ما به شركتهای خارجی كه قصد سرمایهگذاری در ایران را دارند این اطمینان را میدهیم كه میتوانند از طریق بستری كه اتاق بازرگانی فراهم كرده در ایران فعالیت كنند.
ترجمان فاصله ميان «توليد» با «ظرفيت» در ادبيات اقتصادي «فرصت سرمايهگذاري» است. اگر بخواهيم به اين عبارت استناد كنيم بايد روز دوشنبه را روزي سرنوشتساز در برداشتن نخستين گام براي كاهش اين فاصله در صنعت نفت و گاز ايران ناميد. روزي براي گفتن و شنيدن حرفهايي كه چند سال در گلوي صنعت نفت ايران گير كرده بود. دومين روز از مراسم رونمايي از قراردادهاي نفتي كه توانسته بود «قراردادهاي نفت ايران» را به صدر موتور جستوجوي گوگل تبديل كند؛ به «معرفي طرحهاي سرمايهگذاري» اختصاص داشت. طرحهايي كه با گذشت هر سال از تحريمها، اميد به تزريق سرمايه را بيش از پيش از دست ميدادند و حالا مقابل چشم نمايندگان 137شركت خارجي براي جذب سرمايه به نمايش درآمدند؛ گفتوگوي «تعادل» با بسياري از سرمايهگذاران خارجي كه در شمارههاي بعدي به چاپ خواهد رسيد، نشان ميدهد؛ مراسم معرفي طرحها توانسته است گروههايي را براي مذاكره جدي با ايران به خود جذب كند. گزارش «تعادل» از روز دوم اين مراسم كه در 2بخش «ظرفيتهاي بخش خصوصي» و معرفي 52 طرح سرمايهگذاري صنعت نفت در «خشكي»، «دريا» و «طرحهاي اكتشافي» برگزار شد را در ادامه ميخوانيد.
فصل مشترك اظهارات بسياري از مسوولان رده بالاي جمهوري اسلامي در روز اول قراردادها، تبيين اين مساله بود كه ايران سال 1394 با ايران سال 1376 از منظر «توانايي داخلي» تفاوتهاي جدي پيدا كرده است؛ تخصيص 6 كرسي ابتدايي روز دوم قراردادها به نمايندگان بخش خصوصي نيز از ديدگاه بسياري در راستاي اين اظهارات تلقي شد. غلامرضا منوچهري، مشاور وزير نفت و عضو كميته بازنگري قراردادهاي نفتي رييس نشستي بود كه در آن سعي شده بود؛ گروههاي مختلف بخش خصوصي بتوانند صداي خود را به گوش سرمايهگذاران خارجي برسانند.
ايرانيهاي صرفهجو!
مهرداد مترجمي، عضو هياتمديره انجمن شركتهاي مهندسي و پيمانكاري نفت، گاز و پتروشيمي (اپِك) نخستين كسي بود كه با نيم ساعت تاخير پشت تريبون قرار گرفت. او ابتدا درباره موفقيتهاي حاصل شده در پروژههاي مياندستي و پاييندستي در فاصله سالهاي 2011 تا 2014 يعني سالهاي تحريم سخنراني كرد و درباره موفقيت فاز 12پارس جنوبي گفت:«مديريت اين پروژه بسيار متفاوت بود. مدير اين پروژه از كنسرسيومهاي ايراني و خارجي در اين پروژه استفاده كرده است. سهم شركتهاي خارجي، سهم بزرگي نبوده اما در جايگاه درستي مورد استفاده قرار گرفتهاند و در نتيجه حضور آنها مفيد و موثر بوده است.»
مترجمي در ادامه به پيمانكاران ايراني و پتانسيلهاي آنها پرداخت. او تاكيد كرد كه شركتهاي داخلي از آنجا كه با قيمت پايين مواجه هستند، ناچارند در مصرف خود بسيار صرفهجو باشند و هزينههاي اضافي كه در قبل داشتهاند را حذف كنند. علاوه بر آن، او به تجربيات گسترده پيمانكاران ايراني اشاره و تاكيد كرد كه شركتهاي خارجي در اين زمينهها ميتوانند از شركتهاي ايراني استفاده ببرند. البته اين عضو اپك در ادامه سخنان خود تاكيد كرد كه شركتهاي ايراني نيز در مقابل انتظاراتي از شركتهاي خارجي دارند. مهمترين انتظار ايرانيها طبق گفته مترجمي، انتقال تكنولوژيهاي جديد در بخش مهندسي و ساير بخشهاست.
