رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران:

چرا بانک ها نمی توانند نرخ سودها را کاهش دهند؟

رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران می گوید این روزها هم از سوی فعالان مطبوعاتی و هم فعالان بازار می شونیم که چرا نرخ های سود کاهش پیدا نمی کند، مگر تورم در کشور کاهش پیدا نکرده است، پس علت چیست؟ مگر انتظارات تورمی کاهش پیدا نکرده، پس چرا نرخ سود کاهش پیدا نمی کند تا ما بتوانیم با منابع ارزان تر فعالیت های اقتصادی خودمان را پیش ببریم و توسعه بدهیم؟»

علی سنگینیان در پاسخ به این سوالات شرحی از وضعیت کنونی بانک های کشور می دهد و می گوید:« آمارها نشان می دهد در سال هایی که تورم افزایش پیدا کرده است بانک ها نرخ سودشان را افزایش داده اند اما از شهریور 92 که تورم روند نزولی پیدا کرده است بانک ها نرخ سودشان را متناسب با این شرایط کاهش نداده اند و از خرداد 93 نرخ های حقیقی سود در ایران مثبت شده است اما اگر نگاه کنید از خرداد 90 همیشه بانک ها ما کمتر از تورم سود پرداخت کرده اند و بهره واقعی منفی بوده است و سپرده گذاران ضرر کرده اند ولی از خرداد 93 می بینید که این نرخ سودها مثبت شده است؛ پس فعالان اقتصادی انتظار دارند بانک ها نرخ سودشان را کاهش دهند چون وقتی نرخ سود سپرده ها کاهش پیدا می کند به تناسب نرخ سود تسهیلات کاهش پیدا می کند و هزینه بنگاه ها کاهش پیدا می کند، اما سوال این است که چرا این اتفاق نیفتاده است و حتی شاهد بوده ایم که نرخ ها روند افزایش هم داشته است.»

او در ادامه با اشاره به اینکه در شرایط کنونی نرخ رسمی سود بانکی 20 درصد است ولی نرخ های غیر رسمی تا 22 درصد هم است درباره نرخ سود بین بانکی می گوید:« نرخ سود بین بانکی هم که بانک ها پرداخت می کنند و از هم پول قرض می کنند از سال 93 در حال افزایش است یعنی نرخ هایی که به طور متوسط بین 22، 23 درصد بوده رسیده به 28 درصد.»

او با اشاره به اینکه نرخ سود بانک ها و بین بانکی نگران کننده است، می گوید:« در اقتصاد کشور چه اتفاقی درحال وقوع است که یک بانک حاضر است سود 28 درصدی بگیرد؟ در نظر داشته باشید وقتی این پول را می گیرد یعنی حداقل با 30، 31 درصد باید قرض بدهد و وقتی با این میزان قرض می دهد حتما باید فعالیت اقتصادی با در نظر گرفتن مالیات و... حداقل 40 درصد بازده ایجاد کند که این ممکن نیست و نشان می دهد که روند، معیوب است و می بینیم که چرخه مالی کشور با مشکل رو به رو می شود.»

رئیس کمیسیون پول و سرمایه اتاق تهران می گوید:« حالا چرا بانک ها به این سمت رفته اند و حاضر هستند پول 28 درصدی بگیرند؟ و یا سود بیشتری پرداخت کنند؟ پاسخ به آن را باید در وضعیت آمارهای مطالبات غیر جاری بانک ها در پایان اردیبهشت 93 که حالا به مراتب بدتر شده است دنبال کرد؛ براساس آمارها بانک های خصوصی شده (4 بانک دولتی که خصوصی شده اند) 34 درصد سهم تسهیلاتشان در نظام بانکی است و نسبت ان پی ال شان یعنی نسبت مطالبات غیرجاریشان حدود 13 درصد است و نسبت تسهیلات غیرجاری به سرمایه پاییشان 151 درصد است؛ بانک های دولتی 44 درصد سهم تسهیلات را دارند و مطالبات غیر جاریشان 13.5 است و نسبت تسهیلات غیرجاری به سرمایه پاییشان 182 درصد است و این اعداد برای بانک های خصوصی به این صورت است که آن ها سهم سرمایه گذاریشان 21 درصد، نسبت مطالباات غیرجاریشان 22 درصد و نسبت تسهیلات به سرمایه 197 درصد است یعنی دو برابر سرمایه خود مطالبات غیر جاری دارند و در این به معنای آن است که بانک ها عملا در مرز شکنندگی و ناتوانی مالی قرار دارند در نظر داشته باشید بانکی که دو برابر سرمایه پایه است ان پی ال دارد در واقع توان پرداخت تعهداتش را ندارد متوسط جهانی این عدد 6.5 درصد است.»

سنگینیان با اشاره به این که آمارها نشان می دهد بانک ها در مقابل شرایطی که دارند عملا نمی توانند در مقابل کاهش نرخ سود مقاومت کنند، می گوید:« بانک ها در شرایطی هستند که اشتهای بسیار زیادی برای جذب نقدینگی دارند و نرخ ها را افزایش داده اند تا این وضعیت را جبران بکنند.»

او در بخش دیگری از صحبت های خود به یکی دیگر از چالش های بانک ها می پردازد که بدهیشان به بانک مرکزی است و می گوید:« بدهی بانک ها به بانک مرکزی به شدت در حال افزایش است، سال 92 این عدد 4 هزار میلیارد تومان بوده است 93 به 21هزار میلیارد تومان رسیده است و الان این عدد به بالای 50 هزار میلیارد تومان رسیده که خود یک سیگنال است برای تقویب پایه پولی و تورم های احتمالی که اتفاق خواهد افتاد؛ از سوی دیگر این می تواند به ورشکستگی بانک ها منجر شود.»