12 نکته از وزیر راه و شهرسازی درباره اقتصاد ایران

سرمایه گذاری ناچیز بخش خصوصی در حمل و نقل

عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی دولت یازدهم در پنجمین همایش سیاست های پولی و چالش های بانکداری و تولید سخنرانی کرد. در ادامه 12 نکته از صحبت های آخوندی درباره شرایط اقتصاد کشور، بدهی های دولت و ناوگان هوایی و حمل و نقل ایران را می خوانید.

1-ارزش تمام ناوگان هوایی ایران حدود ۳ هزار میلیارد تومان برآورد شده است.

2-اجرای غلط سیاست خصوصی‌سازی در ایران است که کشور با یک پوپولیسم بسیار شدید همراه شد و هدفمندی یارانه‌ها هم به صورت پوپولیسمی به اجرا رسید.

3-در چند سال گذشته تظاهر به اقتصاد آزاد شد و در عمل و در اجرای سیاست‌ها دولت به سمت نظام مرکانتالیسم رفت و نتیجه تمام سیاست‌های اجرایی نظام مرکانتالیسمی گسترده در ایران بود. در این نظام دیوارهای حمایتی بلند می‌شود و ملی‌گویی افراطی که در بحث اقتصاد با سیستم‌های حمایتی بازرگانی به آن جنبه علمی می‌دهند، رشد می کند. نتیجه اقتصاد مرکانتالیسمی توسعه فقر در کشور است. اقتصاد مرکانتالیسم جامعه را به شدت دو قطبی می‌کند و در این نظام عده ای فقیر و عده‌ای غنی می‌شوند و بسیاری از جنگ های اروپا هم ریشه در همین موضوعات دارد.

4-باید سهمی روشن ازاقتصاد ایران داشته باشیم و باید به این سوال اساسی پاسخ داد که آیا اساساً افزایش بدهی‌های دولت به زیان سوداگران است و آیا این عده انگیزه‌ای برای رفع مشکل بدهی‌های دولت دارند.

5-یکی از موضوعات مهم امروز اقتصاد تحریک تقاضا است اما اشکال آن این است که تحریک تقاضا همواره با چسبندگی و کاهش منابع مالی مواجه است و امروز بودجه قدرت تحریک تقاضا را ندار. اگر به این دوره پنجاه ساله نگاه کنیم می‌بینیم که در حال حاضر علی‌رغم تمام سیاست‌های تحریک تقاضا با کاهش تقاضا مواجه هستیم.

6-بدهی‌های مستقیم دولت ۱۹۸ هزار میلیارد تومان، بدهی‌های شرکت های دولت ۱۸۴ هزار میلیارد تومان و بدهی‌های شرکت نفت هم ۱۶۰ هزار میلیارد تومان است که مجموع این رقم برابر با ۵۰ درصد جی‌دی‌پی است.

7-راهکاری که برای پرداخت بدهی‌های دولت در نظر گرفته شده انتشار اوراق صکوک اجاره تا رقم ۱۰ هزار میلیارد تومان، اسناد و خزانه اسلامی تا سقف ۵ هزار میلیارد تومان که این اوراق به سرعت خودش به بدهی تبدیل می‌شود و راهکار آخر انتشار اسناد تسویه است که هیچ یک ازاین اوراق نمی‌تواند راهکار مناسب برای رفع مشکل بدهی‌های دولت باشد. حال این شرایط و بحران بدهی برای بستانکاران به غیر از پیمانکاران شرایط بدی نیست و همه به دنبال رفع این مشکل نیستند.

8-از ۱۰ سال پیش موضوع رد دیون دولت و واگذاری شرکت‌های دولتی به تامین اجتماعی مطرح شد که ۱۰۰ میلیارد دلار به بخش خصوصی واگذار شد که ۳۵ درصد آن بابت رد دیون به نهادهایی چون تامین اجتماعی واگذار شد. داستان بدهی‌های دولت تمام شدنی نیست. میزان بدهی دولت به تامین اجتماعی وضعیت کاهنده‌ای ندارد و در حال حاضر دولت ۴۵ هزار میلیارد تومان به تامین اجتماعی بدهکار است که بیش از برابر این یعنی ۵۰ هزار میلیارد تومان دیگر بابت سود این بدهی به تامین اجتماعی بدهکار است و سود بدهی با اصل آن برابری می‌کند.

9-سه سال است که گفته می‌شود نظام بانکی با خشکی منابع مواجه هستند و پول داغی که از بانک‌ها خارج می‌شود در نهایت ۱۲۰ هزار میلیارد تومان است. حال برای رفع این مشکل چندین سیاست ارائه شد اما سیاستی که بتواند کاهش دارایی‌های سمی را هدفگذاری کند ارائه نشد و هیچ وقت در دستور کار قرار نگرفت.

10-وضعیت بنگاهداری در ایران بسیار بد است و نظام رقابتی در خصوصی‌سازی مستقر نشده است. در حال حاضر ارزش سهام مخابرات ایران در بازار ایران چیزی حدود ۱۱ هزار میلیارد تومان است که ۱۰ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان آن برای همراه اول است و تنها ۲۰۰ میلیارد تومان ارزش مخابرات در بازار است که باید ۵۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری شود تا مخابرات به همین جایگاه دوباره برسد.

11-سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در حمل و نقل ناچیز است. در حال حاضر میزان سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در حمل و نقل ۱۸ درصد و سهم دولت ۸۳ درصد است که این نشان می‌دهد علی‌رغم واگذاری‌ها هنوز دولت در این بخش سرمایه‌گذاری می کند. به غیر از شرکت هواپیمایی هما، ارزش ناوگان سایر ایرلاین‌هانزدیک به ۹۰۰ میلیارد تومان یعنی برابر با خرید سه فرورند هواپیما است.

12-ایرلاین‌ها بدهی ۵ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومانی دارند و ارزش تمام ناوگان هوایی ایران حدود ۳ هزار میلیارد تومان برآورد می شود. این اعداد و ارقام نشان‌دهنده این است که بنگاهداری در ایران در وضعیت بسیار بدی است و خصوصی‌سازی‌ها به درستی انجام نشده است.