رضا پديدار، رييس انجمن سازندگان تجهيزات صنعت نفت ايران (استصنا) دومين نفري بود كه سخنان خود را براي حاضران در سالن اجلاس سران ادا كرد. پديدار درحالي كه عينكي براي خواندن مطالب خود به چشم زده بود و از پشت آن به مخاطبان نگاه ميكرد، گفت:«ما به شركتهاي خارجي كه قصد سرمايهگذاري در ايران را دارند اين اطمينان را ميدهيم كه ميتوانند از طريق بستري كه اتاق بازرگاني فراهم كرده در ايران فعاليت كنند.» پديدار اكثر تجهيزاتي كه در انجمن ساخته ميشود را يكييكي برشمرد و به مزيتهاي آنها در برابر محصولات خارجي اشاره مختصري كرد. توربينهاي گازي، تجهيزات سرچاهي و تجهيزات دكل حفاري ازجمله مواردي بود كه رييس استصنا به صورت مختصر نام برد. او درباره پارس جنوبي گفت:«با افتخار اعلام ميكنم كه 67 درصد تجهيزات مورد نياز پارس جنوبي در داخل كشور توليد و نصب شده است.» او در پايان ارائه خود از لفظ «چيتاي ايراني» براي انجمن سازندگان تجهيزات صنعت نفت ايران استفاده كرد و گفت: «اين هم چيتاي ايران»!
به داخليها اعتماد كنيم
فشردگي برنامه باعث ميشد كه سخنرانان با سرعت از جزييات عبور كنند و به صورت كلي برنامههاي خود را در 12دقيقه اعلام و انجمن يا شركت خود را معرفي كنند. سعيد مهتدي، رييس انجمن سازندگان تجهيزات صنعتي ايران (استصا) سخنران بعدي نشست پنجم كنفرانس تهران بود. انتظارات و توقعات سازندگان از قراردادهاي جديد نفتي موضوعي بود كه مهتدي در سخنان خود به آن پرداخت. او ابتدا مطابق عرف، انجمن مربوطهاش را معرفي كرد سپس به اين مساله پرداخت كه اهميت دادن به مسائل زيستمحيطي خوب است اما بايد براي توجه به مسائل زيستمحيطي، تكنولوژي ارتقا پيدا كرده و به روز شود. او در پايان سخنان خود اظهار كرد: «آيپيسي يك موقعيت خوبي را فراهم آورده است. ما بايد به سازندگان داخلي اعتماد كنيم تا سطح دانش آنها از اين طريق افزايش پيدا كند.»
يك مدير وقت شناس
حسن هاشمي، رييس هياتمديره انجمن شركتهاي مهندسي و ساخت صنايع نفت و نيرو درحالي كه دو دست خود را در دو سوي تريبون قرار داده بود صحبتهاي خود را از روي متني كه آماده كرده بود، آغاز كرد. پيكسل مربوط به انجمن روي كت هاشمي ميدرخشيد. او كه ظاهرا نخستين فردي بود كه اسلايدهاي خود را همراه با عكس آماده كرده به معرفي انجمن شركتهاي مهندسي و ساخت صنايع نفت و نيرو پرداخت. طبق گفتههاي هاشمي 9000نفر در انجمن مهندسي و ساخت استخدام شده و مشغول به كار هستند. او همچنين تاكيد كرد كه اين انجمن تاكنون پروژههايي با ارزش 15ميليارد دلار در مجموع انجام داده و اين توانايي را دارد كه تا 28ميليارد دلار پروژه در آينده انجام دهد. اين تحصيلكرده انگلستان صحبتهاي خود را با اين جمله به پايان رساند:«ما تواناييهاي بسياري داريم و ميتوانيم همكار خوبي براي شركتهاي خارجي باشيم.»
