برای نخستین بار در سالهای اخیر بدهی بانكها به بانك مركزی كاهش یافت
با وجود رشد همزمان و رابطه مستقيم بدهي دولت به بانكها و بدهي بانكها به بانك مركزي در سالهاي اخير كه هر سال شاهد رشد روزافزون اين دو شاخص پولي و مالي بودهايم به صورت معمول متاثر از رشد بدهي دولت به بانكها، بانكها نيز اضافه برداشت و بدهي بيشتري به بانكها داشتهاند اما به نظر ميرسد كه تاكيد دولت و بانك مركزي بر انضباط مالي، ساماندهي مطالبات معوق، كاهش اضافه برداشت بانكها از بانك مركزي، ساماندهي و كاهش نرخ بازار بين بانكي و... باعث شده كه اين دو شاخص بدهي دولت و بدهي بانكها براي نخستين بار در نيمه اول سال 94 مسيري عكس يكديگر طي كردهاند، درحالي كه بدهي دولت به بانكها رشد 6.6 درصدي نسبت به اسفند93 داشته اما بدهي بانكها به بانك مركزي كاهش 6.1 درصدي نسبت به اسفند 93 ثبت كرده است. به گزارش «تعادل» گزيده آمارهاي پولي و بانكي مربوط به شهريور 94 كه به تازگي توسط بانك مركزي منتشر شده، نشان ميدهد كه كه در شهريور 94 نسبت به اسفند 93 با وجود افزايش 6.6 درصدي بدهي دولت به بانكها، بدهي بانكها به بانك مركزي با كاهش 6.1 درصدي مواجه شده است.
بدهي بانكها به بانك مركزي در شهريور 94 به رقم بيش از 80هزار ميليارد تومان رسيده كه با رشد 16.7درصدي نسبت به ماه يك سال قبل از آن مواجه شده اما در طول نيمه اول امسال با كاهش 6.1 درصدي همراه شده است.
بدهي بخش دولتي به بانكها نيز در طول يك سال گذشته همچنان رو به افزايش بوده و با 18.2درصد رشد به رقم 110هزار ميليارد تومان رسيده و در طول6 ماه اول سال 94 نيز معادل 5.8 درصد رشد كرده است.
بخش عمده اين رقم متعلق به بدهي دولت به بانكهاست كه به رقم 107هزار ميليارد تومان در شهريور 94 رسيده و در نيمه اول سال جاري 6.6درصد رشد كرده است اما بدهي شركتهاي دولتي به بانكها با كاهش 17.2درصدي به كمتر از 3هزار ميليارد تومان رسيده است.
بدهي بخش غيردولتي يا وامهايي كه مردم از بانكها دريافت كردهاند نيز در شهريور 94 به رقم 660 هزار ميليارد تومان رسيده كه در يك سال اخير رشد 14.2درصدي داشته و در 6 ماه اول سال 94 نيز 4.7درصد رشد كرده است.
اما سپردههاي مردم يا بخش غيردولتي نزد بانكها با رشد بالاي 24.3درصدي در يك سال اخير به رقم قابل توجه 842هزار ميليارد تومان در شهريور 94 رسيده است. اين شاخص در نيمه اول سال 94 نيز رشد 12.7درصدي داشته است.
بر اين اساس ميتوان دريافت كه با وجود رشد بالاي 24درصدي سپردهها، وام و تسهيلات بانكي به مردم رشد 14درصدي داشته و رشد آن 10واحد درصد كمتر از سپردهها بوده است. در بين سپردههاي بانكي، سپردههاي غيرديداري يا شبه پول رشد بالاي 28.7درصدي را در يك سال اخير و رشد 14درصدي را در نيمه اول سال جاري تجربه كرده كه در مقايسه با رشد منفي 3.8درصدي سپرده ديداري يا حسابهاي جاري مردم و رشد 2درصدي سپرده ديداري در نيمه اول امسال نشاندهنده اين واقعيت است كه شبهپول، سپرده مدتدار و داراي سود همچنان رشد بالايي را تجربه ميكند و به مراتب از رشد حجم پول يعني سپرده ديداري و اسكناس بالاتر بوده است. به طوري كه حجم پول در يك سال اخير 1.7درصد كاهش يافته و در نيمه اول امسال در مقايسه با اسفند 93 نيز2.3درصد كاهش داشته است. از رقم 118هزار ميليارد تومان حجم پول حدود 40هزار ميليارد تومان اسكناس و مسكوك است كه 9هزار ميليارد تومان آن در بانكها و 30هزار ميليارد تومان آن در دست مردم و اشخاص و بازاريان است و 87هزار ميليارد تومان آن نيز در حساب جاري و ديداري قرار داشته است.
درحال حاضر تنها 13.5درصد از نقدينگي را پول يعني حساب جاري و اسكناس تشكيل ميدهد و بيش از 86درصد نقدينگي به صورت شبه پول در حسابهاي داراي سود، كوتاهمدت، بلندمدت و قرضالحسنه قرار دارد.
