
الگوی پالایش در ایران اشتباه است
ورود ایران به عرصه فعالیت های صنعت نفت قدمت بیش از یک صد ساله دارد و به رغم چنین سابقه طولانی، کشور ما در بخش صنایع بالادستی و پایین دستی همچنان به خارج از کشور وابسته است. در بخش پالایش نفت خام هم اکنون 9 پالایشگاه در کشور مشغول فعالیت هستند که اکثر آن ها در دوران خارج از عمر مفید بوده و از رتبه بندی پالایشگاه های ساده برخوردارند. برای توسعه فعالیت های پایین دستی صنعت نفت در سالیان اخیر طرح های ارتقا، اصلاح تکنولوژی و توسعه پالایشگاه های موجود و ساخت و احداث 7 پالایشگاه در دستور کار قرار گرفته است که به نوشته مرکز پژوهش های محلس تاکنون به نتیجه مشخصی نرسیده است.
این مرکز در گزارشی تحقیقی به ارزیابی توجیح پذیری احداث پالایشگاه در کشور پرداخته و نوشته:« تولید فرآورده های نفتی در هر کشوری به تناسب نیازهایی است که در آن کشور وجود دارد. در ایران نیز فرآورده های نفتی توسط 9 پالایشگاه تولید می شود که از این بین 7 پالایشگاه کشور در دوران خارج از عمر مفید خود هستند و فعالیت می کنند. 7 پالایشگاه کشور مطابق قانون اجرای سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی واگذار شدند و فقط پالایشگاه های آبادان و امام خمینی شازند تحت مالکیت شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران قرار دارند.»
در ادامه این گزارش آمده است:« برای بهبود وضعیت در سالیان اخیر طرح های توسعه، بهینه سازی و بهبود فرآیند برای پالایشگاه ها تعریف شده است و انتظار براین بود که تا پایان برنامه پنجم توسعه فرآورده های با ارزش تری در پالایشگاه تولید شود اما الگوی پالایش کشور گویای این است که اهداف تحقق پیدا نکرده است.»
در بخش دیگری از این گزارش نوشته شده:« تحلیل حاصل از مقایسه الگوی گالایش ایران و دنیا نشان می دهد که الگوی پالایشی کشور در مقایسه با دنیا و برخی از نقاط منتخب از وضعیت خوبی برخوردار نیست، برای مثال در سال 2011 متوسط تولید بنزین در دنیا 23.1 درصد خوارک نفت خام بوده در حالی که متوسط میزان این فرآورده نفتی 17.5 درصد بود.»