پيشرفت ايران در حفاري
محمد ايرواني، رييس هياتمديره انجمن شركتهاي حفاري نفت و گاز ايران صحبتهاي خود را به دو قسمت عمده تقسيم كرد. بخش نخست توانمندي شركتهاي داخلي در صنعت نفت و گاز و بخش دوم مروري بر بازار بخش حفاري و شركتهاي فعال در اين حوزه بود. ايرواني ابتدا اشارهيي به تاريخ دور ايران و نخستين حفاري افقي در زمين يعني كاريز در فلات مركزي ايران حدود 3هزار سال پيش كرد. او در صحبتهاي خود تاكيد كرد كه تا پيش از انقلاب اسلامي، شركتهاي خارجي در بخش حفاري ايران فعال بودهاند اما از انقلاب اسلامي به بعد شاهد حضور شركتهاي ايراني نيز در اين عرصه هستيم.
تجارت نفت چه خبر؟
آخرين نفري كه در اين نشست اداي سخنراني كرد يكي ديگر از چهرههاي تقريبا شناخته شده كشور بود. پدرام سلطاني نايب رييس اتاق بازرگاني، صنايع و معادن ايران به جاي پرداختن به مشكلات «مهندسي» صنعت نفت به مشكلات«تجاري و بازرگاني» كه در اكثر نقاط دنيا نيز خاستگاه مشكلات صنعت نفت است، پرداخت. او نخستين كسي بود كه در ابتداي سخنان خود براي اداي احترام به ميهمانان خارجي به زبان انگليسي به آنها خوشامد گفت سپس به فارسي سخنان خود را ارائه كرد. سلطاني با كراوات آبيرنگي كه به تن داشت درباره مزيتهاي بخش خصوصي صحبت كرد و به انعطاف بخش خصوصي در اجراي پروژهها، عدم محدوديت در بخش خصوصي(درحالي كه بخش دولتي با آن مواجه است) افزايش بهرهوري، توجه به الزمات محيطزيستي و خروج كامل بخش خصوصي از تحريمها ازجمله اين مزيتها بود.
و بالاخره معرفي طرحها
حدود ساعت 11صبح و درحالي كه هر لحظه به ولع سرمايهگذاران خارجي براي شنيدن از تمام آن چيزي كه به خاطرش به ايران سفر كردهاند، اضافه ميشود؛ بالاخره نخستين نشست«معرفي طرحهاي سرمايهگذاري» با رياست عبدالمحمد دلپريش، مدير برنامهريزي تلفيقي شركت ملي نفت ايران آغاز شد.
تمركز روي فرصتهاي سرمايهگذاري در ميدانهاي خشكي در اين بخش بود. طبق گفته دلپريش حدود 75درصد توليد نفت خام ايران و 55درصد گاز در بخش خشكي صورت ميگيرد. به اين ترتيب بخش عمده توليد نفت ايران در پهنه خشكي كشور است.
3 مخزن نفتي و گازي در مناطق نفتخيز
حميد دريس، مدير امور فني شركت ملي مناطق نفتخيز جنوب نخستين كسي بود كه سخنان خود را آغاز كرد. نماينده شركت ملي مناطق نفتخيز جنوب با اشاره به سه مخزن كه پتانسيلهاي بالايي براي افزايش توليد دارند، اظهار كرد كه اين سه مخزن مكانيسمي دارند كه جاي كارهاي زيادي در زمينه EOR و IOR ايجاد ميكنند.
دريس تاكيد كرد كه مخزن بنگستان اهواز 37ميليارد بشكه ظرفيت دارد كه 1.2ميليارد بشكه از آن برداشت شده اشت. توليد اين مخزن در حال حاضر 180هزار بشكه توليد بالفعل است، اما برنامهريزيها بدين قرار است كه تا سال آينده توليد به 231هزار بشكه در روز برسد. به اين ترتيب پتانسيل و ظرفيت انجام كار روي اين مخزن زياد است.
مخزن بنگستان منصوري ديگر مخزني بود كه دريس به آن پرداخت. در اين ميدان لرزهنگاري سهبعدي صورت گرفته است كه نشان از 15ميليارد بشكه نفت درجا دارد.