اين شاخصها در سال 94 در مقايسه با سالهاي دهه 60 كه بيش از 50درصد نقدينگي به صورت پول در گردش بوده است، نشاندهنده افزايش اهميت بانكداري الكترونيك، جابهجايي پول الكترونيكي، كارتهاي اعتباري، دستگاههاي پرداخت الكترونيكي، اينترنت، همراه بانك، كارتخوان و... است و عملا سهم اسكناس و چك به 13درصد كل جابهجايي پول و نقدينگي رسيده است.
رشد 32 درصدي سپرده بلندمدت
در بين اجزاي شبهپول، سپرده بلندمدت يكساله با سود 20درصدي در يكسال اخير رشد قابل توجه 32درصدي داشته و با رقم 385هزار ميليارد تومان در نيمه اول سال 94 نيز رشد 13درصدي داشته است. سپرده كوتاهمدت نيز بار قم 315هزار ميليارد تومان در يكسال اخير رشد 27درصدي و در نيمه اول سال 94 رشد 17درصدي داشته است.
اين رشد 32درصدي سپرده بلندمدت و رشد 27درصدي سپرده كوتاهمدت در مقايسه با رشد نقدينگي23درصدي و رشد 24درصدي سپرده بخش غيردولتي حدود 3 تا 8درصد بالاتر بوده و به معناي جذب كل رشد نقدينگي به حسابهاي سپرده مدتدار و داراي سود بانكهاست و مردم تمايل دارند كه هر چه بيشتر پول خود را در حسابهاي بلندمدت و كوتاهمدت سپردهگذاري كنند و از سود كوتاهمدت و بلندمدت بهره ببرند.
83 درصد سپردهها سود دريافت ميكند
درحال حاضر سپرده مدتدار و داراي سود بانكها معادل 700هزار ميليارد تومان است. يعني بيش از 83درصد سپردههاي بخش غيردولتي و بيش از 80درصد نقدينگي جامعه جذب سپردههاي داراي سود بانكها شده است.
همين موضوع باعث شده كه فعالان بازار مسكن، صنعت، بورس و... خواستار كاهش نرخ سود سپردههاي بانكها و كاهش نرخ سود تسهيلات شوند تا از اين طريق بخشي از سپردهها و نقدينگي به جاي دريافت سود راحت از سپردههاي مدتدار، در بازار مسكن و دارايي، بورس و صنعت به گردش درآيد.
رشد 25 درصدي سپرده قانوني
در يكسال اخير سپرده قانوني بانكها با رشد 25.5درصدي به رقم 94هزار ميليارد تومان در شهريور 94 رسيده و در نيمه اول سال نيز رشد بالاي 10درصدي داشته است.
رشد اندك سپرده قرضالحسنه
سپرده قرضالحسنه در مقايسه با سپرده بلندمدت، نقدينگي، كل سپردههاي بخش غيردولتي و... رشد اندك 1.4درصدي در نيمه اول سال 94 داشته و در يكسال اخير نيز 15درصد رشد كرده و به رقم 39هزار ميليارد تومان در شهريور 94 رسيده است.
رشد 23 درصدي نقدينگي
حجم نقدينگي با وجود نزديك شدن به مرز 900هزار ميليارد تومان و ثبت عدد 872هزار ميليارد تومان در شهريور 94 در يكسال اخير 23.5درصد و در 6 ماه اول سال جاري 11.5درصد رشد كرده است. اين رشد در مقايسه با تورم زير 15درصد، نشاندهنده اين واقعيت است كه رشد نقدينگي و جذب آن به سپرده مدتدار داراي سود، نوعي انضباط مالي را در سيستم بانكي روايت ميكند كه با وجود اقلام بزرگ نقدينگي، تورم كنترل شده است.
رشد 19 درصدي داراييهاي خارجي بانكها در نيمه اول سال 94
رقم داراييهاي خارجي بانكها شامل داراييهاي ارزي و... به رقم 228هزار ميليارد تومان رسيده كه در يكسال اخير 5.6 درصد و در نيمه اول سال 94 نسبت به اسفند 93 معادل 19.4درصد رشد داشته است.
كاهش قابل توجه وامها و سپردههاي بخش دولتي
يكي از اقلام پولي و مالي كه در يكسال اخير كاهش قابل توجهي داشته، وامها و سپردههاي بخش دولتي است كه در شهريور 94 به بيش از 29هزار ميليارد تومان رسيده و در يكسال اخير بيش از 18درصد و در 6 ماه اول سال 94 نزديك به 22درصد كاهش داشته است.
رشد 8 درصدي سرمايه
حساب سرمايه بانكها نيز با ثبت رقم 71هزار ميليارد تومان در شهريور 94 معادل 3.3درصد در 6 ماه اول سال 94 و 8.4درصد نسبت به يكسال قبل رشد داشته است.
منبع: تعادل