براساس مصوبه هیات وزیران، وزارت صنعت، معدن و تجارت مجاز است در ۳۰ کشور دنیا رایزن داشته باشد. رایزنان بازرگانی در گسترش روابط اقتصادی میان ایران و کشورهای دیگر نقش بسیار موثری دارند. در سال های اخیر به خاطر تحریم ها تقریباً ایران رایزن اقتصادی در کشورهای دیگر بخصوص در کشورهای اروپایی نداشت اما با توافق هسته ای و لغو تحریم ها در آینده ای نزدیک اعزام رایزن بازرگانی به کشورهای دیگر دوباره از سرگرفته می شود
یحیی آل اسحاق
هر کشوري در روابط با کشورهاي ديگر جهت گيري و اولويت هايي دارد. در ايجاد روابط با کشورهاي ديگر، اکثر دولت ها اولويت هاي اقتصادي را مد نظر قرار مي دهند و سفيران خود را نيز بر اساس اين اولويت انتخاب مي کنند و در سفر مقامات به کشورهاي مقصد نيز اقتصاد اولويت اول را دارد اما در کشور ما به خاطر شرايط مختلف اقتصاد، تاکنون اولويت برقراري روابط نبوده است. در سال هاي دفاع مقدس بيشتر اولويت ما اين موضوع بود و بعد از آن هم مسائل سياسي و امنيتي در برقراري رابطه با کشورهاي ديگر در رده نخست قرار داشت. به همين دليل سفارتخانه هاي ايران نيز موضوعات سياسي را پيش از هر موضوع ديگري مورد توجه قرار دادند و سياست محور روابط با کشورهاي ديگر و محور اصلي فعاليت سفارت ايران در ديگر کشورها بود. اکنون با توجه به تغيير شرايط، اقتصاد قرار است اولويت نخست در برقراري ارتباط با کشورها باشد. سفارتخانه ها کم کم خود را براي انجام فعاليت هاي اقتصادي آماده مي کنند که در برقراري اين روابط رايزنان اقتصادي نقش مهمي دارند.
انتخاب رايزنان در دو مرحله است يعني انتخاب از طريق وزارت صنعت، معدن و تجارت انجام مي شود و هماهنگي رايزنان با سفارتخانه ها برعهده وزارت امور خارجه خواهد بود. تا پيش از اين رايزن اقتصادي در کشورهاي اروپايي نداشتيم يا بسيار محدود بود اما با برنامه جديد دولت براي اعزام رايزنان به کشورهاي مختلف، وجود آنان براي گسترش روابط اقتصادي مفيد خواهد بود. در واقع رايزنان بايد هماهنگ کننده ميان هيات هاي مختلف تجاري ايران با کشورهاي ديگر و بالعکس باشند. لازم است رايزنان تسلط کافي به قوانين و مقررات ايران و کشورهاي مقصد داشته باشند و اطلاعات خود را در اختيار فعالان اقتصادي قرار دهند. همچنين رايزنان اقتصادي براي کمک به بخش خصوصي کشور براي انجام فعاليت هاي اقتصادي تاثير گذار هستند. آنان مي توانند حضور بخش خصوصي در روابط اقتصادي با کشورها را پررنگ و از طرف ديگر نيز با جلب نظر سرمايه گذاران خارجي آنان را براي حضور در فعاليت هاي اقتصادي ايران ترغيب کنند.
دو کشوري که قرار است با هم تعامل اقتصادي داشته باشند نياز به شناخت کامل و همه جانبه از مقررات همديگر دارند که اين وظيفه را رايزنان بخوبي مي توانند بر عهده بگيرند و اطلاعات خود را به ذي نفعان انتقال دهند. بعد از برداشتن تحريم و موانع در توسعه اقتصاد کشور شرايط براي توسعه همکاري اقتصادي با کشورها فراهم مي شود که در اين شرايط رايزنان اقتصادي بيشترين فعاليت را در زمينه برقراري روابط سودمند اقتصادي بر عهده خواهند داشت. البته رايزنان اقتصادي بايد اختيارات لازم و کافي را براي ايفاي نقش خود داشته باشند تا بتوانند فضاي مناسبي براي برقراري روابط اقتصادي و بازرگاني ميان ايران و ديگر کشورها فراهم کنند.
*عضو اتاق بازرگانی ایران
منبع: روزنامه ایران