سه مخزني كه دريس معرفي كرد 70ميليارد بشكه ظرفيت نفت دارند و فرصت خوبي براي سرمايهگذاري بهشمار ميروند. مخازن گازي نوع ديگري بود كه به آن اشاره شد. دريس به مخزن گازي كارون بنگستان اشاره كرد كه براساس اظهارات او طبق برآوردها بايد 120هزار فوت مكعب در روز گاز توليد كند كه اكنون در اين وضعيت نيست. در حال حاضر تنها لرزهنگاري دوبعدي در اين مخزن صورت گرفته است و جاي كار بسياري دارد.
7ميدان نفتي، 5ميدان گازي و يك پالايشگاه در مركز ايران
سيدصالح هندي مدير برنامهريزي شركت نفت مناطق مركزي ايران دومين نفري بود كه پشت تريبون قرار گرفت. او بهصورت منظم و برنامهريزي شده، سه بسته را ارائه كرد. بسته نخست بسته ميدانهاي نفتي، دوم بسته ميدانهاي گازي و سومين بسته نيز بستهيي متفاوت براي يك ميدان گازي بزرگ در غرب كشور و بخش پاييندستي به اسم پالايشگاه ايلام بود. بستههاي نفتي بيشتر در غرب كشور و بسته ميدانهاي گازي اغلب در جنوب كشور بودند. مدير برنامهريزي شركت نفت مناطق مركزي ايران تاكيد كرد كه اين سه بسته به اين دليل ارائه ميشوند كه فرصت رقابتي خوب و مناسبي ايجاد شود و شركتها با اندازههاي مختلف بتوانند وارد شوند. بسته اول، ميدانهاي نفتي بود كه مشتمل بر هفت ميدان است. طبق گفته هندي، همه اين ميدانها توليد دارند و توليد آنها در حال حاضر 100هزار بشكه در روز است اما ظرفيت آنها 170هزار تا 200هزار است. در بسته دوم، پنج ميدان گازي معرفي شد. چهار مورد از اين پنج ميدان هنوز توسعه نيافتهاند و تنها ميدان «آغار» در حال توليد است كه نياز دارد وارد فاز دوم شود. هندي يادآور شد كه انتظار ميرود اين ميدانها 2000ميليون فوت مكعب در روز توليد گاز داشته باشند. ميدان بزرگ گازي «تنگهويژال» نيز آخرين موردي بود كه هندي به آن اشاره كرد. اين ميدان در غرب كشور وجود دارد، با شرايط مخزني خاص كه سازند گاز است. اين ميدان 8تيسياف گاز درجا دارد. كلام آخر مدير برنامهريزي شركت نفت مناطق مركزي ايران اين بود كه علاوه بر موقعيت ميدانهاي مطرح شده، موقعيتهاي خوبي در جنوب استان فارس ايجاد شده است. پالايشگاههايي خوب بههمراه زيرساختهاي خوبي در آن بخش وجود دارد. اگر شركتي بتواند با تغييراتي كه در ميدان ايجاد ميكند ارزش افزوده ايجاد كند، ميتواند به فرصت خوبي براي سرمايهگذاري تبديل شود.
6ميدان از پازل توليد 4ميليونبشكهاي ايران
كرامت بهبهاني مجري طرح آزادگان شركت مهندسي و توسعه نفت، سخنران بعدي در نشست معرفي طرحهاي نفتي خشكي ايران بود. بهبهاني اشاره كرد كه بسته سرمايهگذاري شركت اروند شامل 6ميدان است. طبق گفته بهبهاني، يكي از مهمترين قطعات پازل توليد 4ميليون بشكهيي ايران همين ميدانها هستند. او اظهار كرد: «يك واحد 165هزار بشكهيي در اين بخش راهاندازي شده است كه در سالهاي تحريم ايجاد شده است.» او در ادامه به تشريح مختصر اين ميدانهاي نفتي پرداخت. نخستين ميدان، ميدان «سوسنگرد» است كه در فاصله 45كيلومتري اهواز قرار دارد. ميدان دوم ميدان «جُفير» است كه واحد 165هزار بشكهيي در آن قرار دارد. ميزان نفت درجاي اين ميدان 3514ميليون بشكه در روز خواهد بود. سومين ميدان، «سپهر» نام دارد. اين ميدان در سال2011 كشف شده و جاي كار بسياري دارد. ميدان «بند كرخه» چهارمين ميدان است كه شركت توسعه نفت اقدامات خوبي روي آن انجام داده و دادههاي خوبي از اين ميدان به دست آورده است. طبق پيشبينيها اين ميدان ميتواند 15هزار بشكه در روز توليد داشته باشد. ميدان «سهراب» آخرين ميدان در بسته سرمايهگذاري شركت توسعه نفت بود كه در سال2012 كشف شده و در دست مطالعات دقيقتر است. پيشبيني اوليه براي اين ميدان 5هزار بشكه در روز است.
