شرایط اقتصادی جهانی در سال 2015 فضای رقابت را برای صادرات کشور سخت‌تر کرده است و کاهش قیمت‌های جهانی تأثیری کاهنده بر ارزش صادرات و همچنین ارزش واردات به جای گذاشته است.
دفتر آمار و پایش اقتصادی معاونت پژوهشی مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی گزارشی با عنوان "بررسی تحولات تجارت گمرکی کشور در شش‌ماهه اول سال 94" منتشر کرده است که در خلاصه این گزارش آمده است: شرایط اقتصادی جهانی در سال 2015 فضای رقابت را برای صادرات کشور سخت‌تر کرده است و کاهش قیمت‌های جهانی تأثیری کاهنده بر ارزش صادرات و همچنین ارزش واردات به جای گذاشته است.
بنابراین گزارش، ارزش صادرات در شش‌ماهه اول سال 1394 با رشدی معادل منفی 4 درصد نسبت به دوره مشابه سال قبل مواجه شده است. مهمترین دلایل کاهش صادرات در این دوره را می‌توان به روند کاهشی قیمت جهانی کالاها نسبت داد. علاوه بر این، کاهش تقاضای چین برای کالاهای وارداتی خصوصاً کالاهای واسطه‌ای، و ناامنی و بودجه انقباضی عراق، که به‌طور مشخص در کاهش صادرات سیمان مؤثر بوده است، از دلایل کاهش صادرات در این دوره هستند. کاهش نرخ حقیقی ارز نیز می‌تواند از دلایل دیگری باشد که صادرات کشور را در این دوره به‌سهم خود تحت تأثیر منفی قرار داده است.
در این گزارش آمده است: در شش‌ماهه اول سال 1394 رشد ارزش حقیقی صادرات اگرچه از افت کمتری نسبت به رشد ارزش اسمی صادرات برخوردار است اما در مسیری نزولی قرار گرفته است. این مسیر نزولی ناشی از کاهش تقاضای جهانی و سخت‌تر شدن فضای رقابت برای صادرات کشور است که در صورت افزایش نرخ ارز، متناسب با تورم داخلی، می‌توانست از شیب نزولی آن کاسته شود.
در شش‌ماهه اول سال 1394 هیدروکربن‌های گازی و روغن‌های نفتی و همچنین محصولات نیمه‌تمام از آهن و یا فولاد آلیاژی بیشترین تأثیر مثبت را در رشد صادرات داشته‌اند. در مقابل، سنگ آهن، محصولات پتروشیمی و سیمان دارای بیشترین تأثیر منفی در رشد صادرات این دوره بوده‌اند.
روند صادرات در شش‌ماهه اول سال 1394 برای بخش حقیقی اقتصاد دارای چند پیامد است: 1. رکود تقاضای داخلی وجه غالب بخش حقیقی اقتصاد در این دوره است. کاهش رشد صادرات می‌تواند عامل تشدیدکننده این رکود باشد. 2. از میان فعالیت‌های مختلف اقتصادی، فعالیت‌های تولیدکننده محصولات کانی غیرفلزی (به‌طور خاص سیمان)، محصولات پتروشیمی و همچنین سنگ آهن تأثیر منفی بیشتری از روند کاهنده صادرات محصولات خود در این دوره پذیرفته‌اند.
در این دوره، شاخص قیمت دلاری صادرات، بیشتر به‌دلیل کاهش قیمت کالاهای نفت پایه از رشدی حدود منفی 17 درصد نسبت به دوره مشابه سال قبل برخوردار شده است. با توجه به پیش‌بینی‌های موجود از روند کاهشی قیمت نفت خام، می‌توان انتظار داشت که شاخص قیمت دلاری کالاهای صادراتی کشور در فصل‌های آتی نیز با رشد منفی مواجه شود.
ارزش واردات در شش‌ماهه اول سال 1394 نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد منفی 20.4 درصد را تجربه است. اگرچه، بخش مهمی از کاهش واردات در شش‌ماهه اول سال 1394 به‌دلیل کاهش قیمت جهانی کالاها رخ داده است، اما بخش دیگری از این کاهش ناشی از افت تقاضای داخلی برای کالاهای وارداتی است که نشانه‌ای از بروز رکود در طرف تقاضای اقتصاد است. کاهش ارزش ثبت سفارش در شش‌ماهه اول سال 1394، مؤید ادامه روند کاهنده واردات در ماه‌های آینده است. در این دوره، سویا و محصولات تخت نورد شده بیشترین تأثیر مثبت را در رشد واردات داشته‌اند. در مقابل، گندم، برنج و خودروهای سواری و سایر وسایل نقلیه دارای بیشترین تأثیر منفی در رشد واردات این دوره بوده‌اند.
شاخص قیمت دلاری واردات در شش‌ماهه اول سال 1394 با رشد منفی حدود 16درصدی مواجه شده است. این رشد منفی قابل توجه، ضمن اینکه توضیح‌دهنده بخش مهمی از کاهش ارزش واردات در این دوره است می‌تواند سطح عمومی قیمت‌ها را در ماه‌های آینده، از طریق تغییر بهای کالاهای مصرفی وارداتی و همچنین کاهش هزینه تولید، تحت تأثیر منفی قرار دهد.
گزارش موسسه عالی پژوهش و آموزش مدیریت و برنامه ریزی را از تحولات تجارت گمرکی کشور اینجا بخوانید.