آیا ایران می تواند خود دکل ساز باشد و دکل های نفتی مورد نیاز کشور در داخل تولید شود؟
یکی از پرونده های جنجالی اقتصادی کشور در ماه های گذشته پرونده دکل گمشده بوده است که حواشی بسیاری به دنبال داشته است و همچنان نیز ادامه داشته است و حتی در روزهای گذشته نیز خبر از دکل گمشده دیگری منتشر شد که البته خیلی زود تکذیب شد، اما بعد از این پرونده ها موضوعی که خیلی مطرح شده این است که آیا ایران خود نمی تواند دکل نفتی و گازی بسازد؟ و تنها باید وارد کننده دکل باشد؟ برای پاسخ به این سوال با رضا پایدار رئیس انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت، کفت و گو کرده ایم:
آیا در ایران نمی توان دکل ساخت که وارد می‌کنیم؟
شرکت‌های تولید کننده دکل در کشور کمتر از انگشتان یک دست است، پنج شرکت خصوصی هم وجود دارد که عضو انجمن ما هستند و در این زمینه فعالیت می کنند، این شرکت‌ها در بخش سخت افزاری کاملا تسلط پیدا کرده‌اند و ما حدود ۴۵درصد از تجهیزات دکل را در ایران می توانیم بسازیم.
باتوجه به اینکه کشور ما از نظر پتانسیل های نفتی قوی است، بهتر نیست سرمایه گذاری هایی در این زمینه انجام شود و ما خود دکل ساز باشیم؟
هیچ کشوری ضرورت ندارد که در ساخت تجهیزات، ۱۰۰ درصد آن را بسازد؛ بخشی را می سازد و بخشی را وارد می کند، علاوه براین برای سرمایه گذاری در ساخت دکل باید دو پیش فرض را در نظر گرفت؛ یکی اینکه چقدر نیاز داخل داریم، دوم اینکه چقدر نیاز منطقه را می توانیم تامین کنیم؟ با توجه به فرایند اکتشاف و توسعه صنعت نفت، نیاز داخل محدود است و چنان نیست که بخواهیم سرمایه گذاری سنگینی کنیم و ۵-۱۰ دکل بسازیم. گاهی در برنامه‌های کوتاه مدت به صرفه نیست که ماشینی بخریم که در طول سال یک ماه از آن استفاده کنیم پس اجاره می کنیم.
ما چقدر دکل نفتی، گازی نیاز داریم؟
با توجه به اینکه در طول ۴-۵ سال اخیر پروژه‌های صنعت نفت ما افول کرده، واقعا سفارش مشخصی نیست. ۴ سال پیش وقتی که قرارداد ساخت دکل با جهاد دانشگاهی و یکی از شرکت‌های اعضای انجمن ما امضا شد، قرار بود ۱۴دکل ساخته شود. این ۱۴تا ۸تا شد، بعد ۶تا شد، ۴ تا شد و... برای اینکه شرکت نفت پروژه‌های خود را از دست داده بود؛ سرمایه نداشت و پولی برای پرداخت نداشت.
یعنی داشتن شرکت دکل‌سازی برای ما توجیه اقتصادی ندارد؟
به نظر من در حال حاضر توجیه اقتصادی ندارد مگر اینکه مثل آنچه در تمام دنیا انجام می شود، وزارت نفت و شرکت‌ّهای تابعه وزارت نفت به عنوان متقاضی از انجمن، سازنده دکل را استعلام و ما به آنها معرفی کنیم و بعد قرارداد ببندند، اسناد و وثیقه از آنها گرفته شود، سرمایه و پیش پرداخت کافی در اختیار شرکت ها قرار بگیرد و آنها برای ساخت مشغول به کار شوند، البته باید در نظر داشت که این دکل ها چه در داخل و چه خارج مثلا منطقه مشتری دارد. البته باید گفت که ما به توسعه دانش، فن و نیروی انسانی در این زمینه نیازمندیم اما باید سرمایه گذاری صورت گیرد تا این توسعه تحقق پیدا کند.
گفتید ما الان می‌توانیم ۴۵درصد دکل را در داخل بسازیم؟
نمی‌توان دقیق گفت. ولی در بخش کلی، قابلیت کشور تا ۸۰درصد ساخت یک دکل هم هست که منوط به این است که همه فرایند موجود باشد؛ قرارداد و سفارش آن وجود داشته باشد، پول سرموقع پرداخت شود، سازنده برود پیمانکارهای جزء را پیدا کند و قراردادها را ببندد. اما وقتی اینها فراهم نیست دکل را وارد می کنند.