4ميدان نفتي خشكي
رضا نوشادي سرپرست مهندسي ساختمان شركت نفت و گاز اروندان آخرين نفري بود كه به معرفي بستههاي خود پرداخت. نوشادي به معرفي چهار ميدان نفتي خشكي كشور پرداخت. نخست ميدان آزادگان جنوبي بود كه فاز اول آن در حال ساخت است. لايههاي نفتي پارسجنوبي دومين موردي بود كه نوشادي اطلاعاتي را درمورد آن ارائه كرد. اين بخش يكي از مهمترين ميدانها بهشمار ميرود كه به چهار بخش زيرين تقسيم شده است. اين بخشها A1، A2، B و C نام دارند. حفاري 9چاه در اين بخش كامل شده است. ميداني نفتي «چنگوله» سومين ميداني بود كه نوشادي معرفي كرد. اين ميدان در سال1999 كشف شده و از 6چاه نفتي توليدي برخوردار است. آخرين ميداني كه در اين نشست توسط سرپرست مهندسي ساختمان شركت نفت و گاز اروندان معرفي شد، ميدان «دارخوين» بود كه سومين فاز آن مدنظر است. اين ميدان 31چاه توليدي و 6چاه تزريقي دارد. در پايان اين بخش از نشست دلپريش بهعنوان رييس نشست تاكيد كرد كه اين اطلاعات بهصورت كلي ارايه شده است اما در فرآيند مذاكرات و مناقصات بهصورت جزيي اطلاعات دراختيار شركتها قرار خواهد گرفت.
خروج شبههبرانگيز فرزاد B از ليست آيپيسي
نشستي كه ظهر روز دوم كنفرانس تهران برگزار شد به معرفي طرحهاي نفتي دريايي پرداخت. كريم زبيدي معاون بررسي طرحهاي منابع هيدروكربوري مديريت برنامهريزي تلفيقي و مسوول ميادين مشترك شركت ملي نفت ايران رياست اين نشست را بهعهده داشت. برخي ميادين دريايي با كشورهاي حوزه خليجفارس مشترك هستند. هدف از اين برنامه، سرمايهگذاري بيشتر براي انجام پروژههاي ازدياد برداشت است. محمد محمديفرد رييس مهندسي مخازن مطالعاتي شركت نفت فلات قاره ايران نخستين سخنران اين بخش بود. ميدان فرزاد A بهعنوان ميداني مشترك با عربستان، يكي از ميدانهاي گازي بود كه محمديفرد به آن پرداخت. اين ميدان طبق پيشبينيها 1000ميليون فوت مكعب در روز توليد گاز خواهد داشت. محمديفرد پس از معرفي يك ميدان گازي ديگر (بلال)، به معرفي پنج ميدان نفتي پرداخت. ضريب بازيافت بالاي اين ميادين يكي از نكات مورد توجه رييس مهندسي مخازن شركت نفت فلات قاره ايران بود كه ميتوان بهعنوان نقطه جذابيت اين ميادين به آن اشاره كرد.
لايههاي نفتي پارسجنوبي و ميدان گازي پارسشمالي
حسان محمدي رييس مهندسي مخازن شركت نفت و گاز پارس با خوشرويي پشت تريبون قرار گرفت و از آنجا كه نشست بعد از صرف ناهار برگزار شده و رخوت بر سالن حاكم شده بود، گفت: «ارائه من خيلي كوتاه خواهد بود.» نخستين ميداني كه محمديفرد به آن پرداخت، لايههاي نفتي پارسجنوبي بود كه با قطر مشترك است. ميدان بعدي، ميدان گازي پارسشمالي بود كه مستقل و غيرمشترك بهشمار ميرود. ميادين گازي گلشن و فردوسي ميادين بعدي بودند كه معرفي شدند. پس از سخنراني محمدي، رييس جلسه تاكيد كرد كه ميدان فرزادB از بستههاي قراردادهاي آيپيسي خارج شده است. اين درحالي است كه اين ميدان گازي، مشترك و بسيار پراهميت است. بسياري اعتقاد دارند كه تلاش هنديها براي انعقاد قرارداد با ايران براي توسعه ميدان فرزادB از عوامل و دلايل خروج اين ميدان از بسته آيپيسي است.
كيش، گلشن و فردوسي بهدنبال جذب سرمايه
كرامت بهبهاني مجري طرح آزادگان شركت مهندسي و توسعه نفت براي دومينبار پشت تريبون قرار گرفت تا درباره طرحهاي نفتي دريايي شركت مربوطهاش سخنراني كند. ميدانهاي كيش، گلشن و فردوسي سه ميداني بودند كه بهبهاني بهصورت مختصر و فشرده به آنها پرداخت. بهبهاني تاكيد كرد كه براي ميدانهاي گلشن و فردوسي ترجيح ميدهند توسعه integrated صورت بگيرد (يك شركت در هر دو ميدان فعاليت كند). او كه صحبتهاي خود را در عرض دو دقيقه جمع كرد، با كنايه گفت: «ما از نظر زمان، نه تنها وقتي نگرفتيم، بلكه فرصتي نيز به ديگران داديم.»
4بلوك اكتشافي در خزر
يوسف اعتمادي مدير فني شركت نفت خزر كه ايران تاكنون فعاليت چشمگيري در آن نداشته، بااشاره به اينكه لجستيك ميدان سردار جنگل بسيار سخت است، تصريح كرد كه در سال2012 حفاريهاي اين منطقه به كشف نفت منجر شده است. او تاكيد كرد كه به علت مشكلات تنها 2600متر حفاري صورت گرفته است. عمق حفاريهاي صورت گرفته يكي از نكاتي بود كه اعتمادي مكررا بر آن تاكيد و اشاره ميكرد كه در اعماق بيشتر نتايج بهتري حاصل خواهد شد كه تاكنون بهدليل عدم برخورداري از تكنولوژيهاي لازم و مشكلات پيش رو انجام نشده است.
14بلوك اكتشافي توسعهاي
آخرين نشست به رياست رحيم نعمتاللهي معاون بلوكهاي اكتشافي و مشاركتهاي خارجي مديريت اكتشاف شركت ملي نفت ايران برگزار شد. در اين نشست به معرفي طرحهاي اكتشافي پرداخته شد. پس از معرفي بلوكهاي اكتشافي نيز مرسلنژاد اطلاعاتي درباره data room شركت نفت ايران ارائه كرد. حسين معتمدي سرپرست زمينشناسي ساختماني مديريت اكتشاف شركت ملي نفت ايران در سخناني طولاني و تخصصي، 14بلوك اكتشافي را معرفي كرد. او ابتدا نگاهي به بلوكهاي توسعهيي پيشنهادي داشت و سپس اطلاعات موجود در هر يك از بلوكها را به اختصار بيان كرد. 14بلوك اكتشافي توسعهيي در ايران واقع شدهاند كه نيمي از آنها در حوزه رسوبي زاگرس در خليجفارس واقع شدهاند. اين هفت بلوك جزو بلوكهاي اكتشافي ويژه در جهان بهشمار ميروند. معتمدي در ميانه سخنراني، صحبتهاي خود را متوقف كرد و به جاي او داوود مرسلنژاد مدير پروژه بلوكهاي اكتشافي و طرح GIS مديريت اكتشاف شركت ملي نفت ايران پشت ميكروفن قرار گرفت كه اطلاعاتي تخصصي درمورد بلوك مغان ارائه كرد. اما آنچه درمورد اين بلوك جالب توجه بود اين بود كه دو نفر از كارشناسان و مهندسهاي حوزه انرژي كه در برنامه حضور داشتند به «تعادل» اظهار كردند تاكنون از وجود اين بلوك اكتشافي اطلاعي نداشتند. پس از ارائه اطلاعات تخصصي در اين باره، معتمدي دوباره بازگشت و در مورد ديگر بلوكهاي اكتشافي توضيح داد.
منبع:روزنامه تعادل