محموله‌هاي جديد خود به يوروست تا به اين طريق وابستگي خود به دلار امريكا را بعد از لغو تحريم‌ها كاهش دهد. اما در حالي كه از سوي ايران ادعا مي‌شود كه دليل دريافت پول به يورو بر اساس انتخاب اين كشور است، رويترز روز گذشته در متن خبري كه درباره پرداخت پول نفت رويال داچ شل به ايران نوشته بود، دليل اين مساله را «تحريم امريكا براي مبادلات دلاري با ايران» عنوان كرد.

منبع: